Teatr Komedia Muzyczna

Z Encyklopedia Pomorza Zachodniego - pomeranica.pl
Skocz do: nawigacja, szukaj
Siedziba Teatru Komedia Muzyczna (1947) - obecnie gmach Teatru Polskiego

Teatr Komedia Muzyczna – prywatny teatr dramatyczno-muzyczny, działający w Szczecinie od 1946 roku

Historia

W 1944 roku na terenie wyzwolonego spod okupacji niemieckiej Lwowa swoją działalność wznowił Teatr Polski, prowadzony przez dyrektora Bronisława Dąbrowskiego. W wyniku rewizji granic i związanej z tym akcji przesiedlania ludności polskiej z Kresów Wschodnich na Ziemie Odzyskane, w sierpniu 1945 roku zespół Teatru Polskiego przeniósł się do Katowic. Mimo akcji repatriacyjnej, we Lwowie pozostało jednak około 60 tys. Polaków, z których sporą grupę stanowili aktorzy, muzycy i tancerze. Wykorzystując tę sytuację, dyrygent Teatru Polskiego, Sylwester Czosnowski, który również nie opuścił Lwowa, postanowił zebrać pozostałych artystów i utworzyć zespół teatralny. Dzięki przychylności Związku Patriotów Polskich, we wrześniu 1945 przy Zarządzie Obwodowym ZPP we Lwowie powstało Koło Dramatyczne, które miesiąc później przyjęło nazwę Teatr Małych Form „Miniatury”. Na czele zespołu stanęli Sylwester Czosnowski i Kazimierz Bajon. Początkowo trzon zespołu stanowiło ośmiu aktorów o różnym dorobku artystycznym i kwalifikacjach oraz dwunastu pracowników administracyjnych. Sukcesywnie grupa ta powiększała się. W grudniu 1945 roku kierownictwo teatru przejęła wyłoniona z zespołu Rada Teatralna, w skład której wchodzili przedstawiciel ZPP, Franciszek Jukniewicz, Henryk Lotar oraz Sylwester Czosnowski, który został upoważniony do przeprowadzenia z władzami rozmów na temat wyjazdu zespołu do Polski. W okresie od września 1945 do maja 1946 roku Teatr Małych Form „Miniatury” przygotował siedem przedstawień, z których sześć było programami rewiowymi, natomiast siódmy komedią Niccodemiego Świderek. Spektakle odbywały się kilka razy w tygodniu w salce mieszczącej około 200 osób.

Za zgodą Ministerstwa Kultury i Sztuki, latem 1946 roku członków teatru repatriowano do Szczecina. Do miasta zespół przybył 25 czerwca. Po otrzymaniu stosownej dyrektorskiej konwencji wydanej przez Zarząd Główny ZASP, na czele zespołu stanął Sylwester Czosnowski. Początkowo, ze względu na brak własnej siedziby, „Były Teatr Związku Patriotów Polskich we Lwowie”, prowadził działalność objazdową. Wziął także udział w manifestacji Trzymamy straż nad Odrą. Artyści występowali głównie w repertuarze rewiowym. Aktorom towarzyszyła orkiestra pod dyrekcją Izydora Szabsaja - jeden z pierwszych profesjonalnych zespołów muzycznych w polskim Szczecinie.

Komedia Muzyczna01.jpg

W dniu 1 września Sylwester Czosnowski przejął wraz z zespołem budynek przy ul. Swarożyca 5, będący do tej pory siedzibą Teatru Polskiego Bronisława Skąpskiego. Po przemianowaniu Teatru Małych Form „Miniatury” na Teatr Komedia Muzyczna, zespół zainaugurował działalność sceny programem składanym Na falach Odry w reżyserii Henryka Lotara, granym także na ulicach i skwerach miasta. Zdaniem dziennikarza radiowego i literata, Stanisława Telegi, było to coś pośredniego pomiędzy kabaretem, cyrkiem, a poczciwym widowiskiem harcerskim. Miesiąc później wystawiono Przeprowadzkę K.H. Rostworowskiego w reżyserii Jerzego Śliwińskiego. Otoczka skandalu towarzysząca spektaklowi wywołała żywą reakcję publiczności i długotrwałą polemikę prasową. Samemu przedstawieniu przysporzyła jednak wielu widzów.

Teatr Komedia Muzyczna jako placówka prywatna, utrzymywał się przede wszystkim ze sprzedaży biletów. Rzadko korzystano ze wsparcia władz samorządowych i rządowych. Niewielkie subwencje, które przyznawano, nie uchroniły teatru od długów, w które stopniowo popadał. Zespół zmuszony był do grania repertuaru lekkiego, często budzącego wśród widzów kontrowersje, ale który jednak chętnie oglądano. Walcząc o dobre imię zespołu, Sylwester Czosnowski sprowadził do Szczecina grono znakomitych aktorów, m.in. Marię Malicką, Zdzisława Karczewskiego, Artura Młodnickiego, Władysława Stomę oraz artystów baletowych, m.in. Leokadię Walicką-Ciesielską, Stanisława Krzanowskiego i Wincentego Wesołowskiego. Niekwestionowaną gwiazdą zespołu pozostawała jednak ówczesna żona Sylwestra Czosnowskiego, Bogusława Michna-Czosnowska, która śpiewając o „kwitnącym magnoliami Szczecinie”, próbowała zaszczepić lokalny patriotyzm.

W październiku 1947 roku zmieniono nazwę na Teatr Polski. Sylwester Czosnowski pozostał dyrektorem, kierownikiem artystycznym i dyrygentem tej sceny. Teatrem kierował do 20 września 1948 roku. Później teatr pozostawał pod zarządem komisarycznym F. Smosarskiego. W grudniu uległ rozwiązaniu. Jego miejsce zajął powołany do życia przez Zbigniewa Sawana Państwowy Teatr Polski, który swą działalność rozpoczął w styczniu 1949 roku. W 1952 roku placówka ta weszła w skład Państwowych Teatrów Dramatycznych w Szczecinie.

W czasie dwuletniej działalności zespół Teatru Komedia Muzyczna, a później Teatru Polskiego, dał 39 premier dla niemal ćwierćmilionowej widowni. Zagrano 800 przedstawień, z których większośc stanowiły farsy i komedie muzyczne. W ramach działalności objazdowej część przedstawień odbyła się także poza Szczecinem. Na krótko uruchomiono Małą Scenę, na której wystawiono Męża i żonę A. Fredry.

Zespół (1946-1948)

  • Rada Artystyczna: Janina Gozdecka, Gustaw Rasiński, Jan Ulrich
  • Kierownictwo: Sylwester Czosnowski (dyrektor), Stanisław Wurst-Warski (kierownik literacki), Henryk Lotar (główny reżyser), Gustaw Rasiński (reżyser), Jerzy Śliwiński, Stanisław Tenerowicz (dekorator), Leokadia Walicka-Ciesielska (baletmistrz)
  • Zespół aktorski: Janina Gozdecka, Zofia Michna, Bogusława Michna-Czosnowska, Janina Pitołaj, Hanna Rajkowska, Leonia Rasińska, Róża Reisman-Rajska, Adela Wesołowska, Zdzisława Zarembianka, Jan Daszewski, Józef Koczoń, Stefan Kopyra, Stanisław Krzanowski, Józef Medycki, Artur Młodnicki, Bernard Neuwald-Nowacki, Edward Newada, Gustaw Rasiński, Tibor Spalter, Jerzy Śliwiński, Jan Ulrich, Wincenty Wesołowski
  • Zespół muzyczny: Maria Trusiówna, Emma Wolfstach, Sergiusz Arawski, Arnold Awin, Józef Buj, Alfons Florek, Marian Foksa, Jan Głowaczewski, Klemens Łukasiewicz, Stanisław Okołowicz, Józef Przepędziński, Izydor Szabsaj (dyrygent i kier. muzyczny)
  • Dział techniczny: Maria Leszczycowa, Apolonia Nerat, Józef Kaszuba, Jan Klimkiewicz, Michał Kłym, Zdzisław Łabaziewicz, Włodzimierz Stasiw, Józef Świtelski, Edward Terlecki, Marian Waśko
  • Dział administracyjny: Izabella Osiadacz, Józefa Pawlak, Wanda Słopecka, Julia Szperber, Teresa Tkaczuszyn, Leon Jakliński, Jan Pawlak, Edward Płoszczański, Tadeusz Torkowski, Jan Wolski



Przedstawienia teatralne

Komedia Muzyczna

Tytuł Autor Reżyser Scenograf Data premiery
Na falach Odry program składany Henryk Lotar Mikołaj Kiss-Orski 1 września 1946
Przeprowadzka Karol Hubert Rostworowski Jerzy Śliwiński Mikołaj Kiss-Orski 26 września 1946
Rozkoszna dziewczyna Ralf Benatzky Jerzy Śliwiński Mikołaj Kiss-Orski 25 października 1946
Gałganek Dario Niccodemi Gustaw Rasiński Mikołaj Kiss-Orski 22 listopada 1946
Moja siostra i ja Georges Berr, Louis Verneuil Sylwester Czosnowski Mikołaj Kiss-Orski 10 grudnia 1946
Szkarłatne róże Aldo de Benedetti Jerzy Śliwiński Mikołaj Kiss-Orski 28 grudnia 1946
Zemsta Aleksander Fredro Jerzy Śliwiński Mikołaj Kiss-Orski 11 stycznia 1947
Mariusz Marcel Pagnol Zdzisław Karczewski J. Arch 14 lutego 1947
Mąż pognębiony Molière Henryk Lotar Paweł Bałakirew 20 marca 1947
Subretka Jacques Deval Zdzisław Karczewski Paweł Bałakirew 12 kwietnia 1947
Jan Laszlo Bus-Fekete Artur Młodnicki Paweł Bałakirew 26 kwietnia 1947
Niebieski lis Franciszek Herczeg Artur Młodnicki Paweł Bałakirew 10 maja 1947
Moja żona Penelopa Zdzisław Gozdawa, Wacław Stępień Artur Młodnicki Paweł Bałakirew 31 maja 1947
Dwa teatry Jerzy Szaniawski Zdzisław Karczewski Paweł Bałakirew 24 czerwca 1947
Milionerka George Bernard Shaw Artur Młodnicki Paweł Bałakirew 19 lipca 1947
Rozdroże miłości Jerzy Zawieyski Artur Młodnicki Tadeusz Rajkowski 20 września 1947
Moralność pani Dulskiej Gabriela Zapolska Artur Młodnicki Tadeusz Rajkowski 4 października 1947



Afisze teatralne



Teatr Polski

Tytuł Autor Reżyser Scenograf Data premiery
Cień Dario Niccodemi Gustaw Rasiński Tadeusz Rajkowski 18 października 1947
Ożenek Mikołaj Gogol Franciszek Rychłowski Tadeusz Rajkowski 8 listopada 1947
Cały dzień bez kłamstwa James Montgomery Zespół Tadeusz Rajkowski 22 listopada 1947
Głupi Jakub Tadeusz Rittner Franciszek Rychłowski Tadeusz Rajkowski 13 grudnia 1947
Krawiec w zamku Paul Armont, Leopold Marchand Artur Młodnicki Tadeusz Rajkowski 6 stycznia 1948
Człowiek za burtą Antoni Cwojdziński Wacław Ścibor Tadeusz Rajkowski styczeń 1948
Przyjaciel nadejdzie wieczorem Jacques Companeez, Yvan Noe Henryk Lotar Tadeusz Rajkowski 31 stycznia 1948
Droga do źródeł Tadeusz Perkitny Artur Młodnicki Tadeusz Rajkowski 20 lutego 1948
Mąż i żona Aleksander Fredro Henryk Lotar Tadeusz Rajkowski 2 marca 1948
Ósma żona Sinobrodego Alfred Savoir właść. Alfred Poznański Artur Młodnicki Tadeusz Rajkowski 6 marca 1948
Dar poranka Giovacchino Forzano Wacław Ścibor Tadeusz Rajkowski 28 marca 1948
Świt, dzień i noc Dario Niccodemi Wacław Ścibor Tadeusz Rajkowski 29 marca 1948
Ładna historia Gaston Armand de Caillavet, Etienne Rey, Robert de Flers Wacław Ścibor Tadeusz Rajkowski 15 kwietnia 1948
Widowisko Sartre`owskie (Ladacznica z zasadami; Przy drzwiach zamkniętych) Jean-Paul Sartre Henryk Lotar Tadeusz Rajkowski 5 maja 1948
Ojczyzna na trasie (Trasa) Kazimierz Barnaś Karol Zbyszkowski Tadeusz Rajkowski 29 maja 1948
Pani prezesowa Maurice Hennequin, Pierre Veber Henryk Lotar Tadeusz Rajkowski 12 czerwca 1948
Sprawa Moniki Maria Morozowicz-Szczepkowska Henryk Lotar Tadeusz Rajkowski 30 czerwca 1948
Egzotyczna kuzynka Louis Verneuil Zespół Tadeusz Rajkowski 17 lipca 1948
Grube ryby Michał Bałucki Władysław Stoma Tadeusz Rajkowski 14 września 1948
Strzały na ulicy Długiej Anna Świrszczyńska Henryk Lotar Tadeusz Rajkowski 2 października 1948
Niewinni winowajcy Aleksander Ostrowski Henryk Lotar Tadeusz Rajkowski 29 października 1948
Roztwór profesora Pytla Bruno Winawer Henryk Lotar Tadeusz Rajkowski 4 grudnia 1948



Źródła

Bibliografia

Inne




IES64.png
Autor opracowania: Andrzej Androchowicz