Wyszyna

Z Encyklopedia Pomorza Zachodniego - pomeranica.pl
Skocz do: nawigacja, szukaj
Wyszyna
Wyszyna
Staw młyński dawnego Młyna Górnego, 2013
Dawna nazwa Młyn Górny
Nazwa niemiecka Obermühle

Geolokalizacja: 53.48569,14.515792

Wyszyna (nie. Obermühle) - sztuczny zbiornik wodny na Osówce, pozostałość po istniejącym tutaj od średniowiecza do XIX wieku młynie wodnym w Dolinie Siedmiu Młynów. W okresie międzywojennym istniał tu ośrodek kolonijny dla młodzieży. Niezagospodarowany po 1945 roku budynek uległ zniszczeniu. Po zniszczonych zabudowaniach młyna nie ma śladu, pozostał tylko staw otoczony starymi drzewami. [1]

Historia młyna wodnego

Pierwszą wzmiankę o młynie wodnym, określonym jako „młyn górny koło Osowa” spotykamy pod koniec XV wieku (de ouermole by Wussow, 1495). W XVI wieku określany był już jako „Młyn Górny” (der ouer mole, 1501) i była to m.in. własność Mathiasa Belitza, który sprzedał go Radzie Miejskiej Szczecina w 1552 roku. [2] Nazwa młyna (Obermühle, 1779, 1803), związana była z faktem, że położony na zachód od Osowa usytuowany był w najwyższym miejscu Doliny Siedmiu Młynów. [3] Młyn działał jeszcze w XIX wieku. Następnie, podobnie jak pozostałe młyny, został przekształcony w hotel.

Błędna lokalizacja stawów w Doliny Siedmiu Młynów w latach 1945 - 2013

Należy pamiętać, że lokalizacja stawów w Dolinie Siedmiu Młynów na współczesnych planach miasta, a także na mapie satelitarnej Google nie odpowiada ich rzeczywistemu położeniu. [4] Pierwszy polski plan, na którym oznaczono ich położenie pochodzi z 1948 roku. Niestety już wtedy nieprawidłowo usytuowano na nim położenie stawu Zazulin, uznając, ze jest to drugi ze stawów Ustronie, a także pominięto staw Łomot. Błąd naprawiono dopiero na planie miasta z 1976 roku, gdzie prawidłowo zlokalizowano i opatrzono polskimi nazwami wszystkie dawne stawy młyńskie. Z kolei na planie z 2001 r. ponownie powrócono do błędnej lokalizacji. Staw Zazulin dołączono do stawu Ustronie, nazwę Uroczyska przesunięto na staw powstały współcześnie na zachód od dawnego stawu młyńskiego, któremu z kolei przypisano nazwę kolejnego stawu, Zacisze. Natomiast staw Zacisze otrzymał nazwę Nagórnik, a na niektórych planach został nawet przeniesiony w okolicę dawnego stawu Łomot. Jedynie staw Łomot oraz staw Wyszyna są usytuowane prawidłowo. Żeby to bardziej pogmatwać, na mapach Google, oprócz opisanej już błędnej lokalizacji, zamiast nazwy „Nagórnik” używana jest nazwa „Nadgórnik”.

Przypisy

  1. T. Białecki, L. Turek-Kwiatkowska, Szczecin stary i nowy. (Encyklopedyczny zarys dziejów historycznych dzielnic i osiedli oraz obiektów fizjograficznych miasta). Szczecin 1991, s. 327.
  2. Zob. Heinrich Karl Wilhelm Berghaus, Geschichte der Stadt Stettin, der Hauptstadt von Pommern topographisch-statistisch beschrieben nach allen Richtungen ihres politischen, bürgerlichen, merkantilischen und kirchlichen Lebens. Berlin- Writzen/O 1876. Th. 2, Bd. 9, s. 224; tamże przypis 1.
  3. Die älteren Stettiner Straßennamen im Rahmen der älteren Stadtentwicklung – von Hugo Lemcke, zweite neu bearbeitete Auflage von Carl Fredrich, Stettin 1926, s. 83; także Regestenbuch der Urkundensammlung der Stadt Stettin 1243 - 1856. Auf Grund des Manuskriptes von Karl Otto Grotefend zum Druck vorbereitet von Dr. Bogdan Frankiewicz und Mag. Jerzy Grzelak, Bd. 1. Szczecin 1996, regest nr 472 z 8 lutego 1803, s. 332; L.W. Brüggemann, Ausführliche Beschreibung des gegenwärtigen Zustandes des Königl. Preussischen Herzogthums Vor – und Hinter – Pommern. Bd. 1., Stettin 1779, s. 167.
  4. Die älteren Stettiner Straßennamen im Rahmen der älteren Stadtentwicklung – von Hugo Lemcke, zweite neu bearbeitete Auflage von Carl Fredrich, Stettin 1926, s. 83; por. T. Białecki, L. Turek-Kwiatkowska, Szczecin stary i nowy. (Encyklopedyczny zarys dziejów historycznych dzielnic i osiedli oraz obiektów fizjograficznych miasta). Szczecin 1991, s. 327.
Młyn Obermühle
Położenie zabudowań młyna Obermühle, 1940

Galeria

Okolica stawu Wyszyna

Bibliografia

  • Brüggemann L. W., Ausführliche Beschreibung des gegenwärtigen Zustandes des Königl. Preußischen Herzogthums Vor – und Hinter – Pommern. Bd. 1., Stettin 1779.
  • Berghaus H. K. W., Geschichte der Stadt Stettin, der Hauptstadt von Pommern topographisch-statistisch beschrieben nach allen Richtungen ihres politischen, bürgerlichen, merkantilischen und kirchlichen Lebens. Berlin- Writzen/O 1876. Th. 2, Bd. 9.
  • Die älteren Stettiner Straßennamen im Rahmen der älteren Stadtentwicklung – von Hugo Lemcke, zweite neu bearbeitete Auflage von Carl Fredrich, Stettin 1926.
  • Białecki T., Turek-Kwiatkowska L., Szczecin stary i nowy. (Encyklopedyczny zarys dziejów historycznych dzielnic i osiedli oraz obiektów fizjograficznych miasta). Szczecin 1991.
  • Regestenbuch der Urkundensammlung der Stadt Stettin 1243 - 1856. Auf Grund des Manuskriptes von Karl Otto Grotefend zum Druck vorbereitet von Dr. Bogdan Frankiewicz und Mag. Jerzy Grzelak, Bd. 1. – 2. Szczecin 1996.

Linki zewnętrzne



IES64.png
Autor opracowania: Jan Iwańczuk