Theophilus Andreas Volckmar

Z Encyklopedia Pomorza Zachodniego - pomeranica.pl
Przejdź do nawigacji Przejdź do wyszukiwania
Theophilus Andreas Volckmar
kompozytor, organista
Data urodzenia 1684
Miejsce urodzenia Szczecin
Data śmierci 1768
Miejsce śmierci Szczecin
Narodowość niemiecka


Theophilus Andreas Volckmar (1684–1768) – kompozytor późnobarokowy, szczeciński organista, tworzący w stylu włoskim, autor sonat, arii i pieśni.

Życiorys

Theophilus Andreas Volckmar urodził się w 1684 roku w Szczecinie, działał w Szczecinie, Gdańsku i Koszalinie, od 1733 ponownie w Szczecinie.

Był synem Johanna Arnolda Volckmara (zm. 1709), organisty w dawnym kościele św. Gertrudy (dziś znajduje się tam: ewangelicki kościół Świętej Trójcy na Łasztowni) oraz w kościele św. św. Piotra i Pawła. W tej ostatniej świątyni Volckmar od 1708 roku przejął obowiązki swojego ojca, lecz już w 1712 przeniósł się do Gdańska, gdzie został organistą w tamtejszym kościele Świętej Trójcy, a od 1717 w kościele św. Katarzyny. Pragnął także zyskać prestiżowe stanowisko organisty w gdańskim Kościele Mariackim, jednak mimo zyskania względów rady miejskiej, spotkał się z ostrymi zarzutami konserwatywnych duchownych, którzy jego wirtuozowską grę uważali za zbyt głośną i nowatorską, przez co nieodpowiednią.


Z powodu konfliktów w Gdańsku Volckmar w roku 1730 przeprowadził się do Koszalina, a w 1733 powrócił do swojego miasta rodzinnego, gdzie został początkowo organistą w szczecińskim kościele św. Mikołaja, a od 1746 roku w kościele św. Jakuba.


Był wirtuozem organów, ponadto kompozytorem, należącym stylistycznie już do późnej fazy baroku. Wzmianka z 1732 roku informuje, że „jest on [Volckmar] jednym z najwszechstronniejszych wirtuozów”. Bywało, że taka rozwinięta technika wirtuozowska, granie utworów świeckich w kościołach wzbudzały kontrowersje wśród wielu pastorów. Z drugiej strony wiele źródeł wskazuje, że Volckmar nie dążył do rozwiązania konfliktów, bywał nieustępliwy i narzucał własną wolę.


Volckmar posiadał nadzwyczajną sprawność w grze na klawiaturze pedałowej, co mogą potwierdzić dedykowane królowi Saksonii Sonaty kościelne (Kirchen-Sonaten) z roku 1717. W ostatnich latach życia cierpiał na drżenie członków, co uniemożliwiało mu wykonywanie zawodu. W 1763 roku jego pomocnikiem został organista Gottfried Helwig. W tym też roku Volckmar odszedł na rentę. Zmarł w Szczecinie w 1768 roku.

Twórczość

T. A. Volckmar. Das von Maria in dem Tempel zu Jerusalem dem Herrn dargestellte Christ-Kindlein Jesum [...]Alten Stettin 1739.

Stylistyka jego utworów pozostaje często pod wpływem muzyki włoskiej, co odróżnia je od większości ówczesnych prowincjonalnych kompozytorów północnych Niemiec. Komponował utwory przeznaczone na organy, ale też sonaty na skrzypce z towarzyszeniem organów. Ponadto w jego dorobku znajdują się arie, kantaty, oratorium oraz ewangelickie pieśni kościelne.

Spis ważniejszych utworów:

  • Aria weselna "Die Gott wollgefälige Ehe", Szczecin 1709
  • Aria weselna "Der Süße Liebesschall", Szczecin 1711
  • Sonaty kościelne na organy z trzema manuałami i klawiaturą pedałową. Gdańsk 1717, dedykowane Królowi Saksonii.
  • 6 sonat na skrzypce i basso continuo, Gdańsk 1717.
  • Szczecińska aria gazetowa "Der Fürwitz bleibet stes beflissen". Szczecin 1734.
  • Trzy pieśni, Szczecin 1740.

Dyskografia

Muzyka Volckmara przez stulecia była zupełnie zapomniana. Dziś pojedyncze jego utwory bywają wykonywane, a czasem także nagrywane (w Polsce i Niemczech) na płyty CD jako cymelia muzyczne. Oto niektóre płyty, gdzie w zbiorze różnych nowo odkrytych utworów muzycznych znajdują się dzieła Volckmara:

  • "Jedynie do Ciebie, Panie" – Skarby muzyki dawnego Gdańska, FCD 01214 .
  • Martin Rost - Orgellandschaft Pommern, MDG 319 1214-2.

Bibliografia

  • Kompozytorzy szczecińscy. Red. E. Kus, M. Szczęsny, E. Włodarczyk. T. 1. Szczecin 2003, s. 118.
  • Wend, Eckhard. Stettiner Lebensbilder. Böhlan Verlag, Köln – Weimar – Wien, 2004, s. 464–465.
  • Pommersche Musikgeschichte. Werner Schwarz. Tl 2 : Lebensbilder von Musikern in und aus Pommern. Köln, 1994.
  • Organs and Organ Music in Pomerania. Warszawa, 2007.



IES64.png
Autor opracowania: Wojciech Kral