Ulrich Jahn

Z Encyklopedia Pomorza Zachodniego - pomeranica.pl
Skocz do: nawigacja, szukaj
Ulrich Jahn
etnograf, nauczyciel gimnazjalny
Data urodzenia 15 kwietnia 1861
Miejsce urodzenia Żelechowa
Data śmierci 20 marca 1900
Miejsce śmierci Berlin
Miejsce spoczynku Żelechowa
Narodowość niemiecka

Ulrich Jahn (1861-1900) - niemiecki etnograf i nauczyciel gimnazjalny, zwany też Grimmem Pomorza.

Życiorys

Ulrich Jahn urodził się 15 kwietnia 1861 roku we wsi Żelechowa koło Szczecina (obecnie dzielnica Szczecina). Jego ojcem był Gustav Jahn (1818-1888), Hausvater der Züllchower Rettungshauses i przełożony tamtejszego Brüderanstalt, autor pobożnej poezji i popularny pisarz.

Gustaw Jahn - ojciec Urlicha

Ulrich Jahn uczęszczał do Marienstiftsgymnasium w Szczecinie, a od 1879 roku studiował teologię, filozofię i filologię na uniwersytecie w Lipsku, Berlinie i we Wrocławiu. W roku 1884 doktoryzował się na uniwersytecie we Wrocławiu u Karla Weinholda pracą „Die deutschen Opfergebräuche bei Ackerbau und Viehzucht”. W rok później, po złożeniu egzaminu państwowego w zakresie religii i języka niemieckiego, powrócił na Pomorze. W latach 1885-1887 był nauczycielem gimnazjalnym w swojej rodzinnej miejscowości. W roku 1885 został członkiem zarządu Gesellschaft für Pommersche Geschichte und Altertumskunde (Towarzystwo Historii Pomorza i Starożytności). W tym czasie rozpoczął na terenie Pomorza gromadzenie pozostałości ustnej tradycji (podania, legendy i baśnie), jak również zabytków kultury ludowej, w tym zwyczaje i obyczaje oraz stroje ludowe. Jego działalność zwróciła uwagę Rudolfa Virchowa, który interesował się zabytkami starożytności. Dzięki niemu Jahn 1 kwietnia 1887 roku objął posadę nauczyciela w Friedrichs-Gymnasium w Berlinie.

Jahn wspólnie z bankierem A. Meyerem Cohnem założył w roku 1888 Museum für Volkstrachten und Erzeugnisse des Hausgewebes, dla którego zbierał na terenie Pomorza zabytki sztuki ludowej, czyli stroje ludowe i sprzęty domowe. Wspólnie z Karlem Weinholdem, który w roku 1889 został zatrudniony na berlińskim uniwersytecie, powołał Verein für Volkskunde, które wydawało czasopismo „Zeitschrift des Veriens für Volkskunde”. W roku 1892 założył muzeum w Hamburgu-Altonie, planował też zorganizowanie wystawy niemieckiego stroju ludowego w Londynie w roku 1891. Podczas trwania Columbus-Weltausstellunf w Chicago w roku 1893 wybudował replikę niemieckiej wsi. Ostatecznie przeniósł się do Londynu, gdzie założył niewielkie muzeum i antykwariat starożytności.

Ulrich Jahn zmarł 20 marca 1900 roku w Berlinie, ale został pochowany na cmentarzu w swojej rodzinnej miejscowości.

Publikacje (wybór)

  • Die deutschen Opferbräuche bei Ackerbau und Viehzucht. Breslau: Koebner 1884 (Unveränd. Nachdr. Breslau: Koebner 1935).
  • Probe der Mundart in und um Crazig. “Baltische Studien”, AF 36, 1886, s. 55–63.
  • Probe der Mundart in und um Dyelsdorf. “Baltische Studien”, AF 36, 1886, s. 158–162.
  • Hexenwesen und Zauberei in Pommern. “Baltische Studien”, AF 36, 1886, s. 169–364.
  • Volkssagen aus Pommern und Rügen. Gesammelt und hrsg. von Ulrich Jahn. Stettin: H. Dannenberg, 1886 (2. Auflage. Berlin: Mayer & Müller 1889. Neu ed. und mit Erl. vers. von Siegfried Neumann und Karl-Ewald Tietz. Bremen, Rostock: Ed. Temmen 1999).
  • Volkstümliches in Glaube und Brauch, Sage und Märchen, w: Anleitung zur deutschen Landes- und Volksforschung. Bearb. von A. Penck [et al.]. Im Auftrage der Centralkommission für wissenschaftliche Landeskunde von Deutschland hrsg. von Alfred Kirchhoff. Stuttgart: J. Engelhorn, 1889, s. 433–480
  • Schwänke und Schnurren aus Bauern Mund. Berlin: Mayer & Müller [1890].
  • Volksmärchen aus Pommern und Rügen. T. 1. Gesammelt und hrsg. von Ulrich Jahn. Norden und Leipzig: Diedr. Soltau’s 1891 (Nachdr. Hildesheim, New York: Olms 1973, ISBN 3-487-04700-4).
  • Jasmund bei Cöslin. Mit Berücksichtigung der Sammlung des Museum für deutsche Volkstrachten und Erzeugnisse des Hausgewebes zu Berlin. “Zeitschrift des Vereins für Volkskunde”. 1 Jg., 1891, H. 1, s. 77–100 (I); H. 3, s. 335–343 (II) (z Alexander Meyer Cohn).

Czasopismo

  • „Zeitschrift des Veriens für Volkskunde” (1889-1890).

Bibliografia

  • Grewolls, Grete. Ulrich Jahn, w: Grete Grewoll, Wer war wer in Mecklenburg und Vorpommern. Das Personenlexikon. DVD-Edition mit E-Book im PDF- und EPUB-Format. Rostock: Hinstorff 2011, ISBN 978-3-356-01405-1.
  • Köstlin, Konrad. Ulrich Jahn. W: Neue Deutsche Biographie. Bd. 10. Berlin: Duncker & Humblot 1974, s. 306-307.
  • Tietz, Karl-Ewald. Die kurze Zeit des Ulrich Jahn in der Gesellschaft für pommersche Geschichte und Alterthumskunde. “Baltische Studien”, NF 87, 2001, s. 168-179.
  • Weinhold, Karl. Ulrich Jahn. “Zeitschrift des Vereins für Volkskunde”. 10. Jg., 1900, s. 216–219.