Młynarstwo

Z Encyklopedia Pomorza Zachodniego - pomeranica.pl
Skocz do: nawigacja, szukaj
Młyn wodny przy Bramie św. Ducha, 1625

Młynarstwo jako ważna gałąź produkcji zajmowała szczególnie ważną pozycję w życiu gospodarczym miasta Szczecina i najbliższej okolicy. Z najstarszej księgi miejskiej oraz innych źródeł wynika, że już w XIV wieku w mieście i jego okolicy istniały młyny poruszane siłą konną, wiatru i wody. W samym mieście istniała ulica Młyńska z usytuowaną u jej wylotu bramą miejską zwaną Młyńską i kolejna związana z młynem napędzanym końskim kieratem (platea molae equinae). Na położonych wokół wzgórzach usytuowane były liczne wiatraki, a na pobliskich rzeczkach i strumieniach młyny wodne. Pierwsze informacje dotyczą młynów rozłożonych wzdłuż potoku Osówka w tzw. Dolinie Siedmiu Młynów i Dolinie Niemierzyńskiej koło wsi Osów i Niemierzyn. Początkowo były one w rękach prywatnych i kościelnych, a z czasem zostały wykupione przez Radę Miasta i oddane młynarzom w dzierżawę. [1] Źródła informują nas także o młynach książęcych. Wymienione tu młyny przede wszystkim służyły do przemiału ziarna, ale także do mielenia słodu, cięcia drewna, rozdrabniania kory drzewnej dla garbarzy a także wyrobu prochu. Od XVII wieku słyszymy o sprzedaży młynów młynarzom, którzy w międzyczasie zrzeszyli się w osobnych organizacjach cechowych. W tej formie młyny funkcjonowały do połowy XIX wieku. Potem wskutek modernizacji produkcji i wprowadzenia energii parowej i elektrycznej stopniowo zaprzestały produkcji, a zabudowania młyńskie przystosowano do potrzeb rekreacji i turystyki. Większość młynów, wielokrotnie odbudowywanych po zniszczeniach w trakcie licznych oblężeń miasta, po 1945 roku niezagospodarowane uległy zniszczeniu. [2]

Podział i położenie młynów

Młyny wodne k./ Szczecina na Wielkiej Mapie Księstwa Pomorskiego, 1618
nazwy młynów podkreślono na czerwono

Przypisy

  1. Dostepne źródła początkowo wymieniają tylko 5 młynów wykupionych przez Radę w tzw. Dolinie Siedmiu Młynów: najniżej położony „Młyn Kukułczy” (die underste Mhuele mitt Namen der Kukuk), „Młyn Topolowy” (die muele die Poplione), „Młyn Muthgebera” (die Muele Modttgeuersche genanndtt), „Młyn Górski” (die Bergmuele) i położony najwyżej z nich „Młyn Górny” (die Ouermole so alleroberst gelegenn Ist); zob. Heinrich Karl Wilhelm Berghaus, Geschichte der Stadt Stettin, der Hauptstadt von Pommern topographisch-statistisch beschrieben nach allen Richtungen ihres politischen, bürgerlichen, merkantilischen und kirchlichen Lebens. Berlin- Writzen/O 1876. Th. 2, Bd. 9, s. 223.
  2. Białecki T., Turek-Kwiatkowska L., Szczecin stary i nowy. (Encyklopedyczny zarys dziejów historycznych dzielnic i osiedli oraz obiektów fizjograficznych miasta). Szczecin 1991, s. 327.


Bibliografia

  • Brüggemann L. W., Ausführliche Beschreibung des gegenwärtigen Zustandes des Königl. Preußischen Herzogthums Vor – und Hinter – Pommern. Bd. 1., Stettin 1779.
  • Berghaus H. K. W., Geschichte der Stadt Stettin, der Hauptstadt von Pommern topographisch-statistisch beschrieben nach allen Richtungen ihres politischen, bürgerlichen, merkantilischen und kirchlichen Lebens. Berlin-Writzen/O 1875. Th. 2, Bd. 8.
  • Berghaus H. K. W., Geschichte der Stadt Stettin, der Hauptstadt von Pommern topographisch-statistisch beschrieben nach allen Richtungen ihres politischen, bürgerlichen, merkantilischen und kirchlichen Lebens. Berlin- Writzen/O 1876. Th. 2, Bd. 9.
  • Die älteren Stettiner Straßennamen im Rahmen der älteren Stadtentwicklung – von H. Lemcke, zweite neubearbeitete Auflage von C. Fredrich. Stettin Leon Sauniers Buchhandlung 1926.
  • C. Fredrich, Die Baugeschichte Stettins unter König Friedrich Wilhelm I W: BSt NF Bd. XXXI, Stettin 1929.
  • Białecki T., Turek-Kwiatkowska L., Szczecin stary i nowy. (Encyklopedyczny zarys dziejów historycznych dzielnic i osiedli oraz obiektów fizjograficznych miasta). Szczecin 1991.
  • Regestenbuch der Urkundensammlung der Stadt Stettin 1243 - 1856. Auf Grund des Manuskriptes von Karl Otto Grotefend zum Druck vorbereitet von Dr. Bogdan Frankiewicz und Mag. Jerzy Grzelak, Bd. 1. – 2. Szczecin 1996.

Zobacz także



IES64.png
Autor opracowania: Jan Iwańczuk