Nina Burska

Z Encyklopedia Pomorza Zachodniego - pomeranica.pl
Skocz do: nawigacja, szukaj
Nina Burska
aktorka, śpiewaczka, reżyser, dyrektor teatru
brak zdjecia
Data urodzenia 5 maja 1895
Miejsce urodzenia Łódź
Data śmierci 28 sierpnia 1976
Miejsce śmierci Piaseczno


Nina Burska (1895-1976) – aktorka, śpiewaczka, reżyser, dyrektor teatru

Życiorys

Nina Burska (właśc. Antonina Burska, po mężu Antonina Burska-Cichowska) urodziła się 5 maja 1895 w Łodzi w rodzinie robotniczej. Była córką Izydora Burskiego, majstra w zakładach włókienniczych, i Józefy z Dwornickich. Po ukończeniu szkoły przyfabrycznej pracowała jako tkaczka w fabryce „Józef Rychter” w Łodzi. Równocześnie wystę­powała w amatorskim przyfabrycznym zespole teatralnym, kierowanym przez J. Pilarskiego. Około 1916 roku zaczęła występować jako statystka na scenie łódzkiego Teatru Polskiego. Za namową Marii Przybyłko-Potockiej przeniosła się do Warszawy, gdzie występowała w teatrach operetkowych i rewiowych: Oaza, Czarny Kot, Miraż (1917 i od lutego 1921), Dolina Szwajcarska (lato 1918), Nietoperz (m.in. luty, sierpień-paździer­nik 1922), Qui Pro Quo (sez. 1922/23, lipiec 1925), Teatr Nowy (czerwiec 1923), Nowości (1924), Bagatela (lato 1924), Perskie Oko (od września 1925 oraz w 1927). Wraz z wymienionymi zespołami, a także indywidualnie, występowała w licznych ośrodkach teatralnych, m.in. w rodzinnej Łodzi (1924), Kaliszu (1924), Płocku (1925), Krakowie (1925). W latach 1926-1929 grała w wielu zespo­łach objazdowych. W 1929 roku po urodzeniu syna wycofała się ze sceny. Do jej najlepszych przedwojennych ról należy zaliczyć Katię w Katii tancerce, którą w 1924 roku zagrała w warszawskim Teatrze Nowości w zastępstwie Lucyny Messal. Ponadto z sukcesem wystąpiła w roli tytułowej w Dorinie, w roli Neriny w Roku bez miłości i Mani we Wściekłym lotniku. Recenzenci chwalili jej urodę, temperament i umiejętności wokalne. W ple­biscycie publiczności na królową operetki, ogłoszo­nym w czerwcu 1925 roku przez „Przegląd Teatralny i Filmowy”, zajęła szesnaste miejsce.

Okupację niemiecką spędziła w Warszawie, pracując w stołówce. W czasie wojny straciła jedynego syna i całe mienie.

Po wojnie wyjechała na Ziemie Odzyskane, gdzie położyła wielkie zasługi w organizacji życia teatralnego na Pomorzu Zachodnim. Od lipca 1945 roku kierowała amatorskim zespołem Towarzystwa Te­atrów i Muzyki Ludowej w Słupsku. Już w listopadzie 1945 roku podjęła próbę przekształcenia Towarzystwa w teatr zawodowy. W czerwcu 1946 roku dzieki jej staraniom powstał Teatr Miejski, w którym dominował repertuar rozrywkowy. Do 1947 roku wyreżyserowała większość wystawianych sztuk. Później współpracowała z powołanym do życia przez Otmara Rjamskiego objazdowym Teatrem Miej­skim w Koszalinie, którego od marca 1947 do września 1949 roku była aktorką, głów­nym reżyserem i kierownikiem artystycznym. Wyreżyserowała m.in. Radców pana radcy M. Bałuckiego (1947), Tu mówi Tajmyr K. Isajewa i A. Galicza (1948) Jutro pogoda A. Hopwooda (1948), Kobietę we mgle M. Rusinka (1949) i Całe miasto o tym mówi J. Minkiewicza (1949). W 1949 roku została zaangażowana do Państwowego Teatru Polskiego, a później do Państwowych Teatrów Dramatycznych w Szczecinie, w których grała i reżyserowała do końca swojej artystycznej karierykariery. Po śmierci męża, Karola Cichowskiego, w 1 listopadzie 1970 roku przeszła na emeryturę. W grudniu tego samego roku zamieszkała w Schronisku Artystów Weteranów Scen Polskich w Skolimowie k. Warszawy.

Zmarła 28 sierpnia 1976 roku w Piasecznie.

Okres szczeciński

W 1949 roku rozpoczęła pracę w Państwowym Teatrze Polskim w Szczecinie. Od 1952 do 1967 roku związana była z Państwowymi Teatrami Dramatycznymi. Grała wiele ról, występując wyłącznie w repertuarze dra­matycznym. Także reżyserowała (sez. 1951/52, sez. 1955/56, sez. 1956/57, sez. 1958/59). Jako aktorka zyskała popularność i sym­patię szczecińskiej publiczności, przede wszystkim rolami charakterystycznymi o dużym ładunku ko­mizmu, m.in. jako: Balbina Kłaczkowska w Romansie z wodewilu, Pani Perrichon w Podróży pana Perrichon, Orgonowa i Dyndalska w Damach i huzarach, a także w skeczach Oświadczyny sta­ropolskie i w Kramie z piosenkami. W 1964 roku w programie do sztuki W małym domku o aktorce pisano: Duży temperament sceniczny, znakomita vis comica, we­wnętrzne ciepło, które emanuje z jej postaci scenicz­nych - oto sekrety wielkiego, zasłużonego powo­dzenia wśród szerokich rzesz publiczności. Grała także poważniejsze role dramatyczne, m.in. Bertę w Niemcach, Rukienie w Pieją koguty, Marię Łanową w Domu kobiet. O tej ostatniej roli Feliks Jordan pisał: (...) bodaj od czasów, kiedy grała Bertę w „Niem­cach” Kruczkowskiego nie miała okazji zmagać się z rolą pełną tak silnego, dramatycznego napięcia. Wyszła z tej próby zwycięsko, stworzyła postać żywą, przekonywającą w każdym słowie i geście. U schyłku swojej kariery aktorka ponownie zagrała w Domu kobiet, tym razem w roli Zofii. Na uwagę zasługiwały także inne role Niny Burskiej – Klimina w Weselu, Turusina w I koń się potknie, Tadracho­wa w Moralności pani Dulskiej, Pani Jowialska w Panu Jowialskim.

Jubileusz pięćdziesię­ciolecia pracy scenicznej obchodziła aktorka 23 listopada 1965 roku w przed­stawieniu Incydent w Vichy na scenie Teatru Pol­skiego.

Przez cały czas pracy zawodowej w Szczecinie utrzymywała żywy kontakt z amatorskim ruchem teatralnym, dzieląc się swoim warsztatem i doświadczeniem aktorskim. Kierowała wieloma teatrami i estradowymi zespołami amatorskimi ze Szczecina i pobliskich miejscowości. Była założycielką, wielokrotnie nagradzanego, zespołu Komendy Wojewódzkiej MO w Szczecinie, a także konsultantką artystyczną Zespołu Pieśni i Tańca przy Domu Kultury „Budowlanych”.

Teatr (Szczecin)

Tytuł sztuki Autor Reżyseria Forma twórczości Postać Teatr Data premiery
Niemcy Leon Kruczkowski Jan Perz obsada aktorska Berta Sonnenbruch Państwowy Teatr Polski (scena filialna Teatr Współczesny) 16 stycznia 1950
Obcy cień Konstanty Simonow Jan Perz obsada aktorska Maria Trofimowna Sawatiejewa Państwowy Teatr Polski (scena filialna Teatr Współczesny) 31 maja 1950
Wodewil warszawski Zdzisław Gozdawa, Wacław Stępień Jan Perz, Kazimierz Petecki obsada aktorska Ciocia Państwowy Teatr Polski 3 września 1950
Rewizor Mikołaj Gogol Hugon Moryciński obsada aktorska Poszlepkina Państwowy Teatr Polski (scena filialna Teatr Współczesny) 7 listopada 1950
Pieją koguty Józef Bałtuszis Czesław Staszewski obsada aktorska Rukienie Państwowy Teatr Polski (scena filialna Teatr Współczesny) 3 listopada 1951
Świerszcz za kominem Karol Dickens Aleksander Fogiel obsada aktorska Pani Fielding Państwowe Teatry Dramatyczne (Teatr Współczesny) 21 marca 1952
Głupi Jakub Tadeusz Rittner Nina Burska reżyseria Państwowe Teatry Dramatyczne (Teatr Współczesny) 20 maja 1952
Dwa tygodnie w „Raju" Zdzisław Skowroński, Józef Słotwiński Bronisław Kassowski obsada aktorska Pani Marta Państwowe Teatry Dramatyczne (Teatr Polski) 9 wrzesnia 1952
Ożenek Mikołaj Gogol Emil Chaberski obsada aktorska Fiekła Iwanowna, swatka Państwowe Teatry Dramatyczne (Teatr Współczesny) 31 grudnia 1952
Damy i huzary Aleksander Fredro Emil Chaberski obsada aktorska Orgonowa Państwowe Teatry Dramatyczne (Teatr Polski) 3 czerwca 1953
Bosman z „Bajki” Roman Długosz, Edward Maszewski Emil Chaberski obsada aktorska Agnieszka Państwowe Teatry Dramatyczne (Teatr Polski) 29 stycznia 1954
Imieniny pana dyrektora Zdzisław Skowroński, Józef Słotwiński Emil Chaberski obsada aktorska Puchalska Państwowe Teatry Dramatyczne (Teatr Współczesny) 1 lipca 1954
Ponury zalew (z cyklu: Szczecińskie Wieczory Satyryczne) Henryk Livor-Piotrowski i Ryszard Pietruski (oprac. tekstów) obsada aktorska Państwowe Przedsiębiorstwo Imprez Estradowych, Państwowe Teatry Dramatyczne (Teatr Współczesny) 24 stycznia 1955
Dom kobiet Zofia Nałkowska Nina Burska reżyseria, obsada aktorska Maria Łanowa Państwowe Teatry Dramatyczne (Scena Kameralna) 2 lutego 1956
Spotkanie Jean Anouilh Jan Maciejowski obsada aktorska Pani Delachaume Państwowe Teatry Dramatyczne (Teatr Polski) 20 lipca 1956
Panie kochanku Józef Ignacy Kraszewski Nina Burska reżyseria, obsada aktorska Generałowa Morawska Państwowe Teatry Dramatyczne (Teatr Współczesny) 10 grudnia 1956
Strachy Plaut – Santelli Aleksander Fogiel obsada aktorska Skafa Państwowe Teatry Dramatyczne (Teatr Polski) 15 czerwca 1957
Chory z urojenia Molière Aleksander Fogiel obsada aktorska Belina, druga żona Argana Państwowe Teatry Dramatyczne (Scena Kameralna) 14 września 1957 na Scenie Objazdowej; 12 października 1957 w Szczecinie
Romans z wodewilu Władysław Krzemiński Aleksander Rodziewicz obsada aktorska Balbina Państwowe Teatry Dramatyczne (Teatr Polski) 11 października 1958
Rzymska kurtyzana Marin Drżić Henryk Lotar obsada aktorska Piastunka Państwowe Teatry Dramatyczne (Teatr Polski) 8 stycznia 1959
Konik Garbusek Piotr Jerszow Nina Burska reżyseria Państwowe Teatry Dramatyczne (Teatr Współczesny) 18 lutego 1959
Cudotwórca Anatol Stern Aleksander Rodziewicz obsada aktorska Franciszka Państwowe Teatry Dramatyczne (Teatr Polski) 22 września 1959
Nie jesteśmy aniołami Klara Feher Henryk Lotar obsada aktorska Pani Peteniowa Państwowe Teatry Dramatyczne (Teatr Polski) 30 stycznia 1960
Kram z piosenkami Leon Schiller Barbara Fijewska obsada aktorska Dama I; Matka; Pani; Kiełbasiarka; Plotkarka Państwowe Teatry Dramatyczne (Teatr Współczesny) 15 września 1960
Opera za trzy grosze Brecht Bertolt Zdzisław Tobiasz obsada aktorska Śpiewak ballady-prologu Państwowe Teatry Dramatyczne (Teatr Współczesny) 23 marca 1961
Dowód osobisty Maria Pawlikowska-Jasnorzewska Andrzej Dobrowolski obsada aktorska Dama II (starsza) Państwowe Teatry Dramatyczne (Teatr Polski) 11 stycznia 1962
Damy i huzary Aleksander Fredro Józef Gruda obsada aktorska Pani Dyndalska Państwowe Teatry Dramatyczne (Teatr Współczesny) 6 czerwca 1962
Wesele Stanisław Wyspiański Józef Gruda obsada aktorska Klimina Państwowe Teatry Dramatyczne (Teatr Współczesny) 18 stycznia 1963
Romans z wodewilu Władysław Krzemiński Nina Burska i Antoni Kaczorowski reżyseria Zespół Artystyczny Klubu Robotniczego ZBM 26 lutego 1963
Dziewiąty sprawiedliwy Jerzy Jurandot Ryszard Sobolewski obsada aktorska Achsa Państwowe Teatry Dramatyczne (Teatr Polski) 23 kwietnia 1963
Koledzy Wasilij Aksionow, Jurij Stabawoj Jan Maciejowski obsada aktorska Zielenin (matka) Państwowe Teatry Dramatyczne (Teatr Współczesny) 6 listopada 1963
I koń się potknie... Aleksander Ostrowski Zbigniew Mak obsada aktorska Sofia Ignatiewna Turusina Państwowe Teatry Dramatyczne (Teatr Polski) 3 listopada 1964
Moralność pani Dulskiej Gabriela Zapolska Aleksander Rodziewicz obsada aktorska Tadrachowa Państwowe Teatry Dramatyczne (Teatr Współczesny) 19 lutego 1965
Incydent w Vichy Arthur Miller Jan Maciejowski obsada aktorska Państwowe Teatry Dramatyczne (Teatr Polski) 23 listopada 1965
Dziady Adam Mickiewicz Jan Maciejowski obsada aktorska Dama II Państwowe Teatry Dramatyczne (Teatr Współczesny) 12 marca 1966
W małym domku Tadeusz Rittner Aleksander Rodziewicz, Jan Maciejowski (realizacja TV) obsada aktorska Teatr Telewizji 18 marca 1966
Pan Jowialski Aleksander Fredro Andrzej Ziębiński obsada aktorska Pani Jowialska Państwowe Teatry Dramatyczne (Teatr Współczesny) 13 stycznia 1967
Dom kobiet Zofia Nałkowska Ewa Kołogórska obsada aktorska Zofia Sworzeniowa Państwowe Teatry Dramatyczne (Teatr Polski) 22 września 1967





Nagrody i wyróżnienia

  • 1955 – nagroda Miejskiej Rady Narodowej w Szczecinie za pracę w dziedzinie teatru (22 lipca)
  • 1960 – Nagroda Miasta Szczecina w dziedzinie teatru
  • 1965 – nagroda Centralnej Rady Związków Zawodowych i Prezydium WKZZ z okazji Dnia Teatru



Odznaczenia



O Ninie Burskiej

  • (...) Słowa największego uznania należą się przede wszystkim Ninie Burskiej jako reżyserce, a także głównej inicjatorce przedstawienia. Umiała ona tchnąć nowe życie w niektóre mocno już, zdawałoby się, poszarzałe obrazy, połączyć je z tętniącymi wspaniałym wigorem scenami „radziwiłłowskimi” w jedną konsekwentną całość, która w sumie gra ogromnym bogactwem barw. Jako barwne widowisko jest też „Panie Kochanku” jednym z najlepszych osiagnięć teatrów szczecińskich. (...) Z werwą i dużą kulturą zagrała rolę generałowej Nina Burska. (Feliks Jordan, „Panie Kochanku” w Teatrze Współczesnym, „Kurier Szczeciński” z dn. 14 grudnia 1956)
  • (...) Nina Burska, przedwojenna aktorka operetkowa i rewiowa, która z biegiem lat przeszła do dramatu grając role charakterystyczne. (...) Zaangażowana przez Sawana w 1949 roku, zdobywa sobie w krótkim czasie wielką sympatię widzów. Również zasłużona działaczka ruchu amatorskiego. (Zofia Ordyńska, To już prawie sto lat..., s. 278)



Źródła

Bibliografia

  • Almanach sceny polskiej 1950/51, Instytut Sztuki, Warszawa 1952
  • Almanach sceny polskiej 1951/52, Instytut Sztuki, Warszawa 1953
  • Almanach sceny polskiej 1956/57, Instytut Sztuki, Warszawa 1958
  • „Głos Szczeciński” 1955 nr 178
  • „Głos Szczeciński” 1970 nr 292
  • (j), Nina Burska, „Kurier Szczeciński” 1952 nr 210, s. 5
  • „Kurier Szczeciński” 1956 nr 31
  • „Kurier Szczeciński” 1965 nr 271
  • Gabriel Michalik, Hamlet w stanie spoczynku. Rzecz o Skolimowie, Iskry, Warszawa 2011
  • Zofia Ordyńska, To już prawie sto lat..., Ossolineum, Wrocław-Warszawa-Kraków 1970
  • Słownik biograficzny teatru polskiego 1900-1980 t. II, Państwowe Wydawnictwo Naukowe Warszawa 1994
  • WL, Szczecin przyznaje nagrody teatralne, „Teatr” 1955 nr 17, s.20

Inne

  • Strona internetowa Instytutu Teatralnego im. Zbigniewa Raszewskiego w Warszawie



IES64.png
Autor opracowania: Andrzej Androchowicz