Teatr Współczesny

Z Encyklopedia Pomorza Zachodniego - pomeranica.pl
Skocz do: nawigacja, szukaj
Teatr Współczesny w Szczecinie
brak zdjecia
Laureat1.png
Siedziba Teatru Współczesnego przy Wałach Chrobrego 3

Teatr Współczesny w Szczecinie – instytucja kultury, prowadząca i rozwijająca sztukę widowiskową w Szczecinie. Siedziba teatru od 1950 roku znajduje się w budynku Muzeum Narodowego przy Wałach Chrobrego 3

Historia

Pomysł ulokowania teatru w gmachu przy Wałach Chrobrego sięga 1945 roku. Wówczas to aktor, reżyser i organizator życia teatralnego powojennego Szczecina, Stanisław Czapelski, postanowił zaadaptować na potrzeby sztuki scenicznej część budynku należącego do Muzeum Morskiego (dziś Muzeum Narodowe). Pomysł udało się zrealizować kilka lat później, w 1949 roku, za dyrekcji Zbigniewa Sawana. Na potrzeby teatru zaadaptowano sale wystawowe. Powstała widownia z 460 miejscami oraz garderoby. Teatr nie dysponował jednak własnym zapleczem administracyjnym i technicznym. Wybudowano je dopiero w latach 80.

Teatr Współczesny, będący sceną filialną Państwowego Teatru Polskiego, rozpoczął swoją działalność 18 stycznia 1950 roku wystawieniem sztuki L. Kruczkowskiego Niemcy w reż. Jana Perza z Marią Malicką w roli Ruth. W 1952 roku w wyniku reorganizacji Państwowego Teatru Polskiego, Teatr Współczesny wszedł w skład Państwowych Teatrów Dramatycznych w Szczecinie, stając się drugą sceną miasta. W 1975 roku podjęto decyzję o utworzeniu w Szczecinie dwóch odrębnych teatrów.

Od dnia 1 stycznia 1976 roku datuje się istnienie nowej, samodzielnej sceny Szczecina - Teatru Współczesnego. Pierwszym dyrektorem naczelnym i artystycznym teatru został Maciej Englert. Działalność teatru zainaugurował 13 marca 1976 roku wystawieniem sztuki Jubileusz E. Redlińskiego we własnej reżyserii. W okresie kierowania sceną przez Macieja Englerta (1976-1979) wystawiono wiele sztuk cieszacych się dużym powodzeniem u szczecińskiej publiczności. Były to m.in. Macbett E. Ionesco, Lato i dym T. Williamsa, Kurka wodna S.I. Witkiewicza, Lot nad kukułczym gniazdem D. Wassermana.

Za dyrekcji Andrzeja Chrzanowskiego (1979-1981) na deskach teatru obok klasyki dominował polski repertuar współczesny, m.in. Kopciuch J. Głowackiego, Fachowcy S. Friedmana i J. Kofty. Kilka przedstawień wyemitował Teatr Telewizji. W 1979 roku, odpowiadając na zapotrzebowanie publiczności, w Zamku Książąt Pomorskich otwarto tzw. „Salę Prób”, która funkcjonowała do 1985 roku. Tu wystawiono m.in. Przygody dobrego wojaka Szwejka J. Haszka.

Kolejne lata sukcesów tetaru przypadły na lata osiemdziesiąte i początek dziewięćdziesiątych, kiedy dyrektorem naczelnym został Kazimierz Krzanowski (1981-1993), a dyrektorami artystycznymi Ryszard Major (1982-1990) i Bogusław Kierc (1990-1992). Szczególnie wizja artystyczna Ryszarda Majora sprawiła, że teatr osiągnął rekordy powodzenia, a spektakle zdobywały liczne nagrody na festiwalach i przeglądach teatralnych, m.in. na festiwalu Teatrów Polski Północnej w Toruniu. Jednym z najciekawszych i najchętniej oglądanym przedstawieniem było Białe małżeństwo S. Różewicza, które wystawiono ponad 200 razy. Inne ważne spektakle z tego okresu to Czekając na Godota S. Becketta, Szewcy S.I. Witkiewicza, Operetka i Opętani W. Gombrowicza. Z kolei za dyrekcji Bogusława Kierca wystawiano spektakle inspirowane poezją m.in. A. Wojaczka, J. Przybosia, M. Białoszewskiego.

W 1993 roku dyrektorami naczelnymi teatru zostali kolejno Zenon Butkiewicz (do 2008) i Mirosław Gawęda (od 2009). W 1992 roku stanowisko dyrektora artystycznego powierzono Annie Augustynowicz, która tę fukcję sprawuje do dziś. Rozpoczęto kolejną przebudowę widowni, która po remoncie może pomieścić 418 widzów. Budynek warsztatowy zaadaptowano na nową, kameralną scenę, „Malarnię”. Pomieścić może ona 40 widzów. Obecnie Teatr Współczesny posiada trzy sceny. Dwie - Duża Scena i Malarnia - znajdują się w budynku przy Wałach Chrobrego. Scena trzecia, tzw. „Teatr Mały”, mieści się na Deptaku Bogusława 6.

Pasmo sukcesów i ogólnopolskie zainteresowanie szczecińską sceną zawdzięcza Teatr Współczesny jednej z najwybitniejszych polskich reżyserek, Annie Augustynowicz. To dzięki jej realizacjom stały się w Polsce głośne nazwiska młodych europejskich dramaturgów - Stiga Larssona, Clare McIntyre'a, Wernera Schwaba i Grzegorza Nawrockiego. W swoich często wzbudzających kontrowersje inscenizacjach reżyserka udanie łączy środki czysto teatralne z muzyką i projekcjami multimedialnymi. W tej ostatniej dziedzinie uchodzi za prekursorkę w skali europejskiej. Anna Augustynowicz nie stroni także od klasyki. W 2010 roku zespół aktorski pod jej kierunkiem został wyróżniony Nagrodą Artystyczną Miasta Szczecina.

Afisz z grudnia 1949 roku





Dyrektorzy Teatru Współczesnego w Szczecinie



Dyrekcja teatru (2016)

  • Dyrektor naczelny: Mirosław Gawęda
  • Dyrektor artystyczny: Anna Augustynowicz
  • Kierownik literacki: Kamila Paradowska
  • Sekretarz literacki: Anna Rogozińska-Nowak

Twórcy związani i współpracujący z Teatrem Współczesnym od 1 stycznia 1976 roku (wybór)

Zespół Teatru Współczesnego. Na pierwszym planie dyrektor Kazimierz Krzanowski (lata 80.)

Reżyserzy


Scenografowie


Choreografowie


Kompozytorzy


Inspicjenci

  • Krystyna Zgud-Polaczek


Aktorzy



Publikacje o teatrze



Nagrody i wyróżnienia (wybór)

  • 2010Nagroda Artystyczna Miasta Szczecina za rok 2010 dla Zespołu Artystycznego Teatru Współczesnego w Szczecinie
    Plakat nagrodzonego w 2010 roku przedstawienia Teatru Współczesnego w Szczecinie (autor: Tomasz Wolff)

Teatr Współczesny w Szczecinie ze względu na wysoki poziom artystyczny przedstawień oraz interesujące poszukiwania repertuarowe uważany jest za jedną z ważniejszych scen w kraju. Oprócz stałych prezentacji na trzech rodzimych scenach, w roku 2010 szczeciński teatr odnotował również liczne sukcesy na arenie ogólnopolskiej. Wybrane spektakle zaprezentowano także na ogólnopolskich i międzynarodowych festiwalach teatralnych.

O przyznaniu Nagrody Artystycznej Miasta Szczecina zadecydowały m.in. udział w przeglądach teatralnych oraz wyróźnienia, jakie w 2010 roku otrzymały spektakle i aktorzy Teatru Współczesnego.

  • nagroda za oryginalną realizację tekstu poetyckiego dla reżysera Marcina Libera oraz aktorek Irena Jun i Beaty Zygarlickiej na Festiwalu Prapremiery Bydgoszcz 2010 (październik)
  • spektakl Migrena Antoniny Grzegorzewskiej w reż. Anny Augustynowicz (prapremiera – luty 2010) uznany przez krytyków tygodnika „Przekrój” za jedno z sześciu najlepszych przedstawień 2010 roku w Polsce (grudzień)
  • Bursztynowy Pierścień 2010 dla przedstawienia Utwór o Matce i Ojczyźnie w reż. Marcina Libera
  • Bursztynowy Pierścień 2010 dla Beaty Zygarlickiej za role w spektaklu Utwór o Matce i Ojczyźnie w reż. Marcina Libera
  • Oko Recenzenta dla Ireny Jun (występującej w Teatrze Współczesnym gościnnie) za rolę matki w spektaklu w spektaklu Utwór o Matce i Ojczyźnie w reż. Marcina Libera
  • nagroda dla Anny Augustynowicz za reżyserię przedstawienia Getsemani Davida Hare'a (koprodukcja Teatru Współczesnego w Szczecinie i Teatru im. Bogusławskiego w Kaliszu) na X Ogólnopolskim Festiwalu Dramaturgii Współczesnej „Rzeczywistość przedstawiona” w Zabrzu
  • nagroda dla Anny Januszewskiej za rolę Meredith Guest w spektaklu Getsemani na X Ogólnopolskim Festiwalu Dramaturgii Współczesnej Rzeczywistość przedstawiona w Zabrzu
  • Grand Prix dla Anny Januszewskiej za rolę Mereduth w spektaklu Getsemani (koprodukcja Teatru Współczesnego w Szczecinie oraz Teatru im. Wojciecha Bogusławskiego w Kaliszu) na 50. Kaliskich Spotkanich Teatralnych
  • spektakl Judyta Friedricha Hebbla w reż. Wojciecha Klemma (realizacja: 2010; prapremiera polska: styczeń 2011) uznany za jedno z najwybitniejszych przedstawień sezonu artystycznego 2010/2011 w Polsce

W skład zespołu artystycznego Teatru Współczesnego w 2010 roku wchodzili: Barbara Biel, Maria Dąbrowska, Anna Januszewska, Małgorzata Klara, Iwona Kowalska, Grażyna Madej, Krystyna Maksymowicz, Joanna Matuszak, Magdalena Myszkiewicz, Kinga Piąty, Ewa Sobiech, Beata Zygarlicka, Arkadiusz Buszko, Marian Dworakowski, Robert Gondek, Adam Kuzycz-Berezowski, Michał Lewandowski, Maciej Litkowski, Grzegorz Młudzik, Paweł Niczewski, Wiesław Orłowski, Konrad Pawicki, Jacek Piątkowski, Wojciech Sandach i Przemysław Walich.

  • 2016 – Grand Prix dla spektaklu Ślub Witolda Gombrowicza w reż. Anny Augustynowicz na XII Międzynarodowym Festiwalu Gombrowiczowskim w Radomiu
  • 2016 – nagroda (+ 5 tys. zł) za reżyserię spektaklu Ślub Witolda Gombrowicza dla Anny Augustynowicz na XII Międzynarodowym Festiwalu Gombrowiczowskim w Radomiu
  • 2016 – nagroda (+ 3,5 tys. zł) za rolę Pijaka w spektaklu Ślub Witolda Gombrowicza dla Arkadiusza Buszki na XII Międzynarodowym Festiwalu Gombrowiczowskim w Radomiu
  • 2016 – nagroda (+ 3,5 tys. zł) za rolę Henryka w spektaklu Ślub Witolda Gombrowicza dla Grzegorza Falkowskiego na XII Międzynarodowym Festiwalu Gombrowiczowskim w Radomiu
  • 2017 – Nagroda Główna im. Wojciecha Bogusławskiego (+ 80 tys. zł) za spektakl Ślub w reż. Anny Augustynowicz przygotowany w koprodukcji z Teatrem im. Jana Kochanowskiego w Opolu na 42 Opolskich Konfrontacjach Teatralnych „Klasyka Polska” i II edycji Konkursu na Inscenizację Dawnych Dzieł Literatury Polskiej „Klasyka Żywa”



Odznaczenia



Zobacz także




Bibliografia

Inne źródła



IES64.png
Autor opracowania: Andrzej Androchowicz