Marian Jurczyk

Z Encyklopedia Pomorza Zachodniego - pomeranica.pl
Skocz do: nawigacja, szukaj
Marian Jurczyk
Prezydent Szczecina
brak zdjecia
Data urodzenia 16 października 1935
Miejsce urodzenia Karczewice
Data śmierci 30 grudnia 2014
Miejsce śmierci Szczecin
Miejsce spoczynku Cmentarz Centralny w Szczecinie (kw. 3A-11-9).
Lokalizacja grobu zobacz na mapie



Marian Jurczyk (1935-2014) – związkowiec i polityk, działacz opozycji w okresie PRL, senator IV kadencji, dwukrotny prezydent Szczecina

Życiorys

Marian Jurczyk urodził się 16 października 1935 roku w Karczewicach. W latach 50. ukończył zaocznie technikum ekonomiczne.

Od 1954 roku pracował w Stoczni Szczecińskiej (od 1959 Stocznia Szczecińska im. Adolfa Warskiego). W sierpniu 1980 roku stanął na czele Międzyzakładowego Komitetu Strajkowego w Szczecinie. Był sygnatariuszem porozumień sierpniowych. Kierował następnie Międzyzakładową Komisją Robotniczą „S”, a w 1981 roku objął stanowisko przewodniczącego zarządu Regionu Pomorze Zachodnie NSZZ „Solidarność”. Był delegatem na I KZD w Gdańsku, wszedł w skład komisji krajowej związku.

Po wprowadzeniu stanu wojennego internowano go na okres od 13 grudnia 1981 do 18 listopada 1982 roku. Przebywał w ośrodkach odosobnienia m.in. w Goleniowie. Pod koniec 1982 roku został tymczasowo aresztowany i oskarżony o przygotowania do obalenia ustroju PRL.

W tym samym roku zginęła tragicznie jego synowa Dorota, wyskakując z okna kamienicy w Szczecinie. Po uzyskaniu informacji o śmierci żony, tego samego dnia z innego budynku wyskoczył syn Mariana Jurczyka, Adam, również ponosząc śmierć.

Marian Jurczyk został zwolniony w związku z ogłoszoną amnestią w 1984 roku. Dwa lata później przeszedł na rentę. Wszedł w skład tzw. Grupy Roboczej Komisji Krajowej, opozycyjnej wobec podziemnych władz związku związanych z Lechem Wałęsą.

Zadeklarował się jako przeciwnik się porozumień Okrągłego Stołu. Założył następnie własny związek zawodowy pod nazwą „Solidarność 80”, kierował nim (a później jednym z odłamów) przez około dziesięć lat.

W wyborach parlamentarnych w 1997 roku jako kandydat niezależny uzyskał mandat senatora z województwa szczecińskiego, uzyskując 124897 głosów. W kolejnym roku zorganizował własne ugrupowanie pod nazwą Niezależny Ruch Społeczny, który wszedł w skład prawicowego bloku Ruch Patriotyczny Ojczyzna. Z ramienia RPO uzyskał mandat radnego sejmiku zachodniopomorskiego I kadencji. Z mandatu zrezygnował 18 listopada 1998 roku, po wybraniu go przez Radę Miasta na urząd prezydenta Szczecina.

W dniu 31 grudnia tego samego roku, tuż po objęciu stanowiska, zerwał umowę dotyczącą budowy hipermarketu na Pomorzanach, którą poprzedni zarząd miasta podpisał kilka miesięcy wcześniej z niemiecką spółką „Euroinvest Saller”. Deweloper ten w postępowaniu cywilnym uzyskał później zasądzenie od miasta na swoją rzecz zwrotu wpłaconego uprzednio zadatku w kwocie 5 mln zł wraz z odsetkami. W 2005 roku Marianowi Jurczykowi i pozostałym sześciu członkom zarządu miasta w związku z powyższą decyzją i jej konsekwencjami prokurator przedstawił zarzut niedopełnienia obowiązków i narażenia miasta na znaczne straty materialne. 5 lipca 2007 Sąd Rejonowy w Szczecinie skazał Mariana Jurczyka oraz Dariusza Wieczorka, byłego wiceprezydenta ds. rozwoju gospodarczego z SLD, na kary po dwa lata pozbawienia wolności z warunkowym zawieszeniem ich wykonania na pięcioletnie okresy próby. Sąd ten orzekł także grzywny, zakazy zajmowania określonych stanowisk w administracji publicznej oraz zobowiązanie do naprawienia szkody. W 2008 sąd odwoławczy, uwzględniając m.in. apelację prokuratora od wyroku co do uniewinnienia pozostałych członków zarządu miasta, uchylił w całości orzeczenie sądu I instancji, przekazując sprawę do ponownego rozpoznania.

Ze stanowiska prezydenta Szczecina Marian Jurczyk zrezygnował 24 stycznia 2000 roku, po decyzji Trybunału Konstytucyjnego, który stwierdził, iż funkcji prezydenta miasta na prawach powiatu nie można łączyć z mandatem senatorskim.

W marcu tego samego roku sąd lustracyjny drugiej instancji na wniosek Rzecznika Interesu Publicznego prawomocnie uznał go za tzw. kłamcę lustracyjnego, co doprowadziło do utraty przez niego mandatu senatora. Sąd ten stwierdził, że Marian Jurczyk zataił fakt zmuszenia go w 1977 roku przez funkcjonariuszy SB groźbą pozbawienia życia do współpracy, a okoliczności jej nawiązania nie zwalniały z obowiązku złożenia oświadczenia lustracyjnego odmiennej treści. Sąd Najwyższy, uwzględniając złożoną kasację, uchylił jednak zapadły wyrok. W ponownym rozpoznaniu sprawy w 2001 roku Marian Jurczyk został ponownie w obu instancjach uznany za kłamcę lustracyjnego. W 2002 roku w ramach postępowania kasacyjnego Sąd Najwyższy orzekł jednak, że jego oświadczenie lustracyjne było prawdziwe, gdyż współpraca z SB nie miała charakteru tajnego, a przekazywane informacje były pozbawione wartości operacyjnej, a ponadto sama SB oceniała tę współpracę jako mało przydatną m.in. z powodu braku lojalności.

W dniu 23 maja 2004 przeprowadzono referendum w sprawie jego odwołania z zajmowanego urzędu. W głosowaniu 94% biorących udział poparło ten postulat, jednak referendum okazało się nieważne z powodu niedostatecznej frekwencji, która wyniosła zaledwie 19%.

W wyborach bezpośrednich w 2006 roku bez powodzenia ubiegał się o reelekcję. W I turze zajął 4. miejsce z poparciem 4013 wyborców (2,94%). W dniu 4 grudnia tego samego roku zakończył urzędowanie, po czym wycofał się z życia publicznego, przechodząc na emeryturę.

Zmarł 30 grudnia 2014 roku w Szczecinie po długiej i ciężkiej chorobie. Został pochowany 3 stycznia 2015 roku na Cmentarzu Centralnym (kw. 3A-11-9).

Publikacje



Odznaczenia


Ciekawostki

  • W 2000 roku Andrzej Androchowicz zrealizował dla Telewizji Polskiej filmowy portret Mariana Jurczyka Lider. W związku z oskarżeniem w tym czasie głównego bohatera o kłamstwo lustracyjne, na jego życzenie film nie był emitowany
  • W 2008 roku ukazała się książka Marian Jurczyk - zły prezydent. Jej autorem jest znany szczeciński dziennikarz i publicysta Piotr Zieliński


Źródła

  • Encyklopedia Solidarności (nota biograficzna)
  • Kinga Konieczny, Jurczyk i Wieczorek (na razie) nie płacą, „Gazeta Wyborcza - Szczecin” z dn. 31 marca 2008
  • Jolanta Kowalewska, Marian Jurczyk skazany, „Gazeta Wyborcza - Szczecin” z dn. 6 lipca 2010