Otto Graff

Z Encyklopedia Pomorza Zachodniego - pomeranica.pl
Skocz do: nawigacja, szukaj
Otto Graff
malarz, rysownik, grafik, poeta
brak zdjecia
Data urodzenia 22 lutego 1915
Miejsce urodzenia Widuchowa
Data śmierci 3 kwietnia 1997
Miejsce śmierci Erftstadt
Narodowość niemiecka


Otto Graff (1915-1997) – malarz, rysownik, grafik, poeta, ogrodnik.

Życiorys

Otto Graff urodził się w Widuchowej 22 lutego 1915 roku zmarł 3 kwietnia 1997 roku w Erftstadt. Był synem Hermanna Graffa, tokarza, tworzącego także dzieła rzemiosła artystycznego. Zawodowo pracował jako ogrodnik. Był malarzem, rysownikiem, grafikiem oraz poetą ukształtowanym pod wpływem rodzimego krajobrazu.

Po ukończeniu szkoły w Widuchowej uczył się w latach 19291932 teorii w zakresie warzywnictwa, sadownictwa, roślin doniczkowych, rabatowych i parków w szkole ogrodniczej w Zdrojach oraz zdobywał praktykę w dużym gospodarstwie w Dębogórze (Brusenfelde). Po zdaniu egzaminu w Izbie Rolniczej (Landwirtschaftskammer) w Szczecinie podjął pracę, początkowo w Zdrojach, a potem w różnych innych miejscach, m.in. od marca do października 1936 roku zajmował się ogrodnictwem w pyrzyckim zakładzie Wachlin specjalizującym się w uprawie szlachetnego gatunku goździków. Od czasu do czasu zobowiązany był pełnić służbę wojskową. W 1939 roku został powołany na front, a koniec wojny zastał go w obozie jenieckim. Po wojnie dalej pracował jako ogrodnik, przenosząc się kilkakrotnie. Ostatecznie w 1961 roku zamieszkał w gminie Liblar i z czasem wybudował ustronną pracownię – mieszkanie w Ober Liblar.

Twórczość

Twórczość artystyczną rozpoczął wcześnie, ale prace plastyczne uległy zniszczeniu w rezultacie II wojny światowej. Pozostały tylko wiersze. W 1948 roku podjął na nowo aktywność malarską. Od roku 1950 przez sześć lat uczęszczał w wolnym czasie do pracowni Heinera Stremmela na Uniwersytecie Ludowym (Volkshochschule) w Kolonii, gdzie kształcił się głównie w rysowaniu i malowaniu aktu. Tematyka ta stała się jednym z ważnych sposobów jego twórczej wypowiedzi. Początkowo tworzył w stylistyce malarstwa plenerowego pilnie obserwując naturę. Stopniowo wyobraźnia kierowała go w stronę ciekawych, a nawet nowatorskich rozwiązań formalnych.

Stepnica,drzeworyt z cyklu pomorskiego, lata 30. XX w.
Karmienie gołębi w parku, olej, ok. 1960
Wstęga, kredki

Namalowana około 1950 roku olejna panorama Widuchowej ujęta z przeciwległego brzegu Odry – artystyczny zapis wspomnienia rodzinnego miasta – ujawnia przyszły stosunek artysty do przedstawianej formy i wybór palety barwnej, jaką się potem posługiwał. Pejzaż potraktowany został syntetycznie; głębię Graff zredukował na rzecz dekoracyjności. Sylwetka miasta malowana jest ciemnymi barwami sugerującymi, podobnie jak różowe niebo, porę graniczną między dniem i nocą. Jednak pozostałe motywy pejzażu oddane zostały przy pomocy mocnych barw podstawowych i dopełniających, szerokimi, zamaszystymi i swobodnie prowadzonymi pociągnięciami pędzla. Dobór barw sprzyja wywołaniu silnego, ekspresyjnego wrażenia.

W 1958 roku Graff poznał technikę graficzną – drzeworyt langowy, która od tego czasu stała się dla niego jednym z podstawowych środków wyrazu artystycznego. Technika ta, w której stworzył tysiąc kompozycji, podobnie jak stosowana przez niego paleta barwna zbliżała go do sztuki niemieckich ekspresjonistów pierwszych dziesięcioleci XX wieku.

Większość prac artysta stworzył w okresie od końca lat 50. XX wieku po kres życia. Pracował głównie w technikach akwareli i rysunku konturowego wykonywanego ołówkiem czy czarną kredką, wyjątkowo – lawowanego. Dość chętnie posługiwał się techniką olejną, a rzadziej kredkami czy pastelami. Niejednokrotnie stosował suchy pędzel malując szkicowo w duchu techniki akwarelowej, dzięki czemu potęgował możliwości wyrazowe obu technik. Akwarelami lubił malować na mocno zwilżonym, grubym papierze dzięki czemu uzyskiwał efekty nastrojowego rozmycia konturów kwiatów, mgły okrywającej jesienne pejzaże czy tajemniczej aury towarzyszącej bohaterom scen figuralnych.

Graff był świetnym kolorystą wrażliwym na urok natury – krajobrazu, drzew i kwiatów, czemu sprzyjał uprawiany zawód ogrodnika. W motywach przyrodniczych nieraz stosował stylizację. Potrafił na przykład przetworzyć kuliste korzenie rzepy z pękami zielonych liści w niezwykłe abstrakcyjne kompozycje oddziałujące na odbiorcę pięknem ornamentalnego układu. Ogrodowe motywy przetwarzał nadając im formy dekoracyjne kojarzące się z secesją, a także ze sztuką dalekowschodnią. Liczne widoki skupisk drzew na obrazach olejnych i akwarelach malowane w stylistyce impresjonistycznej, symbolistycznej bądź ekspresjonistycznej orgii barw mówią, jak odmiennie można przedstawić las wywołując odczucia świeżej, wiosennej lekkości, letniego skwaru, jesiennej melancholii czy tajemniczej baśniowej głębi.

Charakterystyczną cechą obrazów Graffa było kadrowanie. Ujmował motyw z bliska wpisując go w ramy kompozycji podobnie, jak robić to musiał projektant dzieł wypełniających architektoniczne płaszczyzny czy wnęki zdobiące budowle. Chętnie stosował ujęcie z góry, nadające kompozycji charakter dekoracyjnej płaszczyzny pozbawionej jednoznacznego ukierunkowania góra – dół.

Właściwa postawie humanisty wrażliwość na otaczający świat obejmowała także postać ludzką. Wprawdzie kompozycje typu portretowego w oeuvre Graffa są bardzo rzadkie, ale pełne wyrazu i w zawoalowany, metaforyczny sposób mówiące o psychice modela. Często natomiast malował sceny figuralne. Obraz ludzkiego ciała stanowił dla niego ważne medium pośredniczące w relacjach ze światem. Budowane przez artystę figury nieraz były tylko antropomorficznymi plamami, zjawami, materialnie istniejącymi w odległej przeszłości lub ucieleśniającymi pewne idee. Akty ludzkie ukazywane jako zjawy pełniły funkcję alegorii, ucieleśniały idee bądź wykorzystywane były w kompozycjach o wymowie ogólnej, symbolicznej. Na wielu kompozycjach Graff przedstawiał figury ludzkie w ruchu, w tańcu.

W technikach graficznych tworzył zespoły ilustracji do dzieł literackich, pełne humoru ulotne kompozycje. Wykonał także cykl dziesięciu drzeworytów, w którym oddał tkwiące w nim wspomnienia z Pomorza, wyraził tęsknotę za utraconą rodzinną stroną.

W ostatnich latach życia Ottona Graffa i już po jego śmierci odbyło się wiele wystaw, m.in. kilkakrotnie w Erftstadt (1978, 1985, 1991, 1995, 2002, 2015), gdzie mieszkał, a także w Düsseldorfie (1979), Offenburgu (1980), Kolonii (1981, 2005), Moresnet w Belgii (1993), Schwedt (2009). Jego oeuvre obecnie znajduje się w Chojnie, gdzie być może w przyszłości powstanie galeria pomorskiego artysty.

Galeria

Materiały do opracowania i zilustrowania twórczości Ottona Graffa udostępnione zostały dzięki Panu Everhadtowi Marii Jungeblodtowi.

Przypisy

  1. Tytuły w nawiasach nadane przez Autorkę hasła.

Bibliografia

  • Gwiazdowska Ewa, Otto Graff (1915 – 1997) – ekspresjonista z Widuchowej, „Rocznik Chojeński”, t. 7 (2015), s. 233–258
  • Jungeblodt Everhard Maria, Otto Graff an Oder und Erft. Zur Geschichte einer Ausstellung in Köln 2005, Köln 2009
  • Jungeblodt Everhard Maria, Brückenschalg über die Oder. Mit Otto Graff im 21. Jahrhundert. Aspekte über das Leben, die Zeitgeschichte und das künstlerische Schaffen von Otto Graff. Eine private Studie, Köln 2012
  • Koll Harry, Sabine Steinbock, Otto Graff... seine Natur / Otto Graff... seine Menschenbilder" - Eine Werkschau mit Bildern aus Privatbesitz zum 100. Geburtstag. Katalog in 2 Bänden, Aachen 2015
  • Komuth Horst, Otto Graff - ein Künstlerportrait, Jahrbuch 1995 der Stadt Erftstadt
  • Mit dem Blick zurück als Kriegskind den Weg gestalten, w: Biographisches Mosaik, red. Everhard Maria Jungeblodt, Teil 4, Köln 2016



Logo pomeranica.jpg
Autor opracowania: dr Ewa Gwiazdowska