Rejencja Szczecińska

Z Encyklopedia Pomorza Zachodniego - pomeranica.pl
Przejdź do nawigacji Przejdź do wyszukiwania

Rejencja Szczecińska – (niem.: Regierungsbezirk Stettin), prusko-niemiecka, ponadpowiatowa jednostka administracyjna (region, okręg), w latach 18151945 obejmująca dzisiejsze polskie Pomorze Zachodnie i niemieckie Pomorze Przednie, ze stolicą w Szczecinie. Siedziba władz rejencji znajdowała się początkowo na Zamku Książąt Pomorskich, a następnie (od 1911) na Wałach Chrobrego, w gmachu obecnego Urzędu Wojewódzkiego. Region wchodził w skład Prowincji Pomorze.

Gmach dawnej Rejencji Szczecin (obecnie Urzędu Wojewódzkiego)

Historia

Rejencja Pomorska

W latach 16341808, po śmierci Bogusława XIV Brandenburczycy powołali Rejencję Pomorską (niem.: Pemmersche Regierung) jako organ kolegialny zarządzający księstwem. Do 1669 siedziba rejencji mieściła się w Kołobrzegu, a następnie w Stargardzie Szczecińskim. Od 1723 została ulokowana na zamku w Szczecinie. Władcy brandenburscy stopniowo ograniczali kompetencje urzędu, pozostawiając mu zarząd nad lennami, prowadzenie ksiąg ziemskich oraz funkcje sądownicze. Ostatecznie składała się z dwóch senatów, kolegium kryminalnego, opiekuńczego oraz kancelarii lennej. Urząd został rozwiązany 26 grudnia 1808, a jego kompetencje przejął Wyższy Sąd Krajowy w Szczecinie[1].

Rejencja Szczecińska

Formalnie powstała rozporządzeniem król Prus z 26 grudnia 1808, jednak wskutek przegrywanych wojen z Napoleonem, dopiero po Kongresie Wiedeńskim, 30 czerwca 1815 utworzono Prowincję Pomorze[2] i podległy jej okręg w Szczecinie, który dzielił się na powiaty (niem.: kreis), zarządzane przez landratów.

Urzędy rejencji były organami II stopnia administracji wewnętrznej, podlegając bezpośrednio ministerstwu spraw wewnętrznych w Berlinie. Na swoim obszarze działania urzędnicy rejencji posiadali kompetencje w sprawach należących do kanclerza państwa, ministrów spraw zagranicznych, wewnętrznych, wyznań i oświaty, wojny, policji, finansów i handlu. Na czele urzędu stał Prezes Rejencji. Na podstawie rozporządzenia z 31 grudnia 1825 Prezydent Rejencji Szczecin pełnił równocześnie funkcję Prezydenta Prowincji Pomorze (do 1880). W 1932 Rejencja Szczecin przejęła kompetencje zlikwidowanej rejencji w Strzałowie (Stralsund).

Rejencja Szczecin zakończyła swoja pracę w początkach kwietnia 1945.

Powiaty w 1945

grodzkie

ziemskie

Prezydenci rejencji szczecińskiej

Data objęcia urzędu Prezydent Pochodzenie
1820 Carl Ludwig Böhlendorff Berlin
1828 Johann August Sack Kleve
1831 Moritz Haubold Freiherr von Schönberg Geussnitz
1835 Wilhelm Friedrich Fürchtegott von Bonin Stargard
1852 Ernst Karl Friedrich Wilhelm Adolph Freiherr Senfft von Pilsach Pilsach
1867 Ferdinand Karl Wilhelm August Freiherr von Münchhausen Straussfurt
1882 Richard Wegner
1887 Karl Hugo Albert Theodor von Sommerfeld Luksemburg
1899 Heinrich Otto Günther
1910 Kurt Heinrich Gustav Arthur von Schmeling Berlin
1922 Leopold August Höhnen
1927 Carl von Halfern Akwizgran
1930 Johann Ludwig Hugo Simons (zarząd komisaryczny) Velbert
1932 październik Conrad Göppert (zarząd komisaryczny) Berlin
1934 maj Rudolf zur Bonsen Fredeburg
1934 listopad Gottfried Graf von Bismarck-Schönhausen (zastępca czasowy) Berlin
1935 luty Gottfried Graf von Bismarck-Schönhausen (ostatecznie) Berlin
1938 Carl-Ferdinand Horst Edler von der Planitz (zarząd komisaryczny) Berlin
1939 luty Carl-Ferdinand Horst Edler von der Planitz Berlin
1944 czerwiec Hugo Ernst Karl Lotz (zarząd komisaryczny) Unter-Schmitten (dzielnica Niddy)

Przypisy

  1. Tadeusz Białecki (red.): Encyklopedia Szczecina, T2 (P-Ż), Wyd. US-Instytut Historii, Szczecin 2000, s. 249, ISBN 83-87341-45-2
  2. Tadeusz Białecki (red.): Encyklopedia Szczecina, T2 (P-Ż), Wyd. US-Instytut Historii, Szczecin 2000, s. 196, ISBN 83-87341-45-2


Źródła

  • Tadeusz Białecki (red.): Encyklopedia Szczecina, T2 (P-Ż), Wyd. US-Instytut Historii, Szczecin 2000, s. 196, 249,250, ISBN 83-87341-45-2

Zobacz też

Linki zewnętrzne



IES64.png
Autor opracowania: Wojciech Banaszak