Zazulin

Z Encyklopedia Pomorza Zachodniego - pomeranica.pl
Skocz do: nawigacja, szukaj
Zazulin
Zazulin
Polana leśna powstała po jednym z wyschniętych stawów Młyna Kukułczego
Dawna nazwa Młyn Kukułczy
Nazwa niemiecka Kuckucksmühle

Geolokalizacja: 53.480404,14.489409

Młyn Kuckucksmühle, 1928

Zazulin (niem. Kuckucksmühle) - Polana leśna po wyschniętych stawach młyńskich usytuowanych przy ujściu Jasmundzkiej Strugi do strumienia Osówka. Jest to pozostałość po istniejącym tutaj od średniowiecza do XIX wieku młynie wodnym położonym w dolnej części Doliny Siedmiu Młynów nieopodal Głębokiego. Po 1945 roku budynki uległy całkowitemu zniszczeniu, a na polanie obok nielicznych pozostałości zabudowy urządzono nieistniejący obecnie camping dla pracowników przedsiębiorstw komunalnych Szczecina.

Historia młyna wodnego

Młyn Kukułczy (Zazulin) (Kuckucksmühle) – na przełomie XV wieku i XVI wieku wspomniany jako „młyn zwany Kuckuck” (de mole de kuckuck, 1487, de mole de kuckuck genometh, 1545), również „dolny młyn o nazwie Kukuk nad strumieniem” (die underste Mhuele mitt Namen der Kukuk an der Beke, 1552), a także Kuckucksmühle (1552), die Kukowsche (1659), Kuckuck (1560), Kuckucksmühle (1699), Kukuksmühle (1779), Kuckucksmühle (1803). Młyn Kukułczy z rąk prywatnych wykupiony zostal przez Radę Miejską w pierwszej połowie XVI wieku. Rada kupiła go od Jakuba Hille, przyjmującego spadek po wdowie po młynarzu Klausie Korhinske wraz z przysługujacym jej przywilejami i podatkiem ok. 50 fl. nałożonym przez panującego władcę. W 1540 roku Rada wykupiła także należności dla wdowy po młynarzu Rovischu, a w 1552 roku rentę z młyna dla ławnika miejskiego Johann Zandera i jego malzonki. W tym samym roku, 8 września książę Barnim XI podał do wiadomości, że po negocjacjach krajowego Rentmistrza Othmara Tubbentala /Dubbental/, daruje należnosci i korzyści z młyna na rzecz Rady. [1] Nazwa „Kuckuck” w tej formie od początku występowała jako przezwisko. Był ostatnim z młynów wodnych w Dolinie Siedmiu Młynów, położonym przy ujściu Jasmundzkiej Strugi do strumienia Osówka.[2] Przyległe do zabudowań dwa stawy wyschły już w okresie międzywojennym, pozostał tylko budynek starego młyna, w którym urządzono restaurację i mały hotelik. Niezagospodarowany po wojnie młyn rozebrano, co z kolei spowodowało, iż polską nazwę młyna a także miejsca po stawach młyńskich na planach tej okolicy przypisano następnemu w kolejności, jednemu z dwóch stawów młyna Ustronie. [3] Obecnie miejsce jego położenia można poznać po zachowanej drodze dojazdowej prowadzącej od ulicy, zwanej Drogą Siedmiu Młynów, po schodach prowadzących na wały otaczające wyschnięte stawy, po resztkach murów otworów wylotowych umożliwiających odpływ wody ze stawów, a także po resztkach fundamentów młyna (?) oraz po parowie powstałym po kanale odpływowym wody ze stawów.

Błędna lokalizacja stawów w Doliny Siedmiu Młynów w latach 1945 - 2013

Należy pamiętać, że lokalizacja stawów w Dolinie Siedmiu Młynów na współczesnych planach miasta, a także na mapie satelitarnej Google nie odpowiada ich rzeczywistemu położeniu. [4]Pierwszy polski plan, na którym oznaczono ich położenie pochodzi z 1948 roku. Niestety już wtedy nieprawidłowo usytuowano na nim położenie stawu Zazulin, uznając, ze jest to drugi ze stawów Ustronie, a także pominięto staw Łomot. Błąd naprawiono dopiero na planie miasta z 1976 roku, gdzie prawidłowo zlokalizowano i opatrzono polskimi nazwami wszystkie dawne stawy młyńskie. Z kolei na planie z 2001 r. ponownie powrócono do błędnej lokalizacji. Staw Zazulin dołączono do stawu Ustronie, nazwę Uroczyska przesunięto na staw powstały współcześnie na zachód od dawnego stawu młyńskiego, któremu z kolei przypisano nazwę kolejnego stawu, Zacisze. Natomiast staw Zacisze otrzymał nazwę Nagórnik, a na niektórych planach został nawet przeniesiony w okolicę dawnego stawu Łomot. Jedynie staw Łomot oraz staw Wyszyna są usytuowane prawidłowo. Żeby to bardziej pogmatwać, na mapach Google, oprócz opisanej już błędnej lokalizacji, zamiast nazwy „Nagórnik” używana jest nazwa „Nadgórnik”.

Przypisy

  1. Heinrich Karl Wilhelm Berghaus, Geschichte der Stadt Stettin, der Hauptstadt von Pommern topographisch-statistisch beschrieben nach allen Richtungen ihres politischen, bürgerlichen, merkantilischen und kirchlichen Lebens. Berlin- Writzen/O 1876. Th. 2, Bd. 9, s. 223.
  2. Die älteren Stettiner Straßennamen im Rahmen der älteren Stadtentwicklung – von Hugo Lemcke, zweite neu bearbeitete Auflage von Carl Fredrich, Stettin 1926, s. 83; Regestenbuch der Urkundensammlung der Stadt Stettin 1243 - 1856. Auf Grund des Manuskriptes von Karl Otto Grotefend zum Druck vorbereitet von Dr. Bogdan Frankiewicz und Mag. Jerzy Grzelak, Bd. 1., Szczecin 1996, regest nr 211 z 30 listopada 1487, s. 152; tamże, regest nr 254 z 10 maja 1552, s. 193; tamże, regest nr 256 z 8 września 1552, s. 194; tamże, regest nr 264 z 8 listopada 1560, s. 203; tamże, regest nr 402 z 2 października 1699, s. 291; tamże, regest 468 z 8 lutego 1803, s. 331; L. W. Brüggemann, Ausführliche Beschreibung des gegenwärtigen Zustandes des Königl. Preußischen Herzogthums Vor – und Hinter – Pommern. Bd. 1., Stettin 1779, s. 167.
  3. T. Białecki, L. Turek-Kwiatkowska, Szczecin stary i nowy. (Encyklopedyczny zarys dziejów historycznych dzielnic i osiedli oraz obiektów fizjograficznych miasta). Szczecin 1991, s. 327.
  4. Die älteren Stettiner Straßennamen im Rahmen der älteren Stadtentwicklung – von Hugo Lemcke, zweite neu bearbeitete Auflage von Carl Fredrich, Stettin 1926, s. 83; por. T. Białecki, L. Turek-Kwiatkowska, Szczecin stary i nowy. (Encyklopedyczny zarys dziejów historycznych dzielnic i osiedli oraz obiektów fizjograficznych miasta). Szczecin 1991, s. 327.
Położenie zabudowań młyna Kukułczego
1. - Droga Siedmiu Młynów
2. - Droga dojazdowa do zabudowań młyna
3. - Młyn i otaczające go budynki
4., 5. - Stawy młyńskie
6. - Strumień Osówka
7. - Strumień Jasmundzka Struga
8. - Rów młyński odprowadzający nadmiar wody do strumienia Osówki
Młyn Kuckucksmühle











Galeria

Bibliografia

  • Brüggemann L. W., Ausführliche Beschreibung des gegenwärtigen Zustandes des Königl. Preußischen Herzogthums Vor – und Hinter – Pommern. Bd. 1., Stettin 1779.
  • Berghaus H.K.W., Geschichte der Stadt Stettin, der Hauptstadt von Pommern topographisch-statistisch beschrieben nach allen Richtungen ihres politischen, bürgerlichen, merkantilischen und kirchlichen Lebens. Berlin- Writzen/O 1876. Th. 2, Bd. 9.
  • Die älteren Stettiner Straßennamen im Rahmen der älteren Stadtentwicklung – von Hugo Lemcke, zweite neu bearbeitete Auflage von Carl Fredrich, Stettin 1926.
  • Białecki T., Turek-Kwiatkowska L., Szczecin stary i nowy. (Encyklopedyczny zarys dziejów historycznych dzielnic i osiedli oraz obiektów fizjograficznych miasta). Szczecin 1991.
  • Regestenbuch der Urkundensammlung der Stadt Stettin 1243 - 1856. Auf Grund des Manuskriptes von Karl Otto Grotefend zum Druck vorbereitet von Dr. Bogdan Frankiewicz und Mag. Jerzy Grzelak, Bd. 1. – 2. Szczecin 1996.

Linki zewnętrzne



IES64.png
Autor opracowania: Jan Iwańczuk