Ulica Szewska

Z Encyklopedia Pomorza Zachodniego - pomeranica.pl
(Przekierowano z Szewska)
Skocz do: nawigacja, szukaj
Ulica Szewska
Śródmieście
Ulica Szewska
Ulica Szewska
  Nazwa pełna Szewska
  Nazwa niemiecka Schuhstraße
  Osiedle Stare Miasto
  Dzielnica Śródmieście
  Długość (m)[i] 134,7
Zobacz ulicę na:
Mapa Google.
Google Street View.
Interaktywny Plan Miasta Szczecin.


Ulica Szewska (niem. Schuhstraße), nazwa historyczna „Ulica Szewska”. Po 1945 roku ulica co prawda zachowała na planach miasta swoją nazwę ulicy Szewskiej, ale z uwagi na zniszczenia spowodowane kolejnymi nalotami znika z planów miasta. Z czasem, po 1960 roku, w tym samym miejscu, również pod nazwą „Szewska” powstał ciąg spacerowy, łączący dolne miasto z górnym. W ramach odbudowy dolnego Starego Miasta, w 1995 roku powstała koncepcja częściowej odbudowy niektórych zabudowań po obu stronach tej uliczki.

Historia

Obecnie ulica ta nie istnieje, do jej dawnego przebiegu nawiązuje ciąg pieszy łączący obecną ulicę Grodzką z ulicą Ks. Mściwoja II i Rynkiem Siennym. Według Hugo Lemckego informacja o niej, jako zamieszkałej przez szewców, pojawia się dopiero w pierwszej połowie XV wieku (1431), gdyż wcześniej określana była mianem „ulicy końskiego kieratu” od młyna napędzanego przy pomocy koni poruszających kierat (rosmole), i położonym na terenie nie istniejącej obecnie parceli Szewska 11. [1] Stąd też najwcześniejsze wzmianki o niej to platea molae equinae (1306), apud molam equinam (1306), platea equinarum molarum (1308), platea rosmolen (1309), platea rosmolenstrate (1314) i jeszcze w 1432 roku rosmolenstrate. Z zapisu w dokumentach źródłowych z połowy XV wieku wiemy, iż w górnej części tej ulicy położona była apteka, cyt.: „[w bezpośredniej] bliskości apteki [położonej] przy ulicy młyna końskiego (negest by der apoteken in der rosmolenstrate, 1432), natomiast w dolnej części usytuowany był Dom Żeglarza, siedziba gildii kupieckiej (zeghlerhus, 1405), co ostatecznie upewnia nas, że faktycznie jest to późniejsza ulica Szewska (Schusterstraße, 1669). Według Fredricha młyn kieratowy mieścił się prawdopodobnie na wielkiej parceli (Rossmühlenhof), przy Schuhstraße 406-407 [143/11], na której obecnie mieści się przedszkole. Nazwa ulicy „młyna końskiego”, wyparta w XV w. przez osiedlających się na niej szewców, wraca na ulice Starego Miasta w latach pięćdziesiątych XX wieku, jest to ulica Koński Kierat, dawna ulica Rynku Końskiego (Rossmarktstraße).

Ulica Szewska 1.JPG

Odcinki ulicy

Z analizy planu miasta z 1721 roku wynika, że do ulicy „szewców” początkowo należały parcele w jej dolnej spadzistej części, położone po jej południowej i północnej stronie. Jej górna część, położona w ciągu obecnej ulicy Grodzkiej, stanowiła łącznik z pobliskim Targiem Węglowym (Kohmarkt). Jej odrębność podkreślały nazwy związane z położonymi przy niej ważnymi dla miasta budynkami mennicy miejskiej, apteki i książęcej rusznikarni. Położone od północnej strony rusznikarni zabudowania w rejestrach szosowych wymieniane były pod nazwą „Zajazd Ubogich” (exules, 1306, curia infirmorum, 1311, dat pilgremeshus, 1440, Elendshof, 1441 dat elend, 1506 – 6 budynków, 8 bud, 2 piwnice, przeznaczony dla bezdomnych biedaków, ludzi będących w nędzy, rozbitków okrętowych, przejezdnych podróżnych, cudzoziemców, pielgrzymów) i zaliczane niejednokrotnie bądź do ulicy Szewskiej, bądź do ulicy Wjazdowej (Fuhrstraße). Odcinek ulicy położony przy mennicy miejskiej określano nazwą „przy mennicy” (apud monetam, 1309, gegen der munte, 1540, gegen der Müntz, 1588). Odcinek położony po przeciwnej stronie, raz nosił nazwę „przy aptece” (by der apoteken, 1432), a także „przy górnej aptece” (bi der bauensten abbateke, 1521), od położonej tam apteki (Schuhstraße 28), lub „przy rusznikarni” (by dem bussenhuse, 1521), od stojącej obok rusznikarni książęcej (Schuhstraße 27). Z XV – wiecznych zapisów w księgach szosowych wynika, że mimo odrębnych nazw, górny odcinek należał także do obszaru ulicy Szewskiej. Świadczą o tym zapisy: nieopodal apteki przy ulicy „młyna końskiego” (negest by der apoteken in der rosmolenstrate (1432), „mennica przy ulicy szewców” (de munte in der schostrate, 1523), czy „rusznikarnia naszego Najjaśniejszego Pana przy ulicy szewców” (unses g.[nadigen] h.[err] bussenhus in der schostrate, 1532). Ta odrębność została podkreślona w pierwszej połowie XIX wieku nazwą „Powyżej ulicy Szewskiej (Oberhalb der Schuhstraße, 1806-1856). Budynek mennicy (Schuhstraße 4), przebudowany w XVIII w., stał jeszcze w roku 1944; spalony podczas bombardowania alianckiego nie został odbudowany. Budynek, w którym mieściła się apteka, wielokrotnie przebudowywany, (jego opis i rysunek umieszczony został w katastrze szwedzkim z 1706 roku, jako rok budowy wymieniono 1698 r.), został ponownie zniszczony w 1713 i odbudowany około 1770 roku jako Królewska Apteka Dworska i Garnizonowa (Königliche Hof- und Garnisonapotheke).

Według informacji umieszczonej na planie miasta z 1721 roku, do obszaru ulicy Szewskiej należały parcele od nr 384 [865/16] do 395 [855/26], następnie od 396 [Oberhalb der Schuhstraße 153/1] do 402 [Oberhalb der Schuhstraße 147/7], oraz od 403 [146/8] do 411 [140/15].

Dziedziniec Szewski

Dziedziniec Szewski (schohauveouer, 1410, 1434), czyli wspólna siedziba cechowa sprzedaży wyrobów gotowych, położony był przy (olde grapegeterstrate), tj. przy obecnej ulicy Mariackiej (Kleine Domstraße Nr. 16). W dokumencie z 1498 roku wspomniana jest przypora łukowa usytuowana przy wylocie ulicy Szewskiej do Rynku Siennego, jedna z wielu istniejących w Szczecinie, cyt.: „[…] do miejsca przy łuku przyporowym i położonego naprzeciw niego Rynku Siennego” (up dem orde an den swicbogen und jegen deme hoymarkede gelegen, 1498). Po 1945 roku ulica jako taka znika z planów miasta, z czasem, po 1960 roku, w tym samym miejscu, również pod nazwą powstał ciąg spacerowy, łączący dolne miasto z górnym. W ramach odbudowy dolnego Starego Miasta, w 1995 roku powstała koncepcja częściowej odbudowy niektórych zabudowań po obu stronach tej uliczki.

Przypisy

  1. H. Lemcke, Die älteren Stettiner Straßennamen. Verlag von Leon Saunier’s Buchhandlung (Paul Saunier). Stettin 1881, s. 11.

Galeria

Bibliografia

  • Lemcke H., Die älteren Stettiner Straßennamen. Verlag von Leon Saunier’s Buchhandlung (Paul Saunier). Stettin 1881.
  • Die älteren Stettiner Straßennamen im Rahmen der älteren Stadtentwicklung – von H. Lemcke, zweite neubearbeitete Auflage von C. Fredrich. Leon Sauniers Buchhandlung. Stettin 1926.

Linki zewnętrzne



IES64.png
Autor opracowania: Jan Iwańczuk