Ustronie

Z Encyklopedia Pomorza Zachodniego - pomeranica.pl
Skocz do: nawigacja, szukaj
Ustronie
Ustronie
Widok zabudowań dawnego młyna od strony północnego stawu młyńskiego Ustronie, 2008
Dawna nazwa Młyn Sauersacka, Młyn Cesarski
Nazwa niemiecka Sauersackmühle, Kaisermühle

Geolokalizacja: 53.480863,14.493208

Ustronie (niem. Kaisermühle, Sauersackmühle, także Mühle Sursack) - dwa sztuczne zbiorniki wodne na Osówce, pozostałość po istniejącym tutaj od średniowiecza do XIX wieku młynie wodnym w Dolinie Siedmiu Młynów. Po 1945 roku zabudowania i stawy przetrwały działania wojenne. Obecnie mieści się tu ośrodek wypoczynkowy. Jedynym problemem jest nazewnictwo obu stawów - jednemu z nich przypisano nazwę nieistniejącego obecnie i położonego na zachód od niego stawu Zazulin. [1]

Historia młyna wodnego

Młyn Sauersacka (Wassermühle Sauersack) - nazwa pochodzi od nazwiska pierwszego dzierżawcy. Po raz pierwszy młyn o tej nazwie wymieniony został w 1552 roku (de suersacksche /Mühle Sursack/). [2] Nazwa ta przetrwała do początków XX wiek, do czasu, kiedy w pierwszych latach po I wojnie światowej, po zaprzestaniu działalności przemysłowej, stał się lokalem rozrywkowym zmieniając nazwę na Młyn Cesarski (Kaisermühle, 1918). [3] W 1925 r. istniały tutaj: cukiernia leśna, ekskluzywna restauracja, stajnia dla koni, garaże samochodowe, oraz park ze starodrzewem nad dwoma stawami młyńskimi.

Błędna lokalizacja stawów w Doliny Siedmiu Młynów w latach 1945 - 2013

Należy pamiętać, że lokalizacja stawów w Dolinie Siedmiu Młynów na współczesnych planach miasta, a także na mapie satelitarnej Google nie odpowiada ich rzeczywistemu położeniu. [4]Pierwszy polski plan, na którym oznaczono ich położenie pochodzi z 1948 roku. Niestety już wtedy nieprawidłowo usytuowano na nim położenie stawu Zazulin, uznając, ze jest to drugi ze stawów Ustronie, a także pominięto staw Łomot. Błąd naprawiono dopiero na planie miasta z 1976 roku, gdzie prawidłowo zlokalizowano i opatrzono polskimi nazwami wszystkie dawne stawy młyńskie. Z kolei na planie z 2001 r. ponownie powrócono do błędnej lokalizacji. Staw Zazulin dołączono do stawu Ustronie, nazwę Uroczyska przesunięto na staw powstały współcześnie na zachód od dawnego stawu młyńskiego, któremu z kolei przypisano nazwę kolejnego stawu, Zacisze. Natomiast staw Zacisze otrzymał nazwę Nagórnik, a na niektórych planach został nawet przeniesiony w okolicę dawnego stawu Łomot. Jedynie staw Łomot oraz staw Wyszyna są usytuowane prawidłowo. Żeby to bardziej pogmatwać, na mapach Google, oprócz opisanej już błędnej lokalizacji, zamiast nazwy „Nagórnik” używana jest nazwa „Nadgórnik”.

Przypisy

  1. T. Białecki, L. Turek-Kwiatkowska, Szczecin stary i nowy. (Encyklopedyczny zarys dziejów historycznych dzielnic i osiedli oraz obiektów fizjograficznych miasta). Szczecin 1991, s. 327.
  2. Jako młyn Sursacka wymieniony został przy okazji sprzedaży Radzie Miasta młyna Kuckucksmühle przez mieszczanina Johanna Sandera (Szander) w dniu 10 maja 1552 roku, a także w dokumencie z 3 (8) maja 1552 rok, według którego książę Barnim XI zamierzał podwyższyć czynsz w zbożu wdowie po młynarzu z młyna Sauersack, Hansie Burenie. W tym przypadku, w wyniku negocjacji krajowego Rentmistrza Othmara Tubbentala /Dubbental/, zobowiązanie to przejęła Rada; zob. Heinrich Karl Wilhelm Berghaus, Geschichte der Stadt Stettin, der Hauptstadt von Pommern topographisch-statistisch beschrieben nach allen Richtungen ihres politischen, bürgerlichen, merkantilischen und kirchlichen Lebens. Berlin- Writzen/O 1876. Th. 2, Bd. 9, s. 223.
  3. Die älteren Stettiner Straßennamen im Rahmen der älteren Stadtentwicklung – von Hugo Lemcke, zweite neu bearbeitete Auflage von Carl Fredrich, Stettin 1926, s. 83; Regestenbuch der Urkundensammlung der Stadt Stettin 1243 - 1856. Auf Grund des Manuskriptes von Karl Otto Grotefend zum Druck vorbereitet von Dr. Bogdan Frankiewicz und Mag. Jerzy Grzelak, Bd. 1. Szczecin 1996, regest nr 254 z 10 maja i nr 256 z 8 września 1552, s. 193; tamże, regest nr 264 z 8 listopada 1560, s. 203; L. W. Brüggemann, Ausführliche Beschreibung des gegenwärtigen Zustandes des Königl. Preußischen Herzogthums Vor – und Hinter – Pommern. Bd. 1. Stettin 1779, s. 167.
  4. Die älteren Stettiner Straßennamen im Rahmen der älteren Stadtentwicklung – von Hugo Lemcke, zweite neu bearbeitete Auflage von Carl Fredrich, Stettin 1926, s. 83; por. T. Białecki, L. Turek-Kwiatkowska, Szczecin stary i nowy. (Encyklopedyczny zarys dziejów historycznych dzielnic i osiedli oraz obiektów fizjograficznych miasta). Szczecin 1991, s. 327.
Młyn Kaisermühle
Położenie zabudowań młyna Cesarskiego, 1940


















Galeria

Bibliografia

  • Brüggemann L. W., Ausführliche Beschreibung des gegenwärtigen Zustandes des Königl. Preußischen Herzogthums Vor – und Hinter – Pommern. Bd. 1., Stettin 1779.
  • Berghaus H.K.W., Geschichte der Stadt Stettin, der Hauptstadt von Pommern topographisch-statistisch beschrieben nach allen Richtungen ihres politischen, bürgerlichen, merkantilischen und kirchlichen Lebens. Berlin- Writzen/O 1876. Th. 2, Bd. 9.
  • Die älteren Stettiner Straßennamen im Rahmen der älteren Stadtentwicklung – von Hugo Lemcke, zweite neu bearbeitete Auflage von Carl Fredrich, Stettin 1926.
  • Białecki T., Turek-Kwiatkowska L., Szczecin stary i nowy. (Encyklopedyczny zarys dziejów historycznych dzielnic i osiedli oraz obiektów fizjograficznych miasta). Szczecin 1991.
  • Regestenbuch der Urkundensammlung der Stadt Stettin 1243 - 1856. Auf Grund des Manuskriptes von Karl Otto Grotefend zum Druck vorbereitet von Dr. Bogdan Frankiewicz und Mag. Jerzy Grzelak, Bd. 1. – 2. Szczecin 1996.

Linki zewnętrzne



IES64.png
Autor opracowania: Jan Iwańczuk