Trzewik pochwy miecza ze Szczecina

Z Encyklopedia Pomorza Zachodniego - pomeranica.pl
Skocz do: nawigacja, szukaj

Trzewik pochwy miecza ze Szczecina

Trzewik pochwy miecza ze Szczecin.jpg

Historia zabytku

Trzewik czyli dolne okucie pochwy miecza został znaleziony w 1993 r. w trakcie badań archeologicznych prowadzonych przez Pracownię Archeologiczną Zamek Książąt Pomorskich w Szczecinie (niegdyś Przedsiębiorstwo Państwowe Pracownie Konserwacji Zabytków Oddział w Szczecinie) na terenie szczecińskiego Podzamcza na kwartale 5.

Opis

Trzewik zachował się w dobrym stanie, z niewielkim ubytkiem w dolnej części na jednej ze stron i częściowym wytarciem powierzchni. Okaz ten wykonany został ze stopu miedzi, techniką odlewania. Wysokość zabytku wynosi 59 mm, a szerokość 38 mm. Okucie w górnej części zaopatrzone jest w trzy wyraźne występy – oba boczne proste i wyraźnie dłuższe od centralnego zwieńczonego stylizowaną główką zwierzęcą. Powierzchnię trzewika pokrywa skomplikowany ornament. Motyw centralny stanowi wizerunek pnia drzewa z trzema parami gałęzi. Gałęzie dwóch dolnych par uniesione są ku górze, zakończone prosto i tworzą z pniem kształt szeroko rozwartej litery Y. Gałęzie górnej pary są zagięte i silnie skręcone w kierunku pnia na kształt wolut. Na środkowej parze gałęzi siedzą ptaki o długich ogonach (pawie?, feniksy?), zwróconych głowami w przeciwnych kierunkach. Ostatni motyw zdobniczy stanowią skręcone ósemkowato węże/smoki wijące się u podstawy pnia i na najniższej parze gałęzi oraz wzdłuż boków okucia. Ornament na trzewiku szczecińskim interpretować należy zapewne jako przedstawienie drzewa życia.

Okucia pochew mieczy o podobnej ornamentyce stanowią znalezisko bardzo rzadkie - dotychczas odkryto ich w Europie zaledwie kilkanaście, a okaz ze Szczecina jest jedynym w Polsce. W literaturze bronioznawczej przyjęło się uważać trzewiki tego typu za dzieło rzemieślników gotlandzkich i datować na XI w. Omawiany zabytek pochodzi z warstwy datowanej na koniec 3. - początek 4. ćwierci XII w.

Bibliografia

  • Janowski Andrzej, Brązowe i srebrne trzewiki pochew mieczy z X-XIII w. z terenu Polski. Uwagi o proweniencji i datowaniu, „Acta Militaria Mediaevalia”, t. 2, 2006, s. 40-41.
  • Janowski Andrzej, Wczesnośredniowieczne okucia pochew mieczy tzw. trzewiki z terenu Pomorza, Warmii i Mazur, [w:] Wojskowość ludów Morza Bałtyckiego, red. M. Bogacki, M. Franz, Z. Pilarczyk, Toruń 2007, s. 172-173.
  • Janowski Andrzej, Gotlandzki trzewik pochwy miecza z przedstawieniem drzewa życia ze szczecińskiego Podzamcza, Acta Militaria Mediaevalia, t. 3, 2007, s. 177-186.
  • Paulsen Peter, Schwertortbänder der Wikingerzeit. Ein Beitrag zur Frühgeschichte Osteuropas, Stuttgart 1953, s. 127-130.
  • Świątkiewicz Piotr, Uzbrojenie wczesnośredniowieczne z Pomorza Zachodniego, Łódź 2002, s. 28-29, tabl. IV.3.



Logo pomeranica.jpg
Autor opracowania: dr hab. Andrzej Janowski