Oleg Bałakirew

Z Encyklopedia Pomorza Zachodniego - pomeranica.pl
Skocz do: nawigacja, szukaj
Oleg Bałakirew
artysta malarz
brak zdjecia
Oleg Bałakirew
Data urodzenia 14 grudnia 1944
Miejsce urodzenia Wilno
Data śmierci 29 stycznia 1977
Miejsce śmierci Szczecin
Miejsce spoczynku Cmentarz Centralny w Szczecinie
Lokalizacja grobu zobacz na mapie
Narodowość polska

Oleg Bałakirew (1944-1977) – artysta malarz.

Życiorys

Oleg Bałakirew urodził się 14 grudnia 1944 roku w Wilnie. Był synem Pawła Bałakirewa – artysty malarza i Tatiany z domu Polaninej – nauczycielki.

Do Szczecina przyjechał w 1946 roku wraz z rodzicami i starszym rodzeństwem. Od dziecka towarzyszył ojcu podczas pracy – podawał pędzle i farby, poznawał warsztat malarski.

W roku 1964 ukończył Państwowe Liceum Sztuk Plastycznych w Szczecinie. Jednym z jego nauczycieli był Antoni Wróbel.

W latach 1964-1967 studiował na Wydziale Sztuk Pięknych Uniwersytetu im. Mikołaja Kopernika w Toruniu, w pracowni prof. Stanisława Borysowskiego.

W latach 1967-1970 studia malarskie kontynuował w Wyższej Szkole Sztuk Plastycznych w Gdańsku, w pracowniach prof. Jacka Żuławskiego, prof. Barbary Massalskiej i prof. Kiejstuta Bereźnickiego.

Po studiach powrócił do Szczecina. W latach 1970-1977 był członkiem grupy „Brama”, w skład której wchodzili również Ryszard Kiełtyka, Wacław Stanisławczyk i Ryszard Tokarczyk.

Był żonaty z Barbarą, miał syna Piotra.

Zginął w wypadku samochodowym 29 stycznia 1977 roku w Szczecinie. Pochowany na Cmentarzu Centralnym w Szczecinie (kw. 9N-10-7).

Twórczość

Oleg Bałakirew w swojej pracowni

Oleg Bałakiriew był artystą o niepospolitym talencie. Już w liceum plastycznym zwrócił na siebie uwagę pracami dyplomowymi, zwłaszcza sposobem rozwiązywania światłocienia i żywiołową ekspresją. Okres jego dojrzałej twórczości zamyka się w latach 1970-1977. Pozostawił ponad trzydzieści obrazów, głównie kompozycji dużego formatu. Przedstawiał własną wizję świata, nie ulegał wzorcom i stereotypom.

Tematem większości są prawie puste wnętrza, w których przedstawił zwyczajne przedmioty – krzesło, stolik, butelkę, dziecięcy wózek (Bez okien, Baltic Beer, Wózek Piotra). Otaczające człowieka sprzęty to niemi świadkowie jego wzlotów i upadków, narodzin i śmierci, trwania świata i przemijania istnień. Przedmioty oświetlał w ekspresyjny sposób, celowo gubiąc wyrazistość kształtów. W ten sposób podkreślał ich ulotność i nietrwałość, sygnalizował nieuchronność rozpadu i przemijania.

Przejawiał również skłonności symboliczne i personifikujące (Koniec zabawy, Lalu). Malował niespiesznie, starając się najprostszymi, oszczędnymi środkami wyrazić ekspresję. Uwagę skupiał na świetle i przestrzeni. Przedstawione na obrazach wnętrza – zazwyczaj ciemne, fascynują nieodgadnioną głębią. Ściany wnętrz zdają się otwierać w tajemniczą, niepokojącą i nieokreśloną przestrzeń. Światło nie tylko wzmaga ekspresję, ale nadaje obrazom ponadczasowy, uniwersalny wymiar. Prace artysty są wielowarstwowe teściowo i imponują siłą artystycznego wyrazu.

Był członkiem Rady Artystycznej ZPAP w Szczecinie. Uczestniczył w licznych wystawach, festiwalach i plenerach malarskich w kraju i za granicą, indywidualnych i zbiorowych.

Laureat wielu nagród. Prace artysty posiadają w swoich zbiorach m. in.: Muzeum Narodowe w Szczecinie, Zamek Książąt Pomorskich w Szczecinie, Muzeum Ziemi Lubuskiej w Gorzowie Wlkp., Miejski Dom Kultury w Świnoujściu, Szczecińskie Towarzystwo Kultury oraz zbiory prywatne w kraju i za granicą.

Ołttarz Heretyka, 1974
Lalu, 1974
Wózek Piotra, 1974
Bez okien, 1975
Pejzaż

Obrazy (wybór)

  • Akt z lalką, 130x100 cm, olej, płótno, 1972
  • Alba, 1973
  • Baltic Beer, 1975
  • Bez okien, 148x148 cm, olej, 1975
  • Huśtawka, 154x148 cm, olej,
  • Impresje morskie, 83x97 cm, olej, 1974
  • Koniec zabawy, 140x130 cm, olej, 1974
  • Król Maciuś I, 1973
  • Lalu, 97x83 cm, olej, 1974
  • Leżąca, 164x154 cm, olej, 1970
  • Marionetki, 138x132 cm, olej,
  • Mur, 1976
  • Ołtarz Heretyka, 159x119 cm, olej, płótno, 1974
  • Pejzaż, 120x84 cm, olej, płótno
  • Przystań św. Barbary, 97x97 cm, olej
  • Skarpa, 90x107 cm, olej
  • Splot, 81x65 cm, olej, 1971
  • Struktura, 1974
  • W materii, 132x126 cm, olej
  • Wilcza Poręba, 135x132 cm, olej
  • Wnętrze pracowni, 180x160 cm, olej, 1977
  • Wózek Piotra, 148x138 cm, olej, 1974
  • Za płotem, 70x 92,00 cm, olej, [1970]

Wystawy zbiorowe krajowe (wybór)

  • 1970, 1971 – Wystawa malarstwa „Grupa Brama” (Szczecin)
  • 1970 – Wystawa „Piękno Ziemi Szczecińskiej” (Szczecin)
  • 1971 – Wystawa „Szczecińskie Dzieło Plastyczne na XXV-lecie ZPAP i XX-lecie PSB” (Szczecin)
  • 1972 – VI Festiwal Polskiego Malarstwa Współczesnego (Szczecin)
  • 1972 – Wystawa pokonkursowa o nagrodę Konika Morskiego (Szczecin)
  • 1973 – Wystawa poplenerowa Międzynarodowego Pleneru Bałtyckiego (Szczecin)
  • 1973 – V Prezentacja Malarzy Krajów Socjalistycznych (Szczecin)
  • 1974 – VII Festiwal Polskiego Malarstwa Współczesnego (Szczecin)
  • 1975 – Wystawa „Pokolenie 30/40” (Łódź)
  • 1975 – Ogólnopolska Wystawa „Złote Grono” (Zielona Góra)
  • 1975 – Wystawa „Panorama szczecińska” (Warszawa)
  • 1976 – Wystawa „Contrakt 76” (Lidzbark Warmiński)
  • 1976 – VIII Festiwal Polskiego Malarstwa Współczesnego (Szczecin)
  • 1980 – Wystawa „Plastyka szczecińska 1945-80 (Szczecin)
  • 1981 – Wystawa „Grupa Brama” (Szczecin)
  • 1985 – Wystawa „Plastyka Ziem Zachodnich i Północnych” (Olsztyn)
  • 1993 – Wystawa „Szczecińska sztuka współczesna 1945-1993” (Szczecin)
  • XI 2011-I 2012 – Obecność. Wystawa ZPAP Okręgu Szczecińskiego 1945-2011 w ramach obchodów 100-lecia ZPAP (Szczecin)
  • 2013 – Wystawa „A może morze?” (Szczecin)

Wystawy indywidualne (wybór)

  • 1974, 1975 – Wystawa w „Klubie 13 Muz” (Szczecin)
  • 1995 – Wystawa z cyklu „ Z Galerii wspomnień” (Szczecin)
  • 2001 – Wystawa Olega i Pawła Bałakirewów w cyklu „Z Galerii wspomnień” (Szczecin)

Wystawy zagraniczne

  • 1971 – Wystawa ZPAP Okręgu Szczecińskiego (Ryga, Łotwa)
  • 1972 – Światowa Wystawa malarstwa Współczesnego (Montreal, Kanada)
  • 1973 – Wystawy okręgu szczecińskiego (Rostock, Niemcy);(Burgas, Bułgaria);(Praga,Czechy);(Liberec,Czechy)
  • 1976 – Wystawa „Bolidenforetaget Kunstforening” (Skellefteå, Szwecja)
  • 1978 – Wystawa „Polska współczesna sztuka Wybrzeża” (Skagen, Dania)
  • 1979 – Wystawa w Museum für Kunst- und Kulturgeschichte (Lubeka, Niemcy)
  • 1980 – Wystawa „Grupa Brama” w Borough Gallery (Stockton, Anglia)

Nagrody

  • 1972 – Grand Prix w konkursie o nagrodę „Konika Morskiego” (Szczecin)
  • 1974 – Nagroda Prezydenta Miasta Szczecina na VII Festiwalu Polskiego Malarstwa Współczesnego (Szczecin)
  • 1975 – Laureat „Złotego Grona” (Zielona Góra)

Wspomnienie o Olegu Bałakirewie

W Szczecinie na dużej międzynarodowej wystawie malarstwa przy obrazach Olega Bałakirewa zatrzymaliśmy się na dłużej, chociaż dookoła kusiły kolorem i fantazją dziesiątki innych obrazów. Nawet dzisiaj nie potrafię powiedzieć, w czym były inne od pozostałych, że tak nas przyciągnęły do siebie. Czy swoim niepokojem? Czy półcieniami zanikających i ukazujących się kształtów, okraszonymi światłem jakby z El Greca?[…] Nowe obrazy Olega wydały się jeszcze ciekawsze, bardziej zdecydowane w położeniu farby i dojrzałości treści, miały swój niepokój i ten rodzaj smutku, który dopuszczaliśmy do siebie – był w nich smutek zmierzchania, piękno muzycznej frazy, której nie można dotknąć ani zobaczyć, smutek przemijających dni albo tej jednej chwili, która nie wiadomo, czy zdarzy się drugi raz, smutek odlatujących ptaków i pierwszego pożegnania.

(Aleksander Jurewicz)[1]


Idę ulicami Szczecina.
Idę ulicami Gdańska.
Idę do Ciebie. Szukam Ciebie.
Kim byłeś?
Dobrym Synem, radością, szczęściem.
Kim jesteś?
Wspomnieniem, dobrocią
Odczuciem wielkiego piękna...
Obrazem niedokończonym...
Białym kwiatem chryzantemy...
Płomieniem znicza...
Moim Synem...
Idę do Ciebie, szukam Ciebie...
Jest wielka smutna cisza…
Jest tajemnica życia i śmierci…
.................................
Twoja Matka.
(Tatiana Bałakirew) [2]


Oleg Bałakirew osiągnął cel bardzo trudny do zdobycia przez malarza. Spowodował, że obok jego prac nie przechodzimy obojętnie, czy też szybko o nich zapominamy, nasyciwszy oczy urodą barw. Do jego obrazów powracamy, odnajdując w nich ciągle nowe treści. Ich wielowarstwowość treściowa, połączona ściśle z siłą artystycznego wyrazu, stanowi o szczególnej pozycji malarstwa Bałakirewa, nie tylko w środowisku lokalnym.
(Jerzy Jurczyk)[3]

Przypisy

  1. Jurewicz Aleksander. Krótki czas Olega Bałakirewa. W: Jurewicz Aleksander. Życie i liryka. Gdańsk: Wydawnictwo Słowo, Obraz terytoria, cop. 1998, s. 23. ISBN 83-87316-32-6.
  2. Bałakirew Tatiana. Wspomnienia matki. [s.l.,s.n.], 1999, s. 183-184 i 186. ISBN 83-912127-0-X.
  3. Oleg Bałakirew. Malarstwo. [Katalog wystawy]. Szczecin, 1974, s. 4.

Bibliografia

  • Annusewicz Małgorzata. Paweł i Oleg Bałakirewowie. „Głos Szczeciński” 2003, nr 166. Dodatek. „Głos Lokalny”- Szczecin, s.II.
  • Bałakirew Tatiana. Wspomnienia matki. [s.l., s.n.], 1999. ISBN 83-912127-0-X.
  • Jurewicz Aleksander. Krótki czas Olega Bałakirewa. W: Jurewicz Aleksander. Życie i liryka. Gdańsk: Wydawnictwo Słowo, Obraz terytoria, cop. 1998, s. 22-24. ISBN 83-87316-32-6.
  • Liskowacki Artur Daniel. Ulica Niemiecka, ulica Miedziana. „Pogranicza” : szczeciński dwumiesięcznik kulturalny 2002, nr 4, s. 25. ISSN 1233-3654.
  • Najdowa Jadwiga. Oleg Bałakirew W: Encyklopedia Szczecina. T. 1. Pod red. Tadeusza Białeckiego. Szczecin: Uniwersytet Szczeciński, 1999, s. 68. ISBN 83-87341-45-2
  • Najdowa Jadwiga. Oleg Bałakirew 1944-1977. Światłocień, ekspresja. W: Ku Słońcu 125 . Praca zbiorowa pod red. Mariusza Czarnieckiego. Szczecin: Wydawnictwo Glob, 1987, s. 176-180. ISBN 83-7007-135-X.
  • Najdowa Jadwiga, Kozłowska Lidia. Szczecińska sztuka współczesna 1945-1993. Muzeum Narodowe w Szczecinie. Galeria Sztuki Współczesnej. Szczecin: Wydawnictwo Muzeum Narodowego, cop. 1993.
  • Obecność. Almanach 1911-2011. Okręg Szczeciński 1945-2011. Red. Ryszard Kiełtyka. Szczecin: PPH Zapol Dmochowski, Sobczyk, [2011]. ISBN 978-8375183-59-7.
  • Oleg Bałakirew. Malarstwo. Szczecin: ZPAP, BWA, Klub „13 Muz”, 1974.
  • Plastyka szczecińska w latach 1945-1975. Poznań: Krajowa Agencja Wydawnicza, 1976.
  • Sztuka na Pomorzu po roku 1945: Zamek Książąt Pomorskich w Szczecinie - Galeria Południowa, Galeria Północna, Galeria "Kwadrat", Muzeum Narodowe w Szczecinie - Galeria Sztuki Współczesnej, kwiecień - maj 1995 r. [Red. katalogu Bogdan Twardochleb]. Szczecin: Zamek Książąt Pomorskich, [1995].
  • Z galerii wspomnień. Pod red. Eugeniusza Kusa, Barbary. Igielskiej, Jarosława Eysymonta. Szczecin: Zamek Książąt Pomorskich, 2006. ISBN 978-8391679-08-1.

Linki zewnętrzne

Biogram Olega Bałakirewa w portalu sedina.pl



Logo pomeranica.jpg
Autor opracowania: Urszula Wenta