Zamek Książąt Pomorskich

Z Encyklopedia Pomorza Zachodniego - pomeranica.pl
Skocz do: nawigacja, szukaj
Zamek Książąt Pomorskich w Szczecinie
Zamek Książąt Pomorskich w Szczecinie
Wieża Zamku Książąt Pomorskich w Szczecinie
Lokalizacja ulica Korsarzy 34
[ Zobacz Zamek Książąt Pomorskich w Szczecinie na mapie.]
200px-Obiekt zabytkowy znak.svg.png nr rej. nr 24 z dnia 22 kwietnia 1955[1]

Geolokalizacja: 53.426454,14.560703


Historia

Siedziba książęca istniała w Szczecinie już w okresie misji Ottona w latach 1124-28, mimo iż głównym miastem księstwa w owym czasie był Kamień. Dwór księcia Warcisława ulokowano na Wzgórzu Trzygłowa, w sąsiedztwie pogańskiej świątyni, w obrębie obwałowań. Archeolodzy utożsamiają miejsce to z północno-zachodnią częścią obecnego Wzgórza Zamkowego. Hagiografie św. Ottona, będące jedynymi źródłami z tego czasu nie precyzowały wyglądu, ani wielkości tej budowli. Najprawdopodobniej nie był to obiekt zbyt duży i nie odbiegający formą od siedzib innych dostojników; prawdopodobnie towarzyszyły mu zabudowania o charakterze gospodarczym. Po zjednoczeniu księstwa poprzednie centra władzy Uznam i Dymin utraciły swe znaczenie; ok. 1237 r. Barnim I uczynił Szczecin swą główną siedzibą. Fakt ten jednak napotkał na opór mieszczan, którzy w obronie swych praw (gwarantowanych niedawno nabytym prawem magdeburskim) wymogli na władcy w 1249 r. zniszczenie grodu (istniejącego w rejonie dzisiejszego pl. Mariackiego). Nieliczne źródła pisane z czasów Barnima l nie precyzowały lokalizacji jego dworu. Badania archeologiczne potwierdziły jednak, że siedziba książęca Barnima I powstała na bazie przebudowanego dworu starszego.

Charakterystyka zabudowy

Ogólna charakterystyka zabudowy: Zamek Książąt Pomorskich tworzy 5 skrzydeł (południowe, północne, wschodnie, zachodnie, i Mennicze), z których cztery ostatnie są trójkondygnacjowe, a pierwsze czterokondygnacjowe. Skrzydła południowe i Mennicze przykryte są wysokimi dachami dwuspadowymi z dekoracyjnymi lukarnami; w skrzydle południowym połacie dachu przesłonięte są w znacznej części przez wolutowo-maswerkowe attyki. Bryłę obiektu urozmaicają cztery wieże: Dzwonów (pięciokondygnacjowa) - usytuowana przy zachodniej ścianie skrzydła północnego, Zegarowa (sześciokondygnacjowa) - przy elewacji wschodniej skrzydła południowego, Więzienna (sześciokondygnacjowa) - przy narożniku południowo-zachodnim skrzydła południowego oraz Zachodnia (sześciokondygnacjowa, mieszcząca klatkę schodową) - przy elewacji wschodniej skrzydła zachodniego. Hełmy dwu pierwszych z w/w wież zwieńczone są latarniami: hełmy dwu pozostałych - odpowiednio ośmio- i czteropołaciowe - mają spływy faliste (wszystkie hełmy wież pokryte są blachą miedzianą). Wtórnym - i szpecącym - elementem kubaturowym zamku jest łącznik pomiędzy skrzydłami zachodnim i wschodnim, wzniesiony w latach 70-tych XX w. przy elewacji północnej skrzydła południowego. Konieczność budowy takiego łącznika wynikała z wymogów funkcjonalnych Teatru Muzycznego. Elewacje obiektu wyprawione są tynkami: ostrozacieranymi (skrzydła północne, wschodnie i zachodnie) lub gładkimi (skrzydło południowe, krużganki po bokach dziedzińca głównego, ryzalit zachodni skrzydła zachodniego), utrzymanymi w zbliżonej tonacji jasnopiaskowej; nietynkowane są jedynie dolne części (do wysokości trzech kondygnacji) wież Więziennej i Zegarowej. W trakcie odbudowy zamku konsekwencja odtwarzania form historycznych w poszczególnych skrzydłach była realizowana w różnym stopniu. XVI-wieczny wygląd najpełniej odtworzony został w skrzydle północnym; w skrzydłach wschodnim i zachodnim dokonano tylko częściowej rekonstrukcji form renesansowych (nie dokonano m. in. korekty form przepruć okiennych); w skrzydle południowym elewacje nawiązują do form XVI-wiecznych, lecz część rozwiązań (m. in. blendy okienne) wymusiła współczesna funkcja tej części zamku; w Skrzydle Menniczym elewacje - poza rozplanowaniem wejść w parterze - odpowiadają przekazom ikonograficznym z początku XVII w. Szczegółowy opis skrzydeł zamku zamieszczony jest w dalszej części.

Makieta Zamku Książąt Pomorskich znajdująca się w Muzeum Zamkowym (Galeria Gotycka)
Zamek
Korytarz - administracja Zamku; Pokoje: Księgowość, z-ca Dyrektora








Zabytek

Obiekt wpisany do Wojewódzkiego Rejestru Zabytków pod numerem 24 (decyzja Kl.V-0/3/55 z dnia 22 kwietnia 1955, nazwa na liście: zamek Książąt Pomorskich).[1]

Galeria

Przypisy

  1. 1,0 1,1 Wojewódzki rejestr zabytków, w: Biuletyn Informacji Publicznej Wojewódzki Urząd Ochrony Zabytków w Szczecinie [online] [Przeglądany 10.08.2013] Dostępny w: http://wkz.bip.alfatv.pl/strony/menu/9.dhtml

Bibliografia

  • H. Dziurla ” Zagadnienia odbudowy zamku w Szczecinie” ” Ochrona zabytków” nr 4 /27/:1954

Linki zewnętrzne



IES64.png
Autor opracowania: Marcin Piętka



200px-Nuvola apps important.svg.png Artykuł z Internetowej Encyklopedii Szczecina znajduje się w trakcie weryfikacji i oczekuje na ewentualne uzupełnienie bibliografii i/lub dostosowanie do standardów Encyklopedii Pomorza Zachodniego