Das Grosse Pomrische Kirchen Chronicon

Z Encyklopedia Pomorza Zachodniego - pomeranica.pl
Skocz do: nawigacji, wyszukiwania
Das Grosse Pomrische Kirchen Chronicon (łac. Historia ecclesiastica Pomeraniae) – historia Kościoła na Pomorzu obejmująca czasy od pierwszej misji chrystianizacyjnej św. Ottona z Bambergu (1124) po rok śmierci księcia Ulryka (1622).
Das Grosse Pomrische Kirchen Chronicon. Alt. Stettin, Barthelt, 1628.
Została napisana przez teologa i historyka Daniela Cramera. Jest to jedno z pierwszych opracowań dotyczących pomorskiej historii z początku XVII wieku[1].

Po raz pierwszy wydana została we Frankfurcie nad Menem w 1602 roku pod tytułem: Pommerische Chronica, Das ist, Beschreibung und außführlicher Bericht, wie anfenglich durch Bischoff Otto von Bamberg, die Pommern [...] zum Christenthumb bekehret [...] worden sind : Sampt klärlicher Vermeldung, vieler Heidnischer und Abgöttischer Gebräuchen [...]. Podzielona jest na trzy księgi i opisuje czasy od 1124 roku do początku 1601 roku. Zawiera dedykację dla książąt: Barnima X (XII), Bogusława XIII, Kazimierza VII i Filipa Juliusza oraz burmistrzów, syndyków i rajców Szczecina i Stargardu. Księga druga opisuje historię biskupstwa kamieńskiego. Księga trzecia obejmuje XVI wiek.

Wydanie drugie poszerzone i poprawione ukazało się w Szczecinie w 1603 roku pod tytułem: Pommerische Kirchen Chronica. Das ist: Beschreibung un[d] außführlicher Bericht, wie anfenglich durch Bischoff Otto von Bamberg, die Pommern auß Heidnischer Blindheit zum Christenthumb bekehret, unnd folgends darbey biß auff den heutigen Tag erhalten worden sind : Sampt klärlicher Vermeldung, vieler Heidnischer und Abgöttischer gebräuchen [...] Alles [...] von anfang des Christenthumbs [...] Anno 1124. biß auff kegenwertige zeit; in drey unterschiedliche Bücher verfasset [...]. Dzieło podzielone jest na trzy księgi (każda z własna kartą tytułową) i pod kątem chronologii nie różni się od wydania pierwszego. Zawiera także dedykacje dla książąt oraz urzędników władz miejskich Szczecina i Stargardu. Księga druga opisuje historię biskupstwa kamieńskiego (zawiera rycinę przedstawiającą herb biskupstwa) oraz ujmuje genealogię Gryfitów. Księga trzecia obejmuje okres od 1517 roku do końca 1600 roku. W dodatku znajdują się sentencje łacińskie i wierszyki w języku niemieckim o poszczególnych książętach.

W 1604 roku ukazało się, ponownie we Frankfurcie nad Menem, kolejne wydanie pod zmienionym tytułem: Historia Ecclesiastica Pomeraniae: Oder, Historische unnd gründliche Beschreibung der Pommerischen Kirchen Historien, welcher gestalt, im Jar Christi 1124. das Pommerische Fürstenthumb [...] von Heydnischer Blindheit gereiniget [...] worden; Sampt gründlicher Vermeldung, sonderbarer Bekandtnussen, Zeugnussen, Lehre und Schrifften gelehrter Männer, welche […] dem Papsttumb widersprochen haben [...]. Kronika podzielona jest na trzy księgi, zawiera dedykację dla książąt.

W 1628 roku Nicolaus Barthold wydał najobszerniejszą wersję kroniki pod tytułem: Das Grosse Pomrische Kirchen Chronicon D. Danielis Crameri. Das ist Beschreibung Und Außführlicher Bericht, was sich fürnemblich in Religions Sachen, von Enderung der Heydenschafft her, im Land zu Pomren, und zugehörigem Fürstenthumb Rügen, auch Graff- und Herrschafften, bey noch wehrendem Christenthumb, und dabey verlauffener Evangelischer Reformation, biß auff kegenwertige Zeit, begeben und zugetragen hat: Auß vielen Glaubwürdigen Alten und Newen Scribenten, Uhrkunden Archiven und andern Denckwürdigen Nachrichtungen fleissig zusammen getragen, und in richtige Jahrzeit verfasset; Auch in Vier unterschiedliche Bücher [...] abgetheilet. Kronika podzielona jest na cztery księgi (każda z własną kartą tytułową) i opisuje czasy od 1124 roku do 1622 roku. Księga pierwsza zawiera portret i dedykację dla księcia Bogusława XIV oraz herb Księstwa Pomorskiego. W księdze drugiej autor umieścił dedykację dla księżnej Elżbiety, w trzeciej dla księżniczki Anny, a w czwartej dla Bogusława Ernesta. Na końcu dzieła sentencje łacińskie. Tak jak napisał autor w tytule swojego dzieła, dotarcie do nowych dokumentów i źródeł pozwoliło poszerzyć wcześniejsze wydania o dodatkową księgę.

Dzieło Cramera zawiera również informacje z dziedzin związanych z Kościołem, takich jak polityka czy prądy umysłowe, przez co także dziś stanowi cenne źródło do dziejów Pomorza.

Przypisy

  1. Bollnow, Hermann. Die pommerschen Herzöge und die heimische Geschichtsschreibung. W: Baltische Studien, N. F. Bd. 39. Stettin: Saunier, 1937, s. 19.

Bibliografia

  • Cramer, Daniel. Pommerische Chronica, Das ist, Beschreibung und außführlicher Bericht, wie anfenglich durch Bischoff Otto von Bamberg, die Pommern [...] zum Christenthumb bekehret [...] worden sind : Sampt klärlicher Vermeldung, vieler Heidnischer und Abgöttischer Gebräuchen [...]. Gedruckt zu Franckfurt am Mayn: durch und in Verlegung Johann Spiessen, und Romani Beati Erben, 1602.
  • Cramer, Daniel. Pommerische Kirchen Chronica. Das ist: Beschreibung un[d] außführlicher Bericht, wie anfenglich durch Bischoff Otto von Bamberg, die Pommern auß Heidnischer Blindheit zum Christenthumb bekehret, unnd folgends darbey biß auff den heutigen Tag erhalten worden sind : Sampt klärlicher Vermeldung, vieler Heidnischer und Abgöttischer gebräuchen [...] Alles [...] von anfang des Christenthumbs [...] Anno 1124. biß auff kegenwertige zeit; in drey unterschiedliche Bücher verfasset [...] Durch Danielem Cramerum, der H. Schrifft D. Professorn und Pfarrherrn zu Alten Stettin. Gedruckt zu Alten Stettin: Durch unnd in Verlegung Jochim Rheten, 1603.
  • Cramer, Daniel. Historia Ecclesiastica Pomeraniae: Oder, Historische unnd gründliche Beschreibung der Pommerischen Kirchen Historien, welcher gestalt, im Jar Christi 1124. das Pommerische Fürstenthumb [...] von Heydnischer Blindheit gereiniget [...] worden; Sampt gründlicher Vermeldung, sonderbarer Bekandtnussen, Zeugnussen, Lehre und Schrifften gelehrter Männer, welche […] dem Papsttumb] widersprochen haben [ ...]. Gedruckt zu Franckfurt: durch Johann Spieß, 1604.
  • Cramer, Daniel. Das Grosse Pomrische Kirchen Chronicon D. Danielis Crameri. Das ist Beschreibung Und Außführlicher Bericht, was sich fürnemblich in Religions Sachen, von Enderung der Heydenschafft her, im Land zu Pomren, und zugehörigem Fürstenthumb Rügen, auch Graff- und Herrschafften, bey noch wehrendem Christenthumb, und dabey verlauffener Evangelischer Reformation, biß auff kegenwertige Zeit, begeben und zugetragen hat: Auß vielen Glaubwürdigen Alten und Newen Scribenten, Uhrkunden Archiven und andern Denckwürdigen Nachrichtungen fleissig zusammen getragen, und in richtige Jahrzeit verfasset; Auch in Vier unterschiedliche Bücher [...] abgetheilet. Gedruckt zu Alt. Stettin: durch und in Verlegung Nicol. Barthelt, 1628.

Linki zewnętrzne



Logo pomeranica.jpg
Autor opracowania: Agata Michalska