Państwowy Urząd Repatriacyjny (budynek)

Z Encyklopedia Pomorza Zachodniego - pomeranica.pl
Skocz do: nawigacja, szukaj
Państwowy Urząd Repatriacyjny
Państwowy Urząd Repatriacyjny
Budynek PUR-u Nr 2 przy ulicy Jagiellońskiej 65
Nazwa niemiecka Diakonisssenanstalt Salem (Köslin))
Wcześniejsze nazwy Lyzeum für Stift Salem
Lokalizacja Jagiellońska 65
Data budowy 1927-1928
[ Zobacz Państwowy Urząd Repatriacyjny na mapie.]
200px-Obiekt zabytkowy znak.svg.png nr rej. nr 244 z dnia 28 grudnia 2005[1]

Geolokalizacja: 53.433706,14.529692

Państwowy Urząd Repatriacyjny. Punkt Etapowy nr 2 - taki napis widnieje na ścianie frontowej budynku przy ulicy Jagiellońskiej 65. Jest to jeden z kilku obiektów Państwowego Urzędu Repatriacyjnego usytuowanych przy dawnej ulicy Turnerstraße, które służyły od 24 lipca 1945 roku jako pomieszczenia tzw. punktu etapowego dla repatriantów polskich przybyłych z Zachodu (Punkt Etapowy nr 2). Jednocześnie w tym dniu przyjęto w przyległych do niego budynkach pierwszy transport kolejowy repatriantów z Zachodu w ilości 1658 osób. [2]

Historia

Budynek wzniesiono na miejscu dawnej szkoły średniej, a z czasem szkoły wyższej, powstałej w 1880 roku dla potrzeb Fundacji Diakonissen-und Kinderhaus Stift Salem. [3] Projekt nowego budynku nosi datę 15 lipca 1927. Zbudowany w latach 1927-1928 na tyłach parceli fundacji Salem, z wejściem od strony ulicy Turnerstraße 65, poświęcony został 14 października 1928. Do roku 1938 mieściła się tu szkoła ponadpodstawowa zwana Lyzeum für Stift Salem dla diakonisek-nowicjuszek. Budynek stał się jednocześnie ich miejscem zamieszkania. Księga adresowa z 1940 roku, oprócz schroniska dla dziewcząt nowicjuszek i diakonisek, sytuuje w budynku siedzibę wojskowej szkoły zawodowej (Heeresfachschule). [4]
W latach 1945-1950 w budynku znalazł siedzibę Państwowy Urząd Repatriacyjny. Obecnie mieści się tu Specjalny Ośrodek Szkolno-Wychowawczy nr 2, Zasadnicza Szkoła Zawodowa Specjalna nr 16 im. Jana Pawła II i Szkoła Przysposabiająca do Pracy nr 2.

Historia Fundacji Salem

Historia szczecińskiego zakładu sióstr diakonisek „Salem” (hebr. pokój) rozpoczęła się 31 marca 1868 roku. W tym dniu baronowa Thekla von Hühnerbein założyła w nowo powstałej dzielnicy Nowy Turzyn, przy obecnej ulicy Jagiellońskiej (początkowo Turnerstraße 7-9, a po zmianie numeracji w 1904 Turnerstraße 65-66), schronisko dla osieroconych i porzuconych dziewcząt pod nazwą „Mädchen-Rettungshaus Salem” (Salem - hebr. pokój). Fundacja pod nową nazwą Diakonissen-und Kinderhaus Stift Salem od 1891 roku stała się członkiem międzynarodowego stowarzyszenia domów diakonijnych, powstałego w 1861 r. w Kaiserswerth podczas tzw. „generalnej konferencji Kaiserswerth” (Kaiserswerther Generalkonferenz). Do fundacji należał również, zbudowany w międzyczasie i poświęcony w 1871 roku, duży budynek na przedłużeniu dotychczasowej parceli od strony obecnej ulicy Ściegiennego (Pionierstraße 5, po zmianie numeracji w 1892 Pionierstraße 30-33). W 1893 roku w budynku fundacji zamieszkiwało już 40 sióstr i 97 wychowanek. Po śmierci Thekli von Hühnerbein w 1902 r., nowa przełożona fundacji Bertha von Massow z powodu problemów lokalowych spowodowała w 1914 roku przeniesienie zakładu do Koszalina. Stąd też zakład w Szczecinie jako filia fundacji nazywano odtąd Diakonisssenanstalt Salem (Köslin)). [5]

Zabytek

Obiekt wpisany do Wojewódzkiego Rejestru Zabytków pod numerem 244 (decyzja DZ-4200/39/O/2005 z dnia 28 grudnia 2005, nazwa na liście: szkoła wraz z napisami PUR) .[1]

Przypisy

  1. 1,0 1,1 Wojewódzki rejestr zabytków, w: Biuletyn Informacji Publicznej Wojewódzki Urząd Ochrony Zabytków w Szczecinie [online] [Przeglądany 10.08.2013] Dostępny w: http://wkz.bip.alfatv.pl/strony/menu/9.dhtml
  2. zob. S. Kaczkowski, Osadnictwo polskie w Szczecinie 1945-1950. Wydawnictwo Poznańskie. Poznań 1963, s. 43.
  3. M. Łuczak, Szczecin Turzyn. Torney. Pomorskie Towarzystwo Historyczne. Szczecin 2011, s. 82.
  4. Zob. Stettiner Adreßbuch für das Jahr 1940, cz. II, s. 160.
  5. Zob. także M. Łuczak, Szczecin Turzyn. Torney..., op. cit., 82-90.

Bibliografia

  • Kaczkowski S., Osadnictwo polskie w Szczecinie 1945-1950. Wydawnictwo Poznańskie. Poznań 1963.
  • Łuczak Marek, Szczecin Turzyn. Torney. Pomorskie Towarzystwo Historyczne. Szczecin 2011.

Zobacz też



IES64.png
Autor opracowania: Jan Iwańczuk