Pomnik Męczenników II Wojny Światowej (Szczecin)

Z Encyklopedia Pomorza Zachodniego - pomeranica.pl
Skocz do: nawigacja, szukaj
Pomnik Męczenników II Wojny Światowej
Pomnik Męczenników II Wojny Światowej
Autor Paweł Pietrusiński
Lokalizacja ul. Bogurodzicy 3a
Data powstania 2004
Materiał brąz, granit


Pomnik Męczenników II Wojny Światowej – zlokalizowany przy ul. Bogurodzicy na placu przy kościele pw. św. Jana Chrzciciela.

Opis

Rzeźba o kompozycji figuralnej ukazująca Marię z martwym (zdjętym z krzyża) Chrystusem na kolanach. Matka Boża, ubrana w długie szaty okrywające większą część postaci, prawą dłonią podtrzymuje pod ramieniem ciało Jezusa, lewą przyciska do piersi wyprostowaną rękę Syna. Przedstawiona z nieznacznie tylko pochyloną głową, chustą okrywającą włosy oraz z twarzą wyrażającą smutek. Na jej lewym policzku widoczna pojedyncza łza. Jezus ułożony na plecach, na ramieniu i kolanach Marii. Prawa ręka zwieszona bezwładnie, nogi ugięte w kolanach, skrzyżowane w okolicach kostek. Głowa przechylona na bok, policzkiem oparta o prawy bark. Na chudym ciele mężczyzny widoczne ślady po śmierci krzyżowej - rany na dłoniach, stopach i boku. Biodra Jezusa okryte niewielką przepaską, tzw. perizonium. U stóp Matki Bożej umieszczona korona cierniowa będąca symbolem cierpienia. Wykonana według wymiarów wziętych z drutu kolczastego w byłym nazistowskim obozie koncentracyjnym w Auschwitz.

Rzeźba ustawiona na cokole z pełnego czerwonego granitu. Na jego frontowej ścianie w części górnej wyryte słowa modlitwy: „KTÓRYŚ ZA NAS CIERPIAŁ RANY/ JEZU CHRYSTE/ ZMIŁUJ SIĘ NAD NAMI/ I TY KTÓRAŚ WSPÓŁCIERPIAŁA/ MATKO BOLESNA/ PRZYCZYŃ SIĘ ZA NAMI”. Poniżej: „POMNIK UPAMIĘTNIA/ MĘCZEŃSTWO MILIONÓW LUDZI/ W TYM 3500 KAPŁANÓW POLSKICH/ KTÓRZY ODDALI ŻYCIE/ W CZASIE DRUGIEJ WOJNY ŚWIATOWEJ/ ZA WIERNOŚĆ/ KOŚCIOŁOWI I OJCZYŹNIE/ SZCZECIN 4 WRZEŚNIA 2004 R.”.

Na bocznych ścianach cokołu umieszczono nazwiska i imiona wszystkich świętych i błogosławionych z okresu II wojny światowej, którzy zginęli śmiercią męczeńską, a których później wyniesiono na ołtarze: „ROK 1939/ BŁ. KS. MARIAN SKRZYPCZAK/ BŁ. KS. LEON NOWAKOWSKI/ BŁ. S. ALICJA KOTOWSKA CR/ ROK 1940/ BŁ. KS. MARIAN GÓRECKI/ BŁ. KS. BRONISŁAW KOMOROWSKI/ BŁ. KS. FRANCISZEK ROGACZEWSKI/ BŁ. KS. WŁADYSŁAW DEMSKI/ BŁ. KS. MICHAŁ PIASZCZYŃSKI/ BŁ. KS. WŁODZIMIERZ LASKOWSKI/ BŁ. KS. ZYGMUNT SAJNA/ BŁ. O. INNOCENTY GUZ OFMCony/ BŁ. KS. WINCENTY MATUSZEWSKI/ BŁ. O. STANISŁAW KUBISTA SVD/ ROK 1941/ ŚW. O. MAKSYMILIAN KOLBE OFMCony/ BŁ. ABP ANTONI JULIAN NOWOWIEJSKI/ BŁ. BP LEON WETMAŃSKI/ BŁ. KS. LUDWIK GIETYNGIER/ BŁ. STANISŁAW STAROWIEYSKI/ BŁ. KS. BOLESŁAW STRZELECKI/ BŁ. KS. KAZIMIERZ SYKULSKI/ BŁ. KS. HENRYK HLEBOWICZ/ BŁ. O. ANTONIN BAJEWSKI OFMCony/ BŁ. O. PIUS BARTOSIK OFMCony/ BŁ. O. ANICET KOPLIŃSKI OFMCap/ BŁ. S. MIECZYSŁAWA KOWALSKA/ BŁ. O. JÓZEF CEBULA OMI/ BŁ. KS. JÓZEF JANKOWSKI SAC/ ROK 1942/ ŚW. EDYTA STEIN OCD/ BŁ. KS. MIECZYSŁAW BOHATKIEWICZ/ BŁ. KS. WŁADYSŁAW MAĆKOWIAK/ BŁ. KS. STANISŁAW PYRTEK/ BŁ. KS. MAKSYMILIAN BINKIEWICZ/ BŁ. KS. JAN NEPOMUCEN CHRZAN/ BŁ. KS. STANISŁAW KUBSKI/ BŁ. KS. WŁADYSŁAW MĄCZKOWSKI/ BŁ. KS. ALEKSY SOBASZEK/ BŁ. KS. JÓZEF CZEMPIEL/ BŁ. KS. EMIL SZRAMEK/ BŁ. KS. JÓZEF PAWŁOWSKI/ BŁ. KS. PIOTR EDWARD DAŃKOWSKI/ BŁ. KS. KAZIMIERZ GOSTYŃSKI/ BŁ. KS. STANISŁAW MYSAKOWSKI/ BŁ. KS. ANTONI ZAWISTOWSKI/ BŁ. KS. ADAM BARGIELSKI/ BŁ. KS. JÓZEF KUT/ BŁ. KS. NARCYZ PUTZ/ BŁ. KS. KAZIMIERZ GRELEWSKI/ BŁ. KS. STEFAN GRELEWSKI/ BŁ. KS. FRANCISZEK ROSŁANIEC/ BŁ. KS. ANTONI REWERA/ BŁ. KS. ROMAN SITKO/ BŁ. KS. EDWARD DETKENS/ BŁ. KS. MICHAŁ OZIĘBŁOWSKI/ BŁ. KS. MICHAŁ WOŹNIAK/ BŁ. AL. TADEUSZ DULNY/ BŁ. KS. EDWARD GRZYMAŁA/ BŁ. KS. DOMINIK JĘDRZEJEWSKI/ BŁ. KS. HENRYK KACZOROWSKI/ BŁ. AL. BRONISŁAW KOSTKOWSKI/ BŁ. KS. JÓZEF STRASZEWSKI/ BŁ. KS. KMDR PPOR. WŁADYSŁAW MIEGOŃ/ BŁ. O. KRYSTYN GONDEK OFM/ BŁ. BR. MARCIN OPRZĄDEK OFM/ BŁ. O. ANASTAZY PANKIEWICZ OFM/ ROK 1942/ BŁ. O. NARCYZ TURCHAN OFM/ BŁ. BR. BRUNON ZEMBOL OFM/ BŁ. BR. TYMOTEUSZ TROJANOWSKI OFMCony/ BŁ BR. BONIFACY ŻUKOWSKI OFMCony/ BŁ. BR. FELIKS CHOJNACKI OFMCap/ BŁ. BR. SYMFORIAN DUCKI OFMCap/ BŁ. O. HENRYK KRZYSZTOFIK OFMCap/ BŁ. O. FLORIAN STĘPNIAK OFMCap/ BŁ. KS. WOJCIECH NIERYCHLEWSKI CSMA/ BŁ. S. EWA NOISZEWSKA CSIC/ BŁ. S. MARTA WOŁOWSKA CSIC/ BŁ. KS. FRANCISZEK DRZEWIECKI FDP/ BŁ. KS. JÓZEF KOWALSKI SDB/ BŁ. CZESŁAW JÓŹWIAK/ BŁ. EDWARD KAŹMIERSKI/ BŁ. FRANCISZEK KĘSY/ BŁ. EDWARD KLINIK/ BŁ. JAROGNIEW WOJCIECHOWSKI/ BŁ. S. MARIA ANTONINA KRATOCHWIL SSND/ BŁ. KS. ALOJZY LIGUDA SVD/ BŁ. KS. LUDWIG MZYK SVD/ BŁ. O. TYTUS BERDSMA OC/ ROK 1943/ BŁ. BP. MICHAŁ KOZAL/ BŁ. KS. ANTONI BESZTA-BOROWSKI/ BŁ. KS. ZYGMUNT PISARSKI/ BŁ. MARIANNA BIERNACKA/ BŁ. KS. MARIAN KONOPIŃSKI/ BŁ. KS. ROMAN ARCHUTOWSKI/ BŁ. O. ACHILLES PUCHAŁA OFMCony/ BŁ. O. HERMAN STĘPIEŃ OFMCony/ BŁ. KS. JERZY KASZYRA MIC/ BŁ. KS. ANTONI LESZCZEWICZ MIC/ BŁ. S. KLEMANSA STASZEWSKA OSU/ BŁ. BR. GRZEGORZ FRĄCKOWIAK SVD/ BŁ. S. M. STELLA MARDOSEWICZ CSFN/ BŁ. S. M. IMELDA ŻAK CSFN/ BŁ. S. M. RAJMUNDA KUKOTOWICZ CSFN/ BŁ. S. M. DANIELA JÓZWIK CSFN/ BŁ. S. M. KANUTA CHROBOT CSFN/ BŁ. S. M. SERGIA RAPIEJ CSFN/ BŁ. S. M. GWIDONA CIERPKA CSFN/ BŁ. S. M. FELICYTA BOROWIK CSFN/ BŁ. S. M. HELIODORA MATUSZEWSKA CSFN/ BŁ. S. M. KANIZJA MACKIEWICZ CSFN/ BŁ. S. M. BOROMEA NARMONTOWICZ CSFN/ BŁ. KS. BERNARD LICHTENBERG/ ROK 1944/ BŁ. KS. FRANCISZEK DACHTERA/ BŁ. FRANCISZEK STRYJAS/ BŁ. O. MICHAŁ CZARTORYSKI OP/ BŁ. O. ALFONS MAZUREK OCD/ BŁ. KS. WŁADYSŁAW BŁĄDZIŃSKI CSMA/ BŁ. KS. JÓZEF STANEK SAC/ BŁ. S. CELESTYNA FARON SNMP/ KS. PRAŁAT CARL LAMPERT/ KS. HERBERT SIMOLEIT/ O. FRIEDRICH LORENZ OMI/ ROK 1945/ BŁ. BP. WŁADYSŁAW GORAL/ BŁ. KS. WINCENTY FRELICHOWSKI/ BŁ. KS. ANTONI ŚWIADEK/ BŁ. NATALIA TUŁASIEWICZ/ BŁ. S. JULIA RODZIŃSKA OP/ BŁ. O. HILARY PAWEŁ JANUSZEWSKI OC/ BŁ. BR. JÓZEF ZAPŁATA CFCI/ BŁ. KS. KAROL LEISNER“.

Na szczycie, z lewej strony cokołu, metalowa tabliczka z brązu z napisem: „POMNIK POWSTAŁ DZIĘKI ŚCISŁEJ WSPÓŁPRACY/ KS. ARCYBISKUPA DR. ZYGMUNTA KAMIŃSKIEGO,/ METROPOLITY SZCZECIŃSKO-KAMIEŃSKIEGO/ I KS. PRAŁATA DR. ALEKSANDRA ZIEJEWSKIEGO/ PROBOSZCZA PARAFII PW. ŚW. JANA CHRZCICIELA/ W SZCZECINIE./ DZIĘKUJEMY WSZYSTKIM, KTÓRZY WSPIERALI BUDOWĘ/ POMNIKA DLA UPAMIĘTNIENIA HISTORII.”. Teren wokół monumentu wyłożony granitową kostką.

Historia

Pomnik wystawiony z inicjatywy metropolity szczecińsko-kamieńskiego ks. arcybiskupa dr. Zygmunta Kamińskiego oraz ks. proboszcza dr. Aleksandra Ziejewskiego, odsłonięty 4 września 2004 roku. Pomysł wystawienia upamiętnienia narodził się jesienią 2003 roku, jego realizacja nastąpiła w roku następnym. Prace nad nim trwały kilka miesięcy i prowadzone były w podwarszawskiej pracowni Pawła Pietrusińskiego. Odlewu rzeźby dokonano w odlewni Marka Żebrowskiego z Bielska-Białej. Po przewiezieniu do Szczecina, piętę na cokole ustawiono 31 sierpnia 2004 roku. Za wcześniejsze przygotowanie podłoża i wykonanie małej architektury odpowiedzialna była firma Jana Rośka i Dariusza Sobczyńskiego.

Na odsłonięcie pomnika przybyli liczni przedstawiciele władzy kościelnej i świeckiej, m. in.: ks. prymas Józef kardynał Glemp, ks. abp dr Zygmunt Kamiński, ks. abp Marian Przykucki, bp Ignacy Jeż, prezydent Szczecina Marian Jurczyk, marszałek województwa zachodniopomorskiego Zygmunt Meyer, wicewojewoda zachodniopomorski Jan Sylwestrzak, a także przedstawiciele wojska i kombatanci. Uroczystość tę poprzedziła msza święta, w trakcie której homilię wygłosił ks. bp Ignacy Jeż. W słowach skierowanych do gości i licznie zgromadzonych wiernych odniósł się do własnych, bolesnych doświadczeń z pobytu w nazistowskim obozie koncentracyjnym w Dachau. W trakcie obrządku odsłuchano także zapisu, utrwalonego na taśmie magnetofonowej, zawierającego relację ks. abp. Kazimierza Majdańskiego, również więźnia nazistowskich obozów koncentracyjnych.

Odsłonięcia pomnika dokonał ks. abp dr Zygmunt Kamiński, który przy tej okazji stwierdził: „Gdyby ludzie zapomnieli, niech woła ten monument”. W akcie erekcyjnym, który wmurował w pomnik ks. prymas Józef kardynał Glemp, znalazły się słowa: „BUDOWA POMNIKA MA NA CELU UTRWALENIE PRAWDY HISTORYCZNEJ/ MĘCZENNIKOM KU CHWALE, ŻYJĄCYM KU PRZESTRODZE, ABY JUŻ NIGDY NIE/ POWTÓRZYŁA SIĘ TRAGEDIA WOJNY NA TEJ ZIEMI/ NIECH NAS UCZĄ I WSPOMAGAJĄ ŚWIĘCI I BŁOGOSŁAWIENI”.

Upamiętnienie powstało dzięki ofiarom wiernych z parafii pw. św. Jana Chrzciciela, ofiarom indywidualnym wielu szczecinian oraz znacznemu wsparciu sponsorów: Bulk Cargo-Port Szczecin, Zakład Usług Żeglugowych, Przedsiębiorstwo Instalacyjno-Budowlane Askaldowicz, Polskie Terminale S.A., Gal-Met Przedsiębiorstwo Handlowo-Usługowe Artykuły Metalowe - Eugeniusz Sucharski, Sial S.J. Biuro Handlowe - Wojciech Kimber, Agencja Własności Rolnej Skarbu Państwa Oddział Terenowy w Szczecinie, Kancelaria Radcy Prawnego Wiktor Rzeuski, Krystyna i Bogusław Trzcińscy, Jolanta i Robert Łuszczykiewicz, Helena i Zenon Posyniakowie.

Autorzy pomnika

  • Twórca projektu, modelu rzeźby i wykonawca cokołu – Paweł Pietrusiński
  • Odlew z brązu - Marek Żebrowski
  • Projekt małej architektury - Dariusz Kędzierski i Czesław Imbra

Wymiary

Rzeźba - wys. 190 cm x szer. 75 cm x gł. 110 cm

Cokół - wys. 190 cm x szer. 120 cm x gł. 90 cm

Waga

Rzeźba - blisko 300 kilogramów

Bibliografia

  • Relacja ks. proboszcza dr. Aleksandra Ziejewskiego nagrana w Szczecinie 25 września 2007 i 18 października 2007 r. W zbiorach autora.


  • (as). Nie można zapomnieć. "Hallo Szczecin". 2004, nr 46 (51), s. 3.
  • (b.t.). Szczecińska Pieta Męczenników. "Kurier Szczeciński". 2004, nr 168, s. 10.
  • (b.t.). Żyjącym ku przestrodze. "Kurier Szczeciński". 2004, nr 174, s. 5.
  • Górka, Marcin. Miłość silniejsza od czołgów. "Gazeta Wyborcza. Szczecin". 2004, nr 209, s. 3.
  • MARC. Dzieło wyjątkowe. "Gazeta Wyborcza. Szczecin". 2004, nr 206, s. 2.
  • (ste). Pamięci męczenników. "Głos Szczeciński". 2004, nr 209 (17923), s. 3.
  • Twardochleb, Bogdan. Nad Odrę i Bałtyk przyszło Nowe. "Kurier Szczeciński". 2004, nr 173 (17119), s. 11.

Zdjęcia pomnika

IES64.png Autor opracowania: Łukasz Skubisz