Nabrzeże Mak

Z Encyklopedia Pomorza Zachodniego - pomeranica.pl
Skocz do: nawigacja, szukaj

Geolokalizacja: 53.463658,14.598775

Nabrzeże Mak w części południowej
Nabrzeże Mak w części północnej

Nabrzeże Mak (niem. Marinelager), nabrzeże przemysłowe położone w południowej części osiedla Golęcino-Gocław, na terenie przyległym obecnie do parcel przy ulicy Światowida 6 - 9.

Historia

W przeszłości nabrzeże należało do powstałej na tym obszarze po I wojnie światowej stoczni Ostseewerft założonej przez szczecińskiego armatora Emila Retzlaffa. W latach 20. XX wieku była to druga co do wielkości, po stoczni AG Vulcan Stettin, stocznia szczecińska. Straciwszy zamówienia w wyniku silnej konkurencji i postępującego kryzysu, który dotknął cały niemiecki przemysł, stocznia Ostseewerft upadła na początku lat trzydziestych, a urządzenia stoczniowe zlicytowano. [1]
W 1934 roku teren stoczni będący w trakcie wyprzedaży częściowo przejęła marynarka wojenna, która usytuowała tutaj swoje zaplecze remontowo-magazynowe oraz nabrzeże postojowe. Po wybuchu wojny obok placu przejętego od zrzeszenia sportowego „Germania” (Herrenwieser Straße Nr. 10), powstał obóz jeniecki dla marynarzy, Marinelager, tj. Marlag (Marinekriegsgefangenenlager für Marineangehörige, Herrenwieser Straße Nr. 17). [2] Stąd też odpływały transportowce z wojskiem i sprzętem w ramach operacji „Weserübung” (Norwegia) oraz „Silberfuchs” (kod Blaufuchs, Finlandia). Wskutek alianckich nalotów bombowych magazyny niemieckiej marynarki wojennej na Golęcinie w ciągu 1944 roku uległy niemal totalnej zagładzie. [3]

W dniu 5 marca 1945 roku radzieckie władze okupacyjne przekazały Delegaturze Gdyńskiego Urzędu Morskiego w Szczecinie kolejne nabrzeża położone w tzw. Rejonie Dolnej Odry, w tym zniszczone prawie w 100% dwa odcinki nabrzeża po dawnej stoczni Ostseewerft określane odtąd nazwą „Nabrzeże Mak” (od nazwy wspomnianego wyżej obozu Marinelager). [4] Całkowita długość przejętego nabrzeża wynosiła 550 metrów, z tego nabrzeża użytkowego 200 metrów. [5] Było to nabrzeże bez urządzeń przeładunkowych i połączenia kolejowego. Zostało przystosowane do wyładunku koni i bydła pochodzących z dostaw organizacji międzynarodowej UNRRA (United Nations Relief and Rehabilitation Administration), w związku z czym plac przeładunkowy przekazano Rolniczej Centrali Mięsnej Sp. z o.o. ROLMIĘS. [6]
Konieczność rozbudowy Szczecińskiej Stoczni Jachtowej mieszczącej się dotychczas na parceli należącej do dawnej fabryki kawy zbożowej przy Światowida 20 spowodowała, że powstał plan przeniesienia jej na teren po dawnej stoczni Ostseewerft przy Światowida 6. Nastapiło to w 1958 roku, a w kolejnych latach teren uporządkowano, naprawiono nabrzeże oraz odbudowano zachowane zabudowania hali magazynowej, warsztaty i magazyny oraz wybudowano obiekt na pomieszczenia biurowe. W czerwcu 1970 roku Szczecińskiej Stoczni Jachtowej nadano imię Leonida Teligi, a od 1 stycznia 1973 roku otrzymała nazwę „Morskiej Stoczni Jachtowej im. Leonida Teligi w Szczecinie”. [7]
Północny odcinek nabrzeża Mak dostępny przez parcelę przy Światowida 9 oraz przyległy teren przy Światowida 10 pod koniec lat pięćdziesiatych ub. wieku przydzielono powstałemu w 1957 roku Przedsiębiorstwu Połowów Dalekomorskich i Usług Rybackich „Gryf”. Usytuowano tu jej zaplecze remontowo-magazynowe. Pod koniec lat dziewięćdziesiatych firmę postawiono w stan upadłości. Obecnie obszar ten wraz z nabrzeżem również jest w rękach prywatnych spółek.

Przypisy

  1. Według szczecińskich ksiąg adresowych stocznia ta w najlepszych latach swojej działalności zajmowała parcele przy Herrenwieser Straße Nr. 1-15, które stopniowo przechodziły w ręce prywatne.
  2. Zob. Marlag (Kriegsmarine-Kriegsgefangenen-Mannschaftsstammlager), także: German Marlag Camps. [Dostęp 2014-09-28]
  3. Dwa naloty, 13 maja 1944 i 30 sierpnia 1944 roku, zamieniły Golęcino i sąsiednie Żelechowo w stosy dymiących ruin; zob. R. Techman, Przejmowanie portu szczecińskiego przez polskie władze w latach 1945-1947, s. 7.
  4. Port szczeciński. Dzieje i rozwój do 1970 roku. Praca zbiorowa pod red. B. Dziedziula. Warszawa-Poznań 1975, s. 81 i n.; także R. Techman, Przejmowanie portu szczecińskiego... op. cit., s. 20, tab. poz. 7.
  5. Port szczeciński. Dzieje i rozwój do 1970 roku... op. cit., s. 7.
  6. Tamże, s. 7; zdjęcia z tego okresu do obejrzenia na stronie PAP Foto – Oddział PAP S.A., „Szczecin, 1946”, strona 5 (zdjęcia: pap_19460801_04I; pap_19460801_04J; pap_19460801_04K; pap_19460801_04L). [Dostęp 2014-09-30]
  7. Produkcję jachtów zamknięto w październiku 1989 roku, a zabudowania stoczni wystawiono na licytację. Pod koniec roku 1994 teren stoczni przeszedł w ręce prywatne; por. M. Łuczak, Szczecin Gocław, Golęcino. Gotzlow, Frauendorf. Szczecin 2011, wyd. III, s. 138 i n.


Galeria

Bibliografia

  • Port szczeciński. Dzieje i rozwój do 1970 roku. Praca zbiorowa pod red. B. Dziedziula. Warszawa-Poznań 1975.
  • Łuczak M., Szczecin Gocław, Golęcino. Gotzlow, Frauendorf. Szczecin 2011, wyd. III.
  • Techman R., Przejmowanie portu szczecińskiego przez polskie władze w latach 1945-1947 w: Zeszyty Odrzańskie, Opole 2000, seria nowa, nr 18-19, s. 117-145.



IES64.png
Autor opracowania: Jan Iwańczuk