Żydowce

Z Encyklopedia Pomorza Zachodniego - pomeranica.pl
(Przekierowano z Sydowsaue)
Przejdź do nawigacji Przejdź do wyszukiwania
Żydowce
Żydowce
Budynki przy ulicy Przodowników Pracy
Dawna nazwa Żydowin
Nazwa niemiecka Sydowsaue
Dzielnica Prawobrzeże

Żydowce (niem. Sydowsaue) - część miasta położona w południowej części dzielnicy Prawobrzeże. Powstała na skarpie wzgórz przy Puszczy Bukowej. W jej górnej części dominuje zabudowa willowa, jedno- i -wielorodzinna. W dolnej dominuje przerzedzona zabudowa dawnej wsi i największa w tym rejonie, nieczynna już fabryka Wiskord.

Historia

Pierwsze ślady bytności człowieka na terenie Żydowiec pochodzą z okresu neolitu. Odkryto tu znaleziska wiązane z kulturą pucharów lejkowatych. Osadnictwo występowało tu głównie w neolicie oraz w epoce brązu- kultura łużycka.

fabryka Wiskord SA

Żydowce zostały założone w 1750 roku przez radcę Kamery Wojenno-Skarbowej Richarda Christopha Sydow'a, w ramach zarządzenia z 1747 roku króla Fryderyka II, nakazującego zasiedlić tereny nad Regalicą. Według umowy z 30 czerwca 1747 roku o czynszu wieczystym, potwierdzonej przez króla 25 lipca, Żydowce zostały odsprzedane za sumę 411 talarów 7 groszy i 6 fenigów czynszu wieczystego przez Pomorską Kamerę Wojenno-Skarbową (niem. Pommersche Kriegs- und Domainen- Kammer) w Szczecinie dla radcy wojennego Richarda Christopha Sydow’a, który był również głównym dzierżawcą urzędu w Kołbaczu. W czasie wojny siedmioletniej w 1758 roku wieś została spalona przez wojska rosyjskie. Wieś ponownie odbudowano, lecz w 1813 roku ponownie została zniszczona przez wojska francuskie.

Żydowce były jednym z najbardziej dochodowych majątków powiatu gryfińskiego. W 1865 roku 2/3 znakomitych łąk w Żydowcach, położonych przy Regalicy i podzielonych na małe parcele zostało wydzierżawionych za 4000 talarów rocznie. Dochody przynosiła również reszta gruntów, dzięki czemu wartość majątku oszacowano na 120 tys. talarów. W 1868 roku wieś liczyła 438 mieszkańców, 36 domów mieszkalnych i 61 budynków gospodarczych. Ziemia podzielona była na 311 parceli, w sumie 424 morgi. We wsi funkcjonowała również cegielnia.

W 1903 roku powstała fabryka sztucznego jedwabiu należąca do hrabiego Henckel von Donnersmark. W 1911 roku fabrykę rozbudowano i wybudowano domy dla pracowników i urzędników. Wraz z rozbudową fabryki w latach 1911-1912 umocniono nabrzeża przeładunkowe przy fabryce sztucznego jedwabiu, a następnie w latach 1913-1914 wykonano regulację rzeki Regalica, umacniając linię brzegową Żydowiec. W czasie II wojny światowej Żydowce odniosły duże zniszczenia w zabudowie mieszkalnej i przemysłowej. Nocne naloty bombowców alianckich z 3/4, 13/14 i 25/26 sierpnia 1944 roku poważnie uszkodziły dzielnicę i fabrykę sztucznego jedwabiu, główny zakład przemysłowy dzielnicy. Żydowce położone na skraju Puszczy Bukowej, częściowo wtopione w kompleks leśny, stanowią doskonałe miejsce rekreacyjne dla mieszkańców miasta. Położona na wzgórzach część wschodnia dzielnicy posiada duże grunty rolne, stopniowo zajmowane przez zabudowę willową. Położenie na obrzeżach miasta, oraz upadek zakładu Wiskord, powodują powolnie przebiegający proces urbanizacji dzielnicy i jej przemianę z dzielnicy robotniczej w willową.



IES64.png
Autor opracowania: Marek Łuczak