Sydonia von Borck

Z Encyklopedia Pomorza Zachodniego - pomeranica.pl
Skocz do: nawigacja, szukaj
Sydonia von Borck
pomorska szlachcianka
brak zdjecia
Data urodzenia ca. 1548
Miejsce urodzenia Strzmiele
Data śmierci 19 sierpnia 1620
Miejsce śmierci Szczecin


Sydonia von Borck (ok.1548-1620) - pomorska szlachcianka.

Życiorys

Sydonia urodziła się na zamku w Strzmielu (niem. Stramehl), głównej siedzibie rodu Borcków, ok. 1548 roku.[1] Była córką Otto von Borcka (ok. 1490-1551) i Anny von Schwiechelts (?-1553/1568). Była najmłodszym z czworga rodzeństwa. Miała jednego brata Ulricha (1545-1603) i dwie siostry Annę (?-1573) i Dorotę (?-1602).

Po śmierci ojca, rodzeństwo powierzono opiekunom. Po osiągnięciu pełnoletniości przez Ulricha przejął on rodowy majątek i funkcję opiekuna sióstr. Po śmierci matki Ulrich zawarł z siostrami umowę, w której zobowiązał się wypłacać im roczną rentę, a po wyjściu za mąż posag w wysokości 1000 guldenów. Z tych zobowiązań nie wywiązał się, co było początkiem tragicznych losów obu sióstr. Nie mogąc dojść do porozumienia z bratem, ani z bratową Otylią von Dewitz, siostry opuściły Strzmiele. W 1570 roku w wyniku decyzji księcia Jana Fryderyka prawnymi opiekunami panien von Borck zostali Martin i Hasso von Wedel.

W 1604 roku Sydonia wstąpiła do ewangelickiego zgromadzenia dla panien w Marianowie (niem. Marienfließ). Zgromadzenie to, pełniło funkcję instytucji opiekującej się niezamożnymi szlachciankami. Sydonia ze względu na swój wiek i pochodzenie została mianowana zastępczynią matki przełożonej, ale po upływie roku została pozbawiona tej funkcji, ponieważ uznano ją za osobę konfliktową, kłótliwą i złośliwą. W tej sytuacji Sydonia postanowiła opuścić Marianowo. Najzacieklejszym przeciwnikiem Sydonii był Jost von Borcke, który od 1611 roku pełnił urząd zarządcy klasztoru w Marianowie. W 1612 roku pojawiła się plotka o rzekomym uprawianiu przez nią czarów. W 1619 roku Jost von Borcke oskarżył Sydonię o czary. W wyniku procesu, w którym wystąpiło przeciw niej ok. 50 osób (szczególnie obciążające okazały się zeznania zielarki Wolde Albrechts), oskarżono ją m.in. o wróżbiarstwo, czary, kontakty ze złymi duchami i czarownicami, oraz groźby skierowane do wrogów.

Sydonia początkowo odmawiała składania zeznań i odpierała wszelkie oskarżenia. W wyniku tortur przyznała się jednak do wszystkich stawianych jej zarzutów. W 1620 roku uznano ją winną śmierci dziewięciu osób i skazano na śmierć. Wyrok śmierci przez ścięcie mieczem wykonano 19 sierpnia 1620 roku za murami miejskimi przy Bramie Młyńskiej. Jej ciało zostało spalone na stosie, co było zwyczajową procedurą stosowana wobec osób oskarżonych o czary.

Herb rodu von Borck

Legenda

W dobie romantyzmu Sydonia i jej dzieje stały się kanwą jednaj z najpopularniejszych pomorskich legend; opowiada się o młodej, przepięknej dziewczynie, która trafiła na dwór w Wolgast (Wołogoszczy). Tu zakochał się w niej książę Ernest Ludwik i obiecał jej małżeństwo. Z powodów dynastycznych przyrzeczenia nie dochował. Za zdradę Sydonia postanowiła zemścić się na całej dynastii.

Legendę o Sydonii m.in.:

  • Wilhelm Meinhold (1797–1851) - autor wydanego w 1843 roku romansu "Sidonia von Bork, die Klosterhexe". Powieść została przetłumaczona na język angielski przez Jane Frances'ca Elgee (1821–1896), matkę Oscara Wilde’a i w 1849 roku opublikowana pod tytułem "Sidonia the Sorceress".
  • W 1860 roku Edward Burne-Jones (1833–1898) namalował dwa obrazy inspirowane legendą opowiedzianą przez Meinholda: "Sidonia von Bork 1560" i "Clara von Bork 1560".
  • Theodor Fontane (1819–1898) opisał historię Sydonii, dość swobodnie traktując materiał historyczny w opowiadaniu "Sidonie von Borcke".
  • Ludwig Hamann (1867–1929) wydał w 1910 roku powieść "Die Klosterhexe von Marienfließ und der Untergang des Pommerschen Herzogsgeschlechts".

Prace poświęcone Sydonii (wybór)

Przypisy

  1. Elisabeth Vahlefeld, Upodobanie Theodora Fontane do czarownic i fragment jego prozy Sydonia von Borcke, Marianowo 2011, s.18.


Bibliografia

  • Małgorzata Pałęga, Procesy o czary na Pomorzu Zachodnim w XVI i XVII wieku, na podstawie akt Archiwum Książąt Szczecińskich i Książęcego Sądu Nadwornego, w: Czary i czarownictwo na Pomorzu, red. A. Majewska, Stargard 2008, s.105-116.
  • Wojciech Łysiak, Przeorysza z Marianowa, Sydonia von Borcke. Obraz mitu, w: Badania nad sztuką Pomorza: materiały z sesji naukowej Oddziału Szczecińskiego Stowarzyszenia Historyków Sztuki : Sztuka Pomorza Zachodniego w świetle najnowszych badań, Kamień Pomorski 20-21 maja 1988 roku, pod red. M. Glińskiej i B. Kozińskiej, Poznań 2000, s. 719-733.
  • Bogdan Frankiewicz, Sydonia, Szczecin 1986
  • Wulf-Dietrich von Borcke, Sidonia von Borcke. Die Hexe aus dem Kloster Marienfliess, Schwerin 2002.





Logo pomeranica.jpg
Autor opracowania: Joanna Kościelna