Szczeciński Zarząd Miejski (1945)

Z Encyklopedia Pomorza Zachodniego - pomeranica.pl
Skocz do: nawigacja, szukaj

Szczeciński Zarząd Miejski (1945) (niem. Stettiner Stadtverwaltung) - funkcjonujący równolegle do polskiego Zarządu Miejskiego Szczecina niemiecki organ administracyjny, istniejący od 19 maja 1945 do 5 lipca 1945 (nieoficjalnie nieco dłużej), kierowany przez burmistrza Ericha Spiegela, później Ericha Wiesnera.

Historia

Aczkolwiek 25 kwietnia 1945 niemal wszyscy obywatele niemieccy oraz wojska i władze administracyjne, na czele z Gauleiterem Pomorza i Nadprezydentwm Prowincji Pomorskiej, Franzem Reinholdem Schwede-Coburgiem, opuściły miasto – to po zajęciu Szczecina przez armię radziecką (26 kwietnia 1945) w Szczecinie pozostała grupa około 6 tys. niemieckich obywateli, która szybko się zwiększała, skupiając się w północnych i zachodnich dzielnicach miasta (ówcześnie nienależacych do Polski). Dla ich obsługi radziecka Komendantura Wojenna Szczecina, dowodzona przez płk. Aleksandra (Aleksieja) Fiedotowa 5 maja 1945 powołała zarząd administracyjny do obsługi dzielnicy Niebuszewo (Deutsher Bezirk Zabelsdorf), kierowany przez Ericha Spiegela. Gdy 19 maja 1945 administracja Polska została zmuszona do opuszczenia Szczecina – powstały na bazie „urzędu ds. Niebuszewa” niemiecki Szczeciński Zarząd Miejski (Stettiner Stadtverwaltung) przejął administrację całego miasta; na jego czele stanął niemiecki komunista Erich Wiesner (E. Spiegl objął administrację Polic i Jasienicy).

Niemcy zarządzali miastem niemal samodzielnie (pod nadzorem radzieckiej komendantury wojskowej) do 9 czerwca 1945, a następnie równolegle z administracją polską, co wywoływało spory kompetencyjne i komplikacje prawne, przy pogłębiających się problemach aprowizacyjnych, dotykających zarówno ludność niemiecką (ok. 53 tys. w połowie czerwca), jak i polską (ok. 1 tys.).

4 lipca 1945 w Berlinie Polakom (ppłk. L. Borkowiczowi i Piotrowi Zarembie) zakomunikowano decyzję o przyznaniu Szczecina Polsce - 5 lipca 1945 niemiecki burmistrz, Erich Wiesner, o godz. 18.00, w siedzibie Komendanta Wojennego Miasta, w gmachu obecnego urzędu miejskiego – uroczyście przekazał władzę nad Szczecinem polskiemu Prezydentowi Miasta Szczecina, inż. Piotrowi Zarembie, a tym samym zlikwidowano urząd niemieckiego burmistrza Szczecina.

6 lipca 1945 rozpoczęło się faktyczne przejmowanie biur i zakładów miasta z rąk niemieckich pod nadzorem Ministra Bezpieczeństwa Publicznego, Stanisława Radkiewicza[1].

Odezwa do osadników w Szczecinie z 7.07.1945

Tym niemniej jeszcze 7 lipca 1945 polskie władze bezpieczeństwa stwierdziły, że niemiecki burmistrz nadal próbował sprawować swoje funkcje - potajemnie[2]. Akcja przejmowania 52 placówek administracji niemieckiej w Szczecinie została zakończona 12 lipca 1945, a 14 lipca 1945 polskie władze w Szczecinie podały do wiadomości publicznej informacje o dobrowolnych wyjazdach Niemców na tereny okupowanych Niemiec.

Przypisy

  1. Marek Łuczak, Piotr S. Owczarek (red.): Almanach Szczeciński 1945-2005. Wyd. Urzędu Miejskiego w Szczecinie, Szczecin 2004, s. 4 lipiec, ISBN 83-87336-56-4
  2. Marek Łuczak, Piotr S. Owczarek (red.): Almanach Szczeciński 1945-2005. Wyd. Urzędu Miejskiego w Szczecinie, Szczecin 2004, s. 7 lipiec, ISBN 83-87336-56-4

Zobacz też



IES64.png
Autor opracowania: Wojciech Banaszak