Widuchowa

Z Encyklopedia Pomorza Zachodniego - pomeranica.pl
Skocz do: nawigacja, szukaj
Widuchowa
Widuchowa
Nazwa niemiecka Fiddichow
Powiat gryfiński
Gmina Widuchowa
Strona internetowa miejscowości.

Widuchowa (niem. Fiddichow) – wieś w województwie zachodniopomorskim, w powiecie gryfińskim, w gminie Widuchowa. Miejscowość jest siedzibą gminy Widuchowa.

Geografia

Wieś Widuchowa znajduje się w zachodniej części gminy Widuchowa, która graniczy na zachodnie z rzeką Odrą, na północy z gminą Gryfino, na wschodzie z gminą Banie, a na południu z gminą Chojna. [1]

Położenie

Cała gmina Widuchowa (wraz ze wsią Widuchowa) zaliczana jest do prowincji Niż Środkowoeuropejski, podprowincji Pobrzeże Południowobałtyckie, makroregionu Pobrzeże Szczecińskie. W skład makroregionu wchodzi część mezoregionu Doliny Dolnej Odry, a także niewielki skrawek Równiny Wełtyńskiej.

  • Dolina Dolnej Odry – obejmuje swoim zasięgiem od południa okolice jeziora Dąbie, a od północy – ujście Odry
  • Równina Wełtyńska – położona jest na prawym brzegu Odry na południe od Puszczy Bukowej [2]

Klimat

Gmina Widuchowa (w tym wieś Widuchowa) pod względem klimatycznym leży na granicy dwóch obszarów. Północna część różni się od południowej - jest ciepła i sucha. Pokrywa śnieżna trwa 40-60 dni, przymrozki trafiają się w ciągu dwóch miesięcy. Średni opad roczny wynosi 450–600 mm, a liczba godzin ze słońcem jest duża. Okres wegetacyjny rozpoczyna się na przełomie marca i kwietnia, a kończy w pierwszej dekadzie listopada i trwa 217-223 dni.

Klimat w części południowej gminy ma charakter przejściowy pomiędzy chłodnym i dość wilgotnym klimatem morskim, a suchym i ciepłym klimatem charakteryzującym obszar dorzecza środkowej Warty i środkowej Wisły. Dni z przymrozkami jest tutaj ponad 100, a opady średniorocznie wynoszą około 550 mm. Czas trwania pokrywy śnieżnej wynosi tyle samo, co na północy gminy (40-60 dni). Pod względem czasu trwania okresu wegetacji, część południowa nie różni się od północy regionu. Okres wegetacjizaczyna się z początkiem kwietnia i kończy wraz z początkiem listopada.

W 2009 roku średnia roczna temperatura powietrza w Widuchowej wynosiła 8,4 stopnica Celcjusza. Najzimniejszym miesiącem był styczeń, gdzie średnia temperatura powietrza oscylowała wokół -2,8 stopnia Celcjusza, a najcieplejszym lipiec z temperaturą 18,6 stopnia Celcjusza. [3]

Obiekty fizjograficzne

Przyroda

Park Krajobrazowy „Dolina Dolnej Odry” [5] [6]

Park znajduje się na zachód od miejscowości Widuchowa pomiędzy Odrą Zachodnią i Odrą Wschodnią, obejmuje zatem obszar Międzyodrza. Został powołany 1 kwietnia 1993 roku. Powierzchnia parku wynosi obecnie 6009 ha. Park jest miejscem bytowania przyrody związanej ze środowiskiem wodnym i bagiennym.

Pomniki przyrody [7]

W Widuchowej na skrzyżowaniu ulic Grunwaldzkiej i Ogrodowej rośnie cis pospolity - pomnik przyrody.

Historia

Landkreis Greifenhagen

We wczesnym średniowieczu obszar, gdzie obecnie znajduje się Widuchowa zamieszkiwały plemiona słowiańskie. Pierwsza wzmianka o miejscowości jako "castrum Viduchowa" pochodzi z dokumentu wystawionego w 1159 roku przez biskupa kamieńskiego Wojciecha. Nazwa przypuszczalnie wywodzi się od imienia Widuch, Widok. Pierwotnie znajdował się tutaj gród, który najprawdopodobniej początkowo wchodził w skład kasztelanii pyrzyckiej, czyli okręgu podatkowo-wojskowego (od XII wieku). Niegdyś wiódł tędy również istotny szlak handlowy, a także znajdował się ważny port rzeczny. Wieś w 1252 roku otrzymał rycerz Burchard de Velewanz - przodek rodziny rycerskiej de Viddechow (Fiddechow). W 1283 roku książę Bogusław XIV odebrał miejscowości prawa targowe, co było równoznaczne z utratą dotychczasowego znaczenia. 17 kwietnia 1347 roku z rąk księcia Barnima III Widuchowa otrzymała prawa miejskie. Do 1648 miejscowość wchodziła w skład Księstwa Pomorskiego (Księstwo Szczecińskie). Wówczas w wyniku wojny trzydziestoletniej (1618-1648) oraz wymarciu bez potomka ostatniego księcia z dynastii Gryfitów - Bogusława XIV - obszar ten przeszedł w ręce Szwedów. [8] [9]

W 1679 w wyniku działań wojennych elektor brandenburski przejął Widuchowę na mocy traktatu pokojowego w Saint-Germain-en-Laye. Państwo Hohenzollernów określane w historiografii jako Brandenburgia-Prusy w 1701 roku otrzymało oficjalną nazwę Królestwa Prus. Po reformach Steina i Hardenberga Widuchowa weszła w skład zorganizowanego w latach 1816-1818 Landkreis Greifenhagen (powiatu Gryfino) przyporządkowanego do Provinz Pommern (prowincji pomorskiej). W 1871 roku nastąpiło zjednoczenie wszystkich ziem niemieckich i powołanie II Rzeszy Niemieckiej. [10]

W czasie II wojny światowej Widuchowa została zniszczona w około 80%. Po 1945 roku miejscowość (razem z tzw. "Ziemiami Odzyskanymi") w wyniku decyzji mocarstw została przyznana Polsce. Nadano jej wówczas polską nazwę (początkowo Widuchowo, a dopiero później Widuchowa), która zastąpiła dotychczasową - Fiddichow. Wraz z przybyciem nowych gospodarzy Widuchowa utraciła dotychczasowe prawa miejskie. Miejscowość wchodziła początkowo w skład Okręgu Pomorze Zachodnie. 29 maja 1946 roku nastąpiła zmiana nazewnictwa. Okręg Pomorze Zachodnie został przemianowany na województwo szczecińskie. W wyniku reformy administracyjnej z 1998 roku podział administracyjny od stycznia 1999 roku przybrał obecną formę.[11]

Samorząd

Gospodarzem wsi Widuchowa jest sołtys. W kadencji na lata 2011-2015 funkcję tę pełni Janusz Wełpa. [12]

We wsi znajduje się również siedziba samorządu gminy Widuchowa z Michałem Lidwinem - Wójtem Gminy Widuchowa na czele. [13]

Gospodarka i infrastruktura

Podmioty gospodarki narodowej wg rejestru REGON, stan na grudzień 2010 - dane dotyczą całej gminy Widuchowa (łącznie z wsią Widuchowa) [14]

Sekcja PKD Liczba podmiotów
Sekcja A - Rolnictwo, leśnictwo, łowiectwo i rybactwo 19
Sekcja B - Górnictwo i wydobywanie 0
Sekcja C - Przetwórstwo przemysłowe 78
Sekcja D - Wytwarzanie i zaopatrywanie w energię elektryczną, gaz, parę wodną, gorącą wodę i powietrze do układów klimatyzacyjnych 0
Sekcja E - Dostawa wody; gospodarowanie ściekami i odpadami oraz działalność związana z rekultywacją 1
Sekcja F - Budownictwo 106
Sekcja G - Handel hurtowy i detaliczny; naprawa pojazdów samochodowych 99
Sekcja H - Transport i gospodarka magazynowa 27
Sekcja I - Działalność związana z zakwaterowaniem i usługami gastronomicznymi 16
Sekcja J - Informacja i komunikacja 1
Sekcja K - Działalność finansowa i ubezpieczeniowa 2
Sekcja L - Działalność związana z obsługą rynku nieruchomości 15
Sekcja M - Działalność profesjonalna, naukowa i techniczna 6
Sekcja N - Działalność w zakresie usług administrowania i działalność wspierająca 10
Sekcja O - Administracja publiczna i obrona narodowa; obowiązkowe zabezpieczenia społeczne 5
Sekcja P - Edukacja 8
Sekcja Q - Opieka zdrowotna i pomoc społeczna 10
Sekcja R - Działalność związana z kulturą, rozrywką i rekreacją 11
Sekcja S i T - Pozostała działalność usługowa 20

Drogi krajowe na terenie wsi

Przez wieś przebiega jedna droga krajowa: [15]

  • droga krajowa nr 31 ---> Szczecin - Gryfino - Widuchowa - Chojna - Mieszkowice - granica państwa

Transport kolejowy [16]

Przez wieś przebiega linia kolejowej nr 273 (Szczecin-Wrocław). Pociągi zatrzymują się na stacji "Widuchowa". [17]

Kultura

Życie kulturalne w Widuchowej skupia się w gmachu Zespołu Szkół. Od 2011 roku planowana jest budowa Domu Kultury. Poprzedni tego typu ośrodek został zamknięty w 1990 roku. W Widuchowej przy Zespole Szkół ulokowana jest ponadto hala sportowa. [18] [19]

Na terenie wsi znajduje się Gminna Biblioteka Publiczna w Widuchowej. Placówka mieści się w gmachu Zespołu Szkół. [20]

Przy gimnazjum w Widuchowej działa grupa o nazwie "Szperacze", którą tworzą uczniowie Zespołu Szkół. Grupa skupia miłośników lokalnej historii. Organizuje wycieczki piesze i rowerowe w poszukiwaniu śladów przeszłości. Odkrywa na nowo zapomniane miejsca, tętniące niegdyś życiem, o których przypominają obecnie tylko nieliczne pozostałości. [21]

Bieżące informacje i wydarzenia z życia regionu przekazuje serwis "e-widuchowa".

Ważniejsze imprezy cykliczne, które odbywają się na terenie Widuchowej: [22]

  • Jarmark Widuchowski
  • Festiwal Piosenki Angielskiej "Eye"
  • Festiwal Piosenki Dziecięcej "Zuzia"

Oświata

We wsi mieści się Zespół Szkół w Widuchowej (ul. ul. Barnima III/1) [23]

  • Szkoła Podstawowa im. Władysława Szafera
  • Gimnazjum im. Kazimierza Górskiego

Kościoły i związki wyznaniowe

Teren wsi należy do Archidiecezji Szczecińsko-Kamieńskiej Kościoła rzymskokatolickiego w Polsce. Obszar pod względem administracji kościelnej jest częścią Dekanatu Gryfino. We wsi Widuchowa znajduje się siedziba parafii oraz jeden kościół (parafialny): [24]

  • parafia rzymskokatolicka pw. Najśw. Serca Pana Jezusa
  • kościół parafialny pw. Najśw. Serca Pana Jezusa [25]

Sport

W Widuchowej znajdują się dwa zespoły sportowe. Klub Sportowy "Łabędź" Widuchowa występuje w rozgrywkach piłkarskich organizowanych przez Zachodniopomorski Związek Piłki Nożnej (Klasa A 2012/2013, grupa: Szczecin IV). Przy szkole funkcjonuje natomiast Gminny Uczniowski Klub Sportowy - "Guks" Widuchowa (sekcja piłki nożnej i siatkówki). [26] [27]

Turystyka

Przez wieś przebiegają dwa szlaki turystyczne [28] [29]

  • Szlak "Zielona Odra" (zielony) - Widuchowa, Marwice - prowadzi z Kostrzyna do Szczecina
  • Szlak Nadodrzański "Łabędzi" (zielony) - Marwice, Widuchowa, Ognica - prowadzi z Gryfina do Krajnika Dolnego

Na terenie Widuchowej znajdują się również zabytkowe obiekty o dużej wartości historycznej (zobacz więcej w kategorii "Zabytki").

Demografia

Liczba mieszkańców wsi:

W książce Jarosława Kociuby Pomorze. Praktyczny przewodnik turystyczny po ziemiach Księstwa Pomorskiego wydanej w 2012 roku przy Widuchowej podano zaokrągloną wartość 1,3 tys. mieszkańców. [31]

Liczba mieszkańców całej gminy (wraz z wsią Widuchowa): [32]

Rok Liczba mieszkańców
2008 5 533 osoby
2009 5 542 osoby
2010 5 601 osób
2011 5 591 osób
2012 5 600 osób

System ochrony zdrowia

Na terenie wsi mieści się Niepubliczny Zakład Opieki Zdrowotnej. Przychodnia Rodzinna w Widuchowej (ul. Tatrzańska 13). [33]

Herb

herb Widuchowej

Herb przedstawia stojące na liściu koniczyny trzy ceglane, czerwone baszty na złotym tle. Pod wspomnianym motywem znajduje się biały łabędź płynący po niebieskim akwenie.

Herb Widuchowej łączy się z mieszkającą w pobliżu Chojny rodziną rycerską de Videchow (Fiddechow), bowiem jej herb wykazuje duże podobieństwo do herbu samej miejscowości. Motyw łabędzia natomiast prawdopodobnie trafił do herbu Widuchowej z herbu Burcharda de Velewanz - przodka rodu Videchow, który otrzymał ziemię widuchowską w połowie XIII wieku na własność. [34]

Zabytki

  • kościół Najświętszego Serca Pana Jezusa
  • poczta (ul. Grunwaldzka 9) - elektyczna willa z początku XX wieku
  • ratusz (ul. Grunwaldzka 8) - elektyczny budynek z początku XX wieku, wzniesiony dla potrzeb władz miejskich
  • budynek mieszkalno-usługowy (ul. Grunwaldzka 22) - neobarokowy gmach z elementami secesji z początku XX wieku, wzniesiony dla potrzeb restrauracji
  • stodoły z XIX wieku (ul. Grunwaldzka) - ślad po uprawach tytoniu, z której słynęła okolica
  • mur oporowy dawnego zamku [35]

Osoby związane z miejscowością

Przypisy

  1. Statystyczne Vademecum Samorządowca - gmina miejsko-wiejska Widuchowa, w: Główny Urząd Statystyczny [online] [Przeglądany 25.06.2013] Dostępny w: http://www.stat.gov.pl/vademecum/vademecum_zachodniopomorskie/portrety_gmin/powiat_gryfinski/gmina_wiejska_widuchowa.pdf
  2. Program ochrony środowiska dla gminy Widuchowa, w: Biuletyn Informacji Publicznej - Urząd Gminy Widuchowa [online] [Przeglądany 12.08.2013] Dostępny w: http://www.bip.widuchowa.pl/dokumenty/1515
  3. Program ochrony środowiska dla gminy Widuchowa, w: Biuletyn Informacji Publicznej - Urząd Gminy Widuchowa [online] [Przeglądany 12.08.2013] Dostępny w: http://www.bip.widuchowa.pl/dokumenty/1515
  4. Program ochrony środowiska dla gminy Widuchowa, w: Biuletyn Informacji Publicznej - Urząd Gminy Widuchowa [online] [Przeglądany 12.08.2013] Dostępny w: http://www.bip.widuchowa.pl/dokumenty/1515
  5. Park Krajobrazowy "Dolina Dolnej Odry", w: Wrota Gryfina - oficjalny serwis [online] [Przeglądany 27.06.2013] Dostępny w: http://www.gryfino.pl/WrotaGryfina/chapter_65050.asp
  6. Program ochrony środowiska dla gminy Widuchowa, w: Biuletyn Informacji Publicznej - Urząd Gminy Widuchowa [online] [Przeglądany 12.08.2013] Dostępny w: http://www.bip.widuchowa.pl/dokumenty/1515
  7. Program ochrony środowiska dla gminy Widuchowa, w: Biuletyn Informacji Publicznej - Urząd Gminy Widuchowa [online] [Przeglądany 12.08.2013] Dostępny w: http://www.bip.widuchowa.pl/dokumenty/1515
  8. Kociuba J., Pomorze. Praktyczny przewodnik turystyczny po ziemiach Księstwa Pomorskiego, Walkowska Wydawnictwo, Szczecin 2012 ,s. 358-361.
  9. Kosacki J.M., Ziemia Szczecińska. Ziemia Chojeńska i Pyrzycka, Szczecińska Agencja Turystyczna "Sat", Szczecin 1995, s. 13-14.
  10. Piskorski J.M. (red.), Pomorze Zachodnie poprzez wieki, Zamek Książąt Pomorskich w Szczecinie, Szczecin 1999 s. 191-199.
  11. Kociuba J., Pomorze. Praktyczny przewodnik turystyczny po ziemiach Księstwa Pomorskiego, Walkowska Wydawnictwo, Szczecin 2012 ,s. 358-361.
  12. Sołectwa, w: Biuletyn Informacji Publicznej - Urząd Gminy Widuchowa [online] [Przeglądany 12.08.2013] Dostępny w: http://bip.widuchowa.pl/dokumenty/menu/23
  13. Wójt Gminy Widuchowa, w: Biuletyn Informacji Publicznej - Urząd Gminy Widuchowa [online] [Przeglądany 12.08.2013] Dostępny w: http://bip.widuchowa.pl/dokumenty/menu/17
  14. Bank Danych Lokalnych GUS (2010), w: Portret gminy Widuchowa [online] [Przeglądany 10.08.2013] Dostępny w: http://www.stat.gov.pl/bdl/app/portret.dims
  15. Mapa drogowa - powiat gryfiński, w: Powiat Gryfiński - oficjalna strona [online] [Przeglądany 10.08.2013] Dostępny w: http://www.gryfino.powiat.pl/images/mapa/mapa_drogowa_powiat_gryfinski.pdf
  16. Mapa drogowa - powiat gryfiński, w: Powiat Gryfiński - oficjalna strona [online] [Przeglądany 25.05.2013] Dostępny w: http://www.gryfino.powiat.pl/images/mapa/mapa_drogowa_powiat_gryfinski.pdf
  17. PKP. Twój Plan Podróży [online] [Przeglądany 10.08.2013] Dostępny w: http://rozklad-pkp.pl
  18. Będzie dom kultury w Widuchowej, w: Gazeta Chojeńska [online] [Przeglądany 12.08.2013] Dostępny w: http://www.gazetachojenska.pl/gazeta.php?numer=11-38&temat=7
  19. Nie tylko kultura fizyczna, w: Gazeta Chojeńska [online] [Przeglądany 12.08.2013] Dostępny w: http://www.gazetachojenska.pl/gazeta.php?numer=11-08&temat=4
  20. Gminna Biblioteka Publiczna w Widuchowej, w: Oficjalny serwis internetowy gminy Widuchowa [online] [Przeglądany 12.08.2013] Dostępny w: http://www.widuchowa.pl/strony/menu/59.dhtml
  21. Szperacze, w: Oficjalny serwis internetowy gminy Widuchowa [online] [Przeglądany 12.08.2013] Dostępny w: http://www.widuchowa.pl/strony/menu/67.dhtml
  22. Kalendarz imprez, w: Oficjalny serwis internetowy gminy Widuchowa [online] [Przeglądany 12.08.2013] Dostępny w: http://www.widuchowa.pl/strony/menu/26.dhtml
  23. Zespół Szkół w Widuchowej [online] [Przeglądany 12.08.2013] Dostępny w: http://zswiduchowa.eu/
  24. Wspólnoty parafialne, w: Kuria Metropolitalna Szczecińsko-Kamieńska - oficjalna strona [online] [Przeglądany 25.06.2013] Dostępny w: http://diecezja.szczecin.pl/wspolnoty/wspolnoty-parafialne/
  25. Kościoły, w: Kuria Metropolitalna Szczecińsko-Kamieńska - oficjalna strona [online] [Przeglądany 25.06.2013] Dostępny w: http://diecezja.szczecin.pl/wspolnoty/koscioly/
  26. Klub Sportowy Łabędź Widuchowa, w: 90minut.pl - serwis piłkarski [online] [Przeglądany 12.08.2013] Dostępny w: http://www.90minut.pl/skarb.php?id_klub=5122&id_sezon=81
  27. Kluby sportowe, w: Oficjalny serwis internetowy gminy Widuchowa [online] [Przeglądany 12.08.2013] Dostępny w: http://www.widuchowa.pl/strony/menu/27.dhtml
  28. Szlaki rowerowe, w: Oficjalny serwis internetowy gminy Widuchowa [online] [Przeglądany 12.08.2013] Dostępny w: http://www.widuchowa.pl/strony/menu/22.dhtml
  29. Turystyka, w: Powiat Gryfiński - oficjalna strona [online] [Przeglądany 10.08.2013] Dostępny w: http://www.gryfino.powiat.pl/old/index.php?show=tur_szne_roat
  30. O powiecie. Ludność, w: Powiat Gryfiński - oficjalna strona [online] [Przeglądany 25.06.2013] Dostępny w: http://www.gryfino.powiat.pl/old/index.php?show=opo_lusc
  31. Kociuba J., Pomorze. Praktyczny przewodnik turystyczny po ziemiach Księstwa Pomorskiego, Walkowska Wydawnictwo, Szczecin 2012, s. 358
  32. Bank Danych Lokalnych GUS (2008-2012), w: Portret gminy Widuchowa [online] [Przeglądany 26.06.2013] Dostępny w: http://www.stat.gov.pl/bdl/app/portret.dims
  33. Opieka zdrowotna, w: Oficjalny serwis internetowy gminy Widuchowa [online] [Przeglądany 12.08.2013] Dostępny w: http://www.widuchowa.pl/strony/menu/8.dhtml
  34. Kosacki J.M., Ziemia Szczecińska. Ziemia Chojeńska i Pyrzycka, Szczecińska Agencja Turystyczna "Sat", Szczecin 1995 , s. 13.
  35. Kociuba J., Pomorze. Praktyczny przewodnik turystyczny po ziemiach Księstwa Pomorskiego, Walkowska Wydawnictwo, Szczecin 2012, s. 358-361.
  36. Kociuba J., Pomorze. Praktyczny przewodnik turystyczny po ziemiach Księstwa Pomorskiego, Walkowska Wydawnictwo, Szczecin 2012, s. 361.

Bibliografia

  • Dudowie M. i T., Dolina Dolnej Odry, Wydawnictwo REGION, Gdynia 2008.
  • Kociuba J., Pomorze. Praktyczny przewodnik turystyczny po ziemiach Księstwa Pomorskiego, Walkowska Wydawnictwo, Szczecin 2012.
  • Kosacki J.M., Ziemia Szczecińska. Ziemia Chojeńska i Pyrzycka, Szczecińska Agencja Turystyczna "Sat", Szczecin 1995.
  • Kozłowski K., Pomorze Zachodnie w latach 1945-2010, Wydawnictwo Kadruk, Szczecin 2012.
  • Machałek M., Przemiany wsi zachodniopomorskiej w latach 1945-1956, Muzeum Narodowe w Szczecinie, Szczecin 2012.
  • Opracowanie zbiorowe, Polska niezwykła. Zachodniopomorskie, Demart Wydawnictwo, Warszawa 2008.
  • Piskorski J.M. (red.), Pomorze Zachodnie poprzez wieki, Zamek Książąt Pomorskich w Szczecinie, Szczecin 1999.

Linki zewnętrzne

Zobacz też



Logo pomeranica.jpg
Autor opracowania: Jan Skolimowski