Rajmund Sobiesiak

Z Encyklopedia Pomorza Zachodniego - pomeranica.pl
Skocz do: nawigacja, szukaj
Rajmund Sobiesiak
tancerz, choreograf, reżyser, pedagog
brak zdjecia
Data urodzenia 4 września 1929
Miejsce urodzenia Poznań
Data śmierci 30 czerwca 1999
Miejsce śmierci Poznań
Miejsce spoczynku Cmentarz Górczyński


Rajmund Sobiesiak (1929-1999) – tancerz, choreograf, reżyser, pedagog

Życiorys

Rajmund Stanisław Sobiesiak urodził się 4 września 1929 roku w Poznaniu. Syn Jana i Marty z d. Kubich. Od 1937 roku uczęszczał do szkoły podstawowej im. Konarskiego. W wieku ośmiu lat rozpoczął naukę tańca w Studium Baletowym przy Teatrze Wielkim w Poznaniu (1937-1939). Naukę przerwał wybuch wojny.

W latach 1939-1945 był więźniem obozu koncentracyjnego w Stutthofie.

Po zakończeniu wojny powrócił do Poznania. Kontynuował naukę w szkole podstawowej, a potem średniej. Równocześnie uczył się tańca w Studium Baletowym (1945-1946). W sez. 1947/48 został zaangażowany przez dyrektora Zygmunta Latoszewskiego do zespołu baletowego Opery im. Stanisława Moniuszki (od 1 września 1947 do 31 sierpnia 1949).

Po ukończeniu szkoły średniej wyjechał do Bytomia, gdzie od 1 września 1949 do 15 marca 1951 roku był tancerzem Opery Śląskiej. Na tej scenie zadebiutował w roli Gospodarza w balecie Oskara Nedbala Zielony kogut u boku Barbary Bittnerówny. Ponadto tańczył mniejsze role m.in. w Coppelii Léo Delibesa, Casanovie Ludomira Różyckiego, Damie pikowej Piotra Czajkowskiego.

Od 1 lipca 1951 roku w Gdańsku. Tu został zaangażowany do Opery Bałtyckiej. Był tancerzem, a od 1953 roku solistą tej sceny. Tańczył m.in. w Weselu Figara Wolfganga Amadeusza Mozarta, Panu Twardowskim Ludomira Różyckiego i w Fauście Charlesa Gounoda. W 1954 roku zadebiutował jako choreograf, wystawiając spektakl fabularny D. Klebanowa Bocianiątko. Aby uzyskać pełne kwalifikacje zawodowe, równocześnie kształcił się w Państwowym Liceum Choreograficznym (późniejsza Państwowa Średnia Szkoła Baletowa) pod kierunkiem Janiny Jarzynówny-Sobczak, Marii Lukas, Maksymiliana Statkiewicza i Leona Wójcikowskiego. W 1953 roku otrzymał dyplom ukończenia dwuletniego kursu dokształcającego dla tancerzy. Po ukończeniu szkoły został wykładowcą tańca klasycznego w PŚSB.

Wraz z otwarciem Wydziału Baletmistrzowskiego przy Państwowej Wyższej Szkole Teatralnej w Warszawie im. Aleksandra Zelwerowicza, podjął studia na tej uczelni. Wkrótce jednak je przerwał ze względu na trudną sytuację rodzinną i nieprzychylną atmosferę panującą w Operze Warszawskiej, gdzie zaczął pracę.

Lata 1956-1966, niewątpliwie najważniejsze w jego karierze, spędził w Bydgoszczy. Na stanowisko baletmistrza Zespołu Baletowego Studia Operowego Towarzystwa Muzycznego został powołany pod koniec 1956 roku. Mimo niesprzyjających warunków lokalowych, z powodzeniem budował zespół baletowy w Bydgoszczy. Rozpoczął od szkolenia młodego narybku w studium baletowym. Po przemianowaniu w 1959 roku Studia Operowego na Teatr Muzyczny Opery i Operetki, objął kierownictwo baletu tej placówki. Przychylał się do koncepcji stworzenia w Bydgoszczy Ośrodka Polskich Baletów, której autorem był ówczesny dyrygent, a zarazem kierownik artystyczny i dyrektor teatru operowego Zygmunt Szczepański. Po kolejnych zmianach reorganizacyjnych, w latach 1964-1966, został kierownikiem baletu Opery i Operetki w Bydgoszczy. Do Bydgoszczy powrócił w 1971 roku, by po raz kolejny objąć kierownictwo baletu tej sceny. W okresie bydgoskim był autorem choreografii m.in. do Wesela w Ojcowie Karola Kurpińskiego (1956), Strasznego dworu Stanisława Moniuszki (1958), polskiej prapremiery Dziadka do orzechów Piotra Czajkowskiego (1958), Lakme Léo Delibesa (1959), Fontanny Bachczysaraju Borisa Asafiewa (1959) - także reżyseria, Hrabiny Stanisława Moniuszki (1960), Fausta (Noc Walpurgii) Charlesa Gounoda (1960), Halki Stanisława Moniuszki (1961), Romea i Julii Sergiusza Prokofiewa (1962) - także reżyseria, Widm Stanisława Moniuszki (1962), Króla wichrów Feliksa Nowowiejskiego (1963), Bajki Stanisława Moniuszki (1964), Chimery Konrada Pałubickiego (1964), Pana Twardowskiego Ludomira Różyckiego (1966), Wesołej wdówki Franza Lehára (1966), Jeziora łabędziego Piotra Czajkowskiego (1972). Tańczył m.in. w Dziadku do orzechów (Radca Drosselmayer; Mysi-Król), Fontannie Bachczysaraju (Wacław; Nurali), Hrabinie (Faun). Sporadycznie był także autorem scenografii (Chimery). W Bydgoszczy rozpoczął współpracę z Tadeuszem Bursztynowiczem, którą po latach kontynuował w Szczecinie.

W 1960 roku po raz pierwszy wyjechał za granicę, gdzie uzupełniał swoje umiejętności jako tancerz i choreograf. Odbył staże za granicą, m.in. w Operze w Budapeszcie u Ferenca Nadasy'ego oraz w Teatrze Wielkim w Moskwie pod kierunkiem Maryny Siemionowej, Olgi Pietrowej i Assafa Messerera. Był stypendystą w Teatrze Narodowym w Pradze (1962), Bułgarii i w Komische Oper w Berlinie (1963).

W latach 1966-1968 kierował baletem Teatru Muzycznego Opery i Operetki w Krakowie. W jego choreografii i reżyserii wystawiono Cudownego mandaryna Béli Bartóka (1966). Był autorem choreografii do głośnej, kontrowersyjnej adaptacji Fausta Charlesa Gounoda w reż. Jerzego Szajny i Kazimierza Korda, spektaklu epatującego nagością i erotyzmem. W 1968 roku na zaproszenie Opery Wrocławskiej opracował choreografię do Dziadka do orzechów Piotra Czajkowskiego. Ze spektaklem tym wziął udział w Łódzkich Spotkaniach Baletowych (25 maja - 3 czerwca 1968).

Przez trzy lata (1968-1971) pracował w NRD. Był baletmistrzem, choreografem i pedagogiem Ogniska Baletowego w Eisenach i w Thomas Muntzer Theater w Halle. Tańczył m.in. Diabła-czarownika w operze Rusałka Antonína Dvořáka. Opracował choreografię do prawykonania baletu wschodnioniemieckiego kompozytora R. Hoffmana Atłasowe pantofelki. Po powrocie do Polski kierował baletem Teatru Muzycznego w Poznaniu (1972-1973). Opracował choreografię do Kwiatów polskich Juliana Tuwima, operetki Franza Lehára Paganini i śpiewogry Na szkle malowane Ernesta Brylla.

W połowie 1974 roku został zatrudniony w Państwowym Teatrze Muzycznym w Szczecinie, gdzie po Magdalenie Dracównie objął stanowisko kierownika baletu. Doprowadził do wyrównania pod względem artystycznym i repertuarowym zespołu baletowego. Zmiany te były niezbędne ze względu na planowane przeniesienie siedziby Teatru Muzycznego do zamku. Na szczecińskiej scenie wystawiono w jego choreografii i reżyserii trzy klasyczne balety rosyjskie Jezioro łabędzie (w skróconej wersji) Piotra Czajkowskiego, Szeherezadę Mikołaja Rimskiego-Korsakowa i Piotrusia i wilka Sergiusza Prokofiewa. Było to jedno z pierwszych, na taką skalę, widowisk baletowych zrealizowanych w Szczecinie po wojnie. Współpracował z Państwowymi Teatrami Dramatycznymi. Był również pedagogiem Ogniska Baletowego.

Mimo przejścia na emeryturę w 1976 roku, nadal współpracował ze scenami krajowymi, m.in. z Teatrem Polskim w Poznaniu, gdzie zagrał Starego Wiarusa w Warszawiance Stanisława Wyspiańskiego, Teatrem Dramatycznym w Wałbrzychu, Teatrem im. Juliusza Osterwy i Teatrem Muzycznym w Lublinie. W tym ostatnim teatrze, w styczniu 1982 roku, w miesiąc po wprowadzeniu stanu wojennego, stworzył choreografię do Księżniczki Trebizondy Jacquesa Offenbacha. W latach dziewięćdziesiątych kontynuował współpracę z teatrami lubelskimi, ponadto przygotowywał choreografię dla Teatru Dramatycznego w Elblągu, Sceny Polskiej w Czeskim Cieszynie, Teatru Lalek „Guliwer” w Warszawie.

Był uznanym i cenionym pedagogiem. Wykształcił kilka pokoleń tancerzy, m.in. Alicję Boniuszko, Ludmiłę Rackiewicz, Alicję Turską, Krystynę Radajewską, Zbigniewa Skrzeczko i Henryka Gucza, tancerza związanego przez wiele lat ze szczecińską sceną muzyczną przy Potulickiej.

Od 1958 roku członek ZASP.

Zmarł 30 czerwca 1999 roku w Poznaniu. Został pochowany 7 lipca na Cmentarzu Górczyńskim (par. Matki Boskiej Bolesnej) w Poznaniu (kw. VPf-5-23).



Twórczość artystyczna (Szczecin)

Tytuł baletu/sztuki Kompozytor Autor / autor libretta Reżyseria Forma twórczości Teatr Data premiery
Wodewil warszawski Zdzisław Gozdawa, Wacław Stępień Zdzisław Gozdawa, Wacław Stępień Czesław Staszewski choreografia Państwowe Teatry Dramatyczne (Teatr Polski) 19 października 1974
Wieczór baśni baletowych – Jezioro łabędzie/Piotruś i wilk/Szeherezada Piotr Czajkowski/Sergiej Prokofiew/Mikołaj Rimski-Korsakow Rajmund Sobiesiak wg Władimira Biegiczewa i Wasilij Gelcera/Irena Turska wg rosyjskiej bajki ludowej/Paweł Chynowski wg Księgi Tysiąca i Jednej Nocy Rajmund Sobiesiak choreografia, reżyseria Państwowy Teatr Muzyczny 21 listopada 1974
Piękna Helena Jacques Offenbach Janusz Minkiewicz wg Henri Meilhaca i Ludovica Halevy'a Tadeusz Bursztynowicz choreografia Państwowy Teatr Muzyczny 19 lutego 1975
W imieniu brawa (zdarzenie muzyczno-teatralne) P. Ábrahám, L. Bernstein, I. Dunajewski, K. Gaertner, J. Gilbert, J. Herman, E. Kálmán, F. Lehár, M. Leigh, F. Loewe, T. Mackeben, J. Offenbach, C. Porter. L. Różycki, M. Sart, J. Strauss syn Lech Terpiłowski, Andrzej M. Trzos Jerzy Ukleja choreografia, kierownik i pedagog baletu Państwowy Teatr Muzyczny 28 czerwca 1975
Wesoła wdówka Franz Lehár Victor Léon, Leo Stein Tadeusz Bursztynowicz choreografia Państwowy Teatr Muzyczny 28 stycznia 1976
Córka źle strzeżona Ferdinand Hérold Jean Dauberval Eugeniusz Papliński kierownictwo baletu Państwowy Teatr Muzyczny 26 maja 1976
Doktor Ojboli Igor Morozow Piotr Abolimow wg Kornieja Czukowskiego Ałła Szulgina kierownictwo baletu Państwowy Teatr Muzyczny 24 lutego 1977



Odznaczenia

  • 1955 – Złoty Krzyż Zasługi
  • 1985 – Krzyż Kawalerski Orderu Odrodzenia Polski
  • 1997 – Medal 200-lecia Baletu Polskiego
  • 1999 – Medal Karola Szymanowskiego



Bibliografia

  • Małgorzata Komorowska, Kronika teatrów muzycznych PRL lipiec 1944 - czerwiec 1989, PTPN, Poznań 2003
  • Zdzisław Prus, Alicja Weber, Bydgoski leksykon operowy, Kujawsko-Pomorskie Towarzystwo Kulturalne, Bydgoszcz 2002
  • Irena Turska, Almanach baletu polskiego 1945-1974, Polskie Wydawnictwo Muzyczne, Kraków 1983

Inne źródła



IES64.png
Autor opracowania: Andrzej Androchowicz