Przyłbica z Leszczyna

Z Encyklopedia Pomorza Zachodniego - pomeranica.pl
Skocz do: nawigacja, szukaj

Przyłbica z Leszczyna

Przyłbica z Leszczyna.jpg

Historia zabytku

Nie wiadomo kiedy dokładnie hełm został znaleziony, ale w roku 1879 hrabia von Manteuffel przekazał go za pośrednictwem nauczyciela gimnazjalnego Meiera z Kołobrzegu do zbiorów Towarzystwa Historii Pomorza i Starożytności w Szczecinie (Gesellschaft für Pommersche Geschichte und Altertumskunde). Zabytek pozyskano wraz z kilkoma innymi (2 ostrogi, 2 groty włóczni, wędzidło, podkowa) podczas rozbierania ruin zamku w Leszczynie koło Rymania. Cały zbiór został zainwentaryzowany pod numerem 1455.

Opis zabytku

Hełm nie przetrwał do naszych czasów, choć część zabytków z Leszczyna (1 ostroga, 1 grot włóczni, wędzidło i podkowa) zachowała się w zbiorach dzisiejszego Muzeum Narodowego w Szczecinie. Według opisu Otto Kunkela hełm miał 30 cm wysokości. Dalszych informacji dostarczają zdjęcia opublikowane przez Otto Kunkela i zachowane w Archiwum Fotograficznym Muzeum Narodowego w Szczecinie.

Dzwon hełmu miał kształt stożkowaty z wyraźną granią wzdłuż osi symetrii. Jego dolna krawędź była lekko opuszczona z przodu. Boczne blachy wysunięte były do przodu by lepiej chronić policzki. Równolegle do dolnej i przedniej krawędzi znajdowały się liczne niewielkie otworki służące zapewne do zamocowania wewnętrznej wyściółki hełmu. Powyżej otworków na zdjęciach czytelne są rurkowate zaczepy do umocowania kolczego kołnierza. Rozmieszczone je po sześć na każdym z boków. Bliżej nieokreślona ich liczba znajdowała się także zapewne na karku. Na płycie czołowej widoczne są dwa czworoboczne otwory służące do zamocowania zawiasu ruchomej zasłony twarzy.

Otto Kunkel określił hełm mianem Kesselhaube (ang. basinet) czyli łebka. W polskiej literaturze bronioznawczej termin ten stosuje się na hełmy o dzwonie otwartym, natomiast okazy z zasłoną czołową określane są mianem przyłbicy.

Biorąc pod uwagę szczegóły konstrukcyjne czas powstania okazu z Leszczyna określić można najwcześniej na 2. połowę XIV w.

Bibliografia

  • Beilage. Erwerbungen des antiquarischen Museums von Ende August bis Ende November 1878, Baltische Studien 29, 1879, s. 142.
  • Głosek Marian, Przyczynek do genezy hełmów typu przyłbica,[w:]Od pradziejów do współczesności. Archeologiczne wędrówki, red. M. Głosek, J. Maik, Acta ArchaeologicaLodziensia 53, Łódź 2007, s. 14-16.
  • Kunkel Otto, Pommersche Urgeschichte in Bildern. Stettin 1931, s. 104, Taf. 108.
  • Nadolski Andrzej, Hełm i fragmenty zbroi z XIV wieku znalezione w Siedlątkowie nad Wartą, Studia do dziejów dawnego uzbrojenia i ubioru wojskowego 4, 1969, s. 8-10.



Logo pomeranica.jpg
Autor opracowania: dr hab. Andrzej Janowski