Nagórnik

Z Encyklopedia Pomorza Zachodniego - pomeranica.pl
Skocz do: nawigacja, szukaj
Nagórnik
Nagórnik
Staw młyński dawnego Młyna Górskiego, 2013
Dawna nazwa Młyn Ramina
Nazwa niemiecka Bergmühle, Strohmühle,
Bergmühle bei Wussow

Geolokalizacja: 53.481617,14.503883

Nagórnik (niem. Bergmühle), staw położony w Dolinie Siedmiu Młynów nad strumieniem Osówka. W okresie międzywojennym w budynku po dawnym młynie utworzono ośrodek kolonijny dla młodzieży, a staw służył za kąpielisko. W pobliskim lesie znajdował się pomnik Fryderyka Friesena. [1] Po 1945 roku obiekt nieużywany i niezagospodarowany uległ całkowitej dewastacji. [2]

Historia młyna wodnego

Pierwotnie na pobliskim wzgórzu od strony południowej stał wiatrak, tzw. koźlak (Bockwindmühle). Na początku XVI wieku nad pobliskim strumieniem Osówka wybudowano młyn wodny nazwany Młynem Górskim (der berchmole, 1501, de bergmole, 1510). Również młyn Górski (die Bergmuele), podobnie zresztą jak młyny Muthgebera i Topolowy Rada miejska w roku 1549 zakupiła od żony Lorenza Borcharta, Engel, i jej rodzeństwa po ojcu Gorges Tiele. W związku z tym zakupem młyn stał się przedmiotem sporu z właścicielem okolicznych terenów, Friedrichem (zwanym Casparem) von Ramin z pobliskiego Stolca, który również miał pretensje do młyna, o czym Rada nie miała pojęcia. Ramin odwołał się w do sądu książęcego, który wydał korzystny wyrok dla Ramina. W 1565 sąd cesarski w mieście Spira (niem. Speyer), zwany Sądem Kameralnym Rzeszy (Reichskammergericht) wydał wyrok tylko w połowie korzystny dla Rady, tj. „zwrot wydatków”. Proces pozostał nierozstrzygnięty i toczył się dalej. [3] W 1592 roku młyn, będący od 1574 roku własnością miasta, określany był nadal mianem Bergmühle, ale w następnym stuleciu spotykamy także nazwę Ramminer Mühle (1659), którą w XVIII wieku ponownie zastąpiła nazwa Bergmühle (1779). [4] Podczas wojen napoleońskich w tej okolicy stacjonowała armia francuska, stąd też część lasu koło młyna nazywana była Francuskim Zagajnikiem. Po 1850 roku młyn przeszedł w prywatne posiadanie, a po zaprzestaniu działalności w zabudowaniach młyna powstała gospoda z pokojami gościnnymi.

Błędna lokalizacja stawów w Doliny Siedmiu Młynów w latach 1945 - 2013

Należy pamiętać, że lokalizacja stawów w Dolinie Siedmiu Młynów na współczesnych planach miasta, a także na mapie satelitarnej Google nie odpowiada ich rzeczywistemu położeniu. [5]Pierwszy polski plan, na którym oznaczono ich położenie pochodzi z 1948 roku. Niestety już wtedy nieprawidłowo usytuowano na nim położenie stawu Zazulin, uznając, ze jest to drugi ze stawów Ustronie, a także pominięto staw Łomot. Błąd naprawiono dopiero na planie miasta z 1976 roku, gdzie prawidłowo zlokalizowano i opatrzono polskimi nazwami wszystkie dawne stawy młyńskie. Z kolei na planie z 2001 r. ponownie powrócono do błędnej lokalizacji. Staw Zazulin dołączono do stawu Ustronie, nazwę Uroczyska przesunięto na staw powstały współcześnie na zachód od dawnego stawu młyńskiego, któremu z kolei przypisano nazwę kolejnego stawu, Zacisze. Natomiast staw Zacisze otrzymał nazwę Nagórnik, a na niektórych planach został nawet przeniesiony w okolicę dawnego stawu Łomot. Jedynie staw Łomot oraz staw Wyszyna są usytuowane prawidłowo. Żeby to bardziej pogmatwać, na mapach Google, oprócz opisanej już błędnej lokalizacji, zamiast nazwy „Nagórnik” używana jest nazwa „Nadgórnik”.

Przypisy

  1. Karl Friedrich Friesen (1784-1814), twórca podstaw kultury fizycznej w Niemczech, założyciel pierwszej pływalni w Berlinie.
  2. T. Białecki, L. Turek-Kwiatkowska, Szczecin stary i nowy. (Encyklopedyczny zarys dziejów historycznych dzielnic i osiedli oraz obiektów fizjograficznych miasta). Szczecin 1991, s. 327.
  3. W międzyczasie, w 1566 roku Rada miejska na prośbę Fryderyka Ramina pożyczyła mu na jego potrzeby 400 fl., obciążonych rocznym procentem o wartości 4 winspeli zboża (ok. 6000 litrów). Ramin w zastaw postawił młyn. Po trzech latach zastawu czynsz w ziarnie Rada podwyższyła do 7 winspeli; po śmierci Fryderyka Ramina w 1574 roku spadkobiercy pożyczone 400 fl rozliczyli, a młyn zwrócili miastu (Anno 1566 hatt der rad Friedrich von Ramin off sein Bitt in seiner Not 400 fl. Hauptstuel geliehen, jerlich mit 4. Winsp./el/ Korn zu uerzinsen. Darüber er dem Rad die mole underpfendlich eingesetzt. Wie denn auch ein Rad die Muele drey Jarlangk Inngehatt und die Nachstendige Kornpacht Jerlich 7 Winsp./el/ darauß gehoben; biß Anno 74. nach Friedrich Ramins Tode haben die Erben die 400 fl. abgelegt und die mule abgetreten; zob. Heinrich Karl Wilhelm Berghaus, Geschichte der Stadt Stettin, der Hauptstadt von Pommern topographisch-statistisch beschrieben nach allen Richtungen ihres politischen, bürgerlichen, merkantilischen und kirchlichen Lebens. Berlin- Writzen/O 1876. Th. 2, Bd. 9, s. 224.
  4. Die älteren Stettiner Straßennamen im Rahmen der älteren Stadtentwicklung – von Hugo Lemcke, zweite neu bearbeitete Auflage von Carl Fredrich, Stettin 1926, s. 83; także Regestenbuch der Urkundensammlung der Stadt Stettin 1243 - 1856. Auf Grund des Manuskriptes von Karl Otto Grotefend zum Druck vorbereitet von Dr. Bogdan Frankiewicz und Mag. Jerzy Grzelak, Bd. 1. Szczecin 1996, regest nr 250 z 25 lipca 1549, s. 188; tamże regest nr 329 z 4 stycznia 1549, s. 242; por. L. W. Brüggemann, Ausführliche Beschreibung des gegenwärtigen Zustandes des Königl. Preussischen Herzogthums Vor – und Hinter – Pommern. Bd. 1., Stettin 1779, s. 167.
  5. Die älteren Stettiner Straßennamen im Rahmen der älteren Stadtentwicklung – von Hugo Lemcke, zweite neu bearbeitete Auflage von Carl Fredrich, Stettin 1926, s. 83; por. T. Białecki, L. Turek-Kwiatkowska, Szczecin stary i nowy. (Encyklopedyczny zarys dziejów historycznych dzielnic i osiedli oraz obiektów fizjograficznych miasta). Szczecin 1991, s. 327.
Młyn Bergmühle
Położenie zabudowań młyna Bergmühle, 1940





Galeria





Bibliografia

  • Brüggemann L. W., Ausführliche Beschreibung des gegenwärtigen Zustandes des Königl. Preußischen Herzogthums Vor – und Hinter – Pommern. Bd. 1., Stettin 1779.
  • Berghaus H. K. W., Geschichte der Stadt Stettin, der Hauptstadt von Pommern topographisch-statistisch beschrieben nach allen Richtungen ihres politischen, bürgerlichen, merkantilischen und kirchlichen Lebens. Berlin- Writzen/O 1876. Th. 2, Bd. 9.
  • Die älteren Stettiner Straßennamen im Rahmen der älteren Stadtentwicklung – von Hugo Lemcke, zweite neu bearbeitete Auflage von Carl Fredrich, Stettin 1926.
  • Białecki T., Turek-Kwiatkowska L., Szczecin stary i nowy. (Encyklopedyczny zarys dziejów historycznych dzielnic i osiedli oraz obiektów fizjograficznych miasta). Szczecin 1991.
  • Regestenbuch der Urkundensammlung der Stadt Stettin 1243 - 1856. Auf Grund des Manuskriptes von Karl Otto Grotefend zum Druck vorbereitet von Dr. Bogdan Frankiewicz und Mag. Jerzy Grzelak, Bd. 1. – 2. Szczecin 1996.

Linki zewnętrzne



IES64.png
Autor opracowania: Jan Iwańczuk