Maciej Prauziński

Z Encyklopedia Pomorza Zachodniego - pomeranica.pl
Skocz do: nawigacja, szukaj
doc. arch. Maciej Prauziński
architekt, urbanista, pedagog
brak zdjecia
Data urodzenia 12 maja 1928
Miejsce urodzenia Poznań
Data śmierci 9 listopada 2012
Miejsce śmierci Szczecin
Miejsce spoczynku Cmentarz Centralny w Szczecinie
Lokalizacja grobu zobacz na mapie


Maciej Prauziński (1928-2012) – architekt, urbanista, pedagog, wykładowca na Politechnice Szczecińskiej

Życiorys

Maciej Prauziński urodził się 12 maja 1928 roku w Poznaniu. Był synem artysty malarza Leona Prauzińskiego (1895-1940) - uczestnika walk pod Verdun, wojny polsko-bolszewickiej i powstańca wielkopolskiego - oraz jego żony Ireny z d. Masuth.

Po wybuchu II wojny światowej jego ojciec został aresztowany przez gestapo i osadzony w poznańskim Forcie VII. Wkrótce za działalność artystyczną, utrwalającą etos powstania wielkopolskiego, został skazany na śmierć i rozstrzelany. W listopadzie 1939 roku Maciej wraz z bratem Wojciechem, matką i babcią został osadzony w przejściowym obozie Lager Glowna w dzielnicy Główna przy obecnej ul. Bałtyckiej w Poznaniu. Stąd po miesięcznym pobycie został wywieziony do Radomska w Generalnym Gubernatorstwie. Tam dzięki życzliwości ludzi oraz dobrej znajomości języka niemieckiego jego matka dostała pracę w Zarządzie Miejskim.

W czasie okupacji niemieckiej Maciej Prauziński działał w podziemiu. Od stycznia 1944 roku był członkiem AK. Nosił pseudonim „Krzak”. W czasie Akcji „Burza” wraz z oddziałem „Kruka” 27 pp AK okręgu „Jodła” brał udział w walkach partyzanckich w okolicach Radomska podczas marszu na pomoc walczącej Warszawie.

Po wojnie wraz z matką, babcią i bratem powrócił do Poznania, skąd wkrótce wyjechał do Szczecina.

W latach 1947-1951 studiował na Wydziale Architektury Wyższej Szkoły Inżynierskiej w Szczecinie. Studia kontynuował na Wydziale Architektury Politechniki Gdańskiej (1957-1959). Status architekta twórcy uzyskał w 1983 roku.

W latach 1951-1955 był zatrudniony jako projektant w Biurze Badawczo-Projektowym Budownictwa Ogólnego „Miastoprojekt” w Szczecinie. Od 1955 do 1962 roku był projektantem w Wojewódzkiej Pracowni Urbanistycznej w Szczecinie. W 1965 roku powrócił do „Miastoprojektu”, gdzie pracował do 1973 roku. Należał do grona najbardziej aktywnych architektów szczecińskich. Był autorem licznych prac z zakresu urbanistyki i architektury, m.in. opracowywał plany zagospodarowania kilku miast Pomorza Zachodniego. Realizował koncepcje architektoniczne budownictwa użyteczności publicznej (m.in. budownictwo mieszkaniowe, sakralne, handlowo-użytkowe). Był członkiem zespołu opracowującego plan zagospodarowania przestrzennego wybrzeża w ówczesnym woj. szczecińskim. Poza Pomorzem Zachodnim zaprojektował pomnik Grób Nieznanego Żołnierza w Radomsku.

Od końca lat sześćdziesiątych zajmował się także pracą dydaktyczną. Był wykładowcą na Politechnice Szczecińskiej. Od 1972 roku pracował na stanowisku docenta kontraktowego w Instytucie Architektury i Planowania Przestrzennego, którego był jednym z współtwórców. Przez wiele lat kierował Zakładem Malarstwa, Rysunku i Rzeźby Instytutu Architektury i Planowania Przestrzennego tej uczelni (1969-1993). Prowadził zajęcia z rysunku odręcznego. Był autorem programu nauczania i wychowawcą wielu pokoleń szczecińskich architektów, promotorem ponad 70 prac dyplomowych z projektowania architektonicznego.

Od 1951 roku należał do Stowarzyszenia Architektów Polskich (SARP) Oddział w Szczecinie. W latach 1961-1963 był członkiem Prezydium ZO SARP. Przewodniczył Oddziałowej Komisji Kwalifikacyjno-Artystycznej. Był członkiem Kolegium Sędziów Konkursowych SARP. Należał do Zachodniopomorskiej Okręgowej Izby Architektów RP.

W 1978 roku kierował wyprawą naukową „Lotos 78” do Indii.

Mimo całkowitego niedosłuchu, brał czynny udział w życiu społecznym Szczecina, m.in. w spotkaniach organizowanych przez Klub Storrady. Był współzałożycielem i aktywnym członkiem Koła Łowieckiego „Trop” w Szczecinie.

Żonaty z Ireną z d. Otap, absolwentką I LO (rocznika tzw. Szczerytek) oraz Wydziału Elektrycznego Wyższej Szkoły Inżynierskiej w Szczecinie.

Zmarł tragicznie 9 listopada 2012 roku w Szczecinie. Został pochowany 16 listopada na Cmentarzu Centralnym (kw. 58A-16-13). Krzyż (z brzozy) na grobie Macieja Prauzińskiego oraz tabliczkę nagrobną i obrzeże kamienne wykonali jego byli studenci, Robert, Rafał i Henryk, wg projektu żony architekta.

Z rodzinnego archiwum



Na uczelni i w pracowniach architektonicznych



Ważniejsze realizacje architektoniczne w Szczecinie



Ważniejsze realizacje architektoniczne na Pomorzu Zachodnim

  • projekt urbanistyczno-architektoniczny starych miast w Koszalinie i w Kamieniu Pomorskim
  • projekt urbanistyczno-architektoniczny domów handlowych w Stargardzie
  • projekt urbanistyczno-architektoniczny pawilonu handlowego przy ul. Słonecznej w Policach
  • ośrodek usługowo-handlowy na os. Grunwaldzkim w Świnoujściu
  • budynek socjalno-biurowy ZNTK w Stargardzie
  • budynki mieszkalne z usługami w Łobzie (współautor Teresa Zimnicka)
  • siedziba władz powiatowych i miejskich w Nowogardzie
  • Sanktuarium Matki Bożej Nadodrzańskiej Królowej Pokoju w Siekierkach n. Odrą, dzwonnica-kapliczka, Droga Krzyżowa, zwana Kalwarią Nadodrzańską (autorem płaskorzeźb scen pasyjnych poszczególnych stacji tej Kalwarii jest szczeciński artysta Jerzy Lipczyński)
  • Ośrodek „Przystań Domina” w Bystrzynie koło Świdwina
  • plany ogólne zagospodarowania Gryfina, Lipian, Mieszkowic, Płotów, Pyrzyc, Recza, Reska, Świnoujścia
  • plany szczegółowe dzielnicy nadmorskiej (kierownik zespołu) i południowej w Świnoujściu oraz dzielnicy Świnoujście-Warszów (w tym także koncepcji Domu Zdrojowego)
  • plany szczegółowe zagospodarowania Lipian, Gryfina i Wolina
  • koncepcja programowo-przestrzenna zagospodarowania nabrzeża rzeki Odry na odcinku miasta Gryfina (współautorzy: Maciej Ferber - arch. prowadzący, Maciej Jarzemski, Monika Kołodziejska, Małgorzata Rogalka)





Opracowania graficzne

  • 1956-1957 – tygodnik społeczno-kulturalny „Ziemia i Morze” nr 4, 17, 19, 33 z 1956 oraz 11, 12, 16 z 1957, Szczecin (ilustracje)
  • 1995 – „Szczeciński Przegląd Aktualności Kulturalnych SzPAK” 1995 nr 6, Szczecin (ilustracje)
  • 1997 – Ewa Kulesza-Szerniewicz, Pałace i dworki szczecińskiej AWRSP, Agencja Własności Rolnej Skarbu Państwa. Oddział Terenowy, Szczecin




Nagrody i wyróżnienia

  • 1955 – wyróżnienie w konkursie na polski pawilon EXPO w Brukseli (współautor Ryszard Jaroszek)
  • 1960 – nagroda zespołowa II stopnia Komitetu Budownictwa, Urbanistyki i Architektury za plan zagospodarowania przestrzennego wybrzeża w woj. szczecińskim
  • 1977 – III nagroda Ministra Nauki i Szkolnictwa Wyższego
  • 1977 – III nagroda w konkursie na zespół dworców PKP i PKS w Szczecinie (współautorzy: (współautorzy: Romuald Cerebież-Tarabicki, Ryszard Daniło, Grzegorz Ferber, Andrzej Morawski, Anna Zaniewska i Piotr Zaniewski)
  • II nagroda w konkursie na rozwiązanie pl. Żołnierza w Szczecinie (współautorzy: Witold Adamczyk, Romuald Cerebież-Tarabicki, Stanisław Raciborski)
  • I nagroda za projekt pomnika Grobu Nieznanego Żołnierza w Radomsku



Odznaczenia

  • 1948 – Medal Wojska (Londyn)
  • 1977 – Brązowa Odznaka SARP
  • 1986 – Krzyż Armii Krajowej (Londyn)
  • 1988 – Złota Odznaka SARP
  • 1995 – Odznaka Pamiątkowa „Akcji Burza”
  • 1995 – odznaka „50 lat członkostwa w PZŁ”
  • 1997 – Krzyż Partyzancki
  • 2012 – Odznaka „Zasłużony dla Budownictwa”
  • Złota Odznaka SARP (?)
  • Odznaka Pułkowa 27 pp AK
  • Odznaka żołnierzy Armii Krajowej b. Okręgu Radomsko-Kieleckiego




Ciekawostki

  • Kilkanaście projektów architektonicznych autorstwa Macieja Prauzińskiego przechowywanych jest w Archiwum Państwowym w Szczecinie
  • O Sanktuarium Matki Bożej Nadodrzańskiej Królowej Pokoju w Siekierkach i jego twórcy, Macieju Prauzińskim, wspomina R. Masalski w swoim referacie Sanktuaria Maryjne na Pomorzu Zachodnim ( w zbiorach Archiwum Państwowego w Szczecinie)
  • Maciej Prauziński wystąpił w reportażu Sanktuarium Nadodrzańskiej Królowej Pokoju (z serii Kościoły Pomorza Zachodniego), zrealizowanym przez Wytwórnię Telewizyjno-Filmową ALFA dla TVP S.A. Oddział w Szczecinie



Zobacz film



Bibliografia

  • Wojciech Bal, Robert Dawidowski, Ryszard Długopolski, Adam Maria Szymski, Architektura polska 1945-1960 na obszarze Pomorza Zachodniego, Wydawnictwo Walkowska, Szczecin 2014
  • Wojciech Bal, Elżbieta Czekiel-Świtalska, Wojciech Pawłowski, Miłosz Raczyński, Adam Maria Szymski, Architektura polska lat 1976-2001 na obszarze Pomorza Zachodniego, Przedsiębiorstwo Produkcyjno-Handlowe Zapol Dmochowski Sobczyk, Szczecin 2014
  • Encyklopedia Szczecina t. II P-Ż (pod red. Tadeusza Białeckiego, autor hasła Cezary Hendryk), Uniwersytet Szczeciński, Szczecin 2000
  • „Kronika Szczecina 2012” nr 31, s. 258 (nekrologia)
  • Maria Rutowska, Lager Glowna. Niemiecki obóz przesiedleńczy na Głównej w Poznaniu dla ludności polskiej (1939-1940), Instytut Zachodni, Poznań 2008
  • Stanisław Staszewski, Miasta tego kraju (Pyrzyce), „Ziemia i Morze” 1957 nr 4, s. 5
  • Adam Maria Szymski, Architektura i architekci Szczecina 1945-1995. Architektura Szczecina na tle osiągnięć polskiej architektury współczesnej, Wydawnictwo Uczelniane Politechniki Szczecińskiej, seria: „Prace Naukowe Politechniki Szczecińskiej” nr 560, „Instytut Architektury i Planowania Przestrzennego” nr 41, Szczecin 2001
  • W niewykorzystanych podziemiach Domu Odzieżowca znajdzie pomieszczenie „Tele Klub”, „Kurier Szczeciński” 1957 nr 34, s. 4

Inne źródła

  • Zdjęcia ze zbiorów Ireny Prauzińskiej
  • Film dzięki uprzejmości Wytwórni Telewizyjno–Filmowej ALFA Sp. z o.o.



IES64.png
Autor opracowania: Andrzej Androchowicz