Zbigniew Burkacki

Z Encyklopedia Pomorza Zachodniego - pomeranica.pl
Przejdź do nawigacji Przejdź do wyszukiwania
inż. Zbigniew Burkacki
architekt, scenograf teatralny
brak zdjecia
(fot. Maria Kołodziejczyk)
Data urodzenia 6 sierpnia 1929
Miejsce urodzenia Bohiń
Data śmierci 15 lutego 2006
Miejsce śmierci Szczecin
Miejsce spoczynku Stary Cmentarz w Goleniowie (kw. 2-E-1)


Zbigniew Burkacki (1929-2006) – inżynier architekt, scenograf teatralny

Życiorys

Zbigniew Burkacki urodził się 6 sierpnia 1929 roku w Bohiniu (dawne woj. wileńskie). Był synem starszego przodownika policji Władysława Burkackiego, komendanta posterunków w Bohiniu, a później w Druji, Kucewiczach i Dziewieniszkach, oraz jego żony, Rosjanki, Iriny (Ireny) Sawiliewej, która prowadziła gospodarstwo domowe. W miejscowości Turmont (Litewska SRR) uczęszczał do szkoły powszechnej. Już w dzieciństwie wykazywał zdolności plastyczne. W tym czasie zaczął też prowadzić dziennik, który własnoręcznie ilustrował.

Po wybuchu wojny niemiecko-radzieckiej w 1941 roku, wraz z matką i siostrą został wywieziony do Bakczarskiego rejonu w permskiej obłasti, do kołchozu Pobieda Naryma w Czarnym Kluczu, na północ od Nowosybirska. Tam w 1942 roku zostali odnalezieni przez ojca, zwolnionego z obozu jenieckiego w ramach tzw. amnestii dla obywateli polskich w Związku Radzieckim, związanej z tworzeniem Polskich Sił Zbrojnych w ZSRR. Wraz z rodziną trafił do miasta Bakczar, a następnie do kołchozu Giegoriewki na południu Kazachstanu, gdzie został umieszczony w ochronce dla dzieci zesłańców. W wieku 14 został wysłany do kopalni węgla kamiennego Lengier-Ugol, gdzie pracował jako rębacz. Tu nadal prowadził ilustrowany dziennik, który zachował się do dziś. Za niewywiązywanie się z pracy, został skazany na trzy miesiące pracy w kamieniołomie. W 1946 roku w ramach repatriacji został wraz z rodziną przesiedlony do Goleniowa.

Kontynuując przerwaną przez wojnę naukę, ukończył Liceum Ogólnokształcące dla eksternistów w Szczecinie w klasie o profilu matematyczno-fizycznym. W latach 1949-1954 studiował na Wydziale Architektury Wyższej Szkoły Inżynierskiej w Szczecinie. Był również absolwentem Studium Planowania Przestrzennego Politechniki Szczecińskiej (1970).

W latach 1953-1989 był projektantem w Biurze Projektów Przemysłu Włókien Sztucznych w Łodzi Oddział w Szczecinie (później Biuro Projektów Ochrony Atmosfery PROAT przy pl. Orła Białego 1). W 1954 roku został członkiem szczecińskiego oddziału Stowarzyszenia Architektów Polskich (SARP).

Jako scenograf Teatru Lalek „Pleciuga” zadebiutował w 1959 roku sztuką Świniopas Jadwigi Żylińskiej. Wspólnie z Ireną Jarzyńską zaprojektował pierwsze logo teatru lalek. W latach 1960-1961 był kierownikiem plastycznym teatru. Później z „Pleciugą” przez wiele lat blisko współpracował jako scenograf. Był również autorem oprawy plastycznej do cyklu dobranocek Opowieści znad morza (1970), emitowanej przez szczeciński ośrodek telewizyjny w paśmie ogólnopolskim. Na potrzeby tego cyklu wykonał kilkaset rysunków. Opracował również szatę graficzną do dwóch publikacji wydanych z okazji 25- i 30-lecia „Pleciugi”.

W uznaniu dotychczasowego dorobku artystycznego, w 1983 roku uzyskał uprawnienia do wykonywania zawodu scenografa.

Współpracował także z innymi teatrami lalek w Polsce, m.in. z Teatrem „Baj” w Warszawie, Teatrem Lalki i Aktora „Kubuś” w Kielcach, Teatrem „Maska” w Rzeszowie, Teatrem „Baj Pomorski” w Toruniu. Łącznie był autorem ponad 50 scenografii teatralnych.

Żonaty z Danielą z d. Kohut, z którą miał dwie córki - Barbarę Burkacki, zamieszkałą we Włoszech, i Marię Kołodziejczyk.

Zmarł 15 lutego 2006 w Szczecinie. Został pochowany 18 lutego na Starym Cmentarzu w Goleniowie (kw. 2-E-1).



Z prywatnego archiwum



Lata szkolne



Podczas studiów



Ważniejsze realizacje architektoniczne


Twórczość teatralna (Szczecin)

Tytuł Autor Reżyseria Forma twórczości Teatr Data premiery
Świniopas Jadwiga Żylińska wg Hansa Christiana Andersena Maryla Kędra scenografia Teatr Lalek „Pleciuga” 5 maja 1959
Tomcio Paluszek Jerzy Zaborowski Maria Ławińska scenografia Teatr Lalek „Pleciuga” 15 grudnia 1959
Brzydkie kaczątko Kazimiera Jeżewska wg Hansa Christiana Andersena Maryla Kędra scenografia Teatr Lalek „Pleciuga” 10 września 1960
Słoniątko Jan Grabowski Włodzimierz Dobromilski scenografia Teatr Lalek „Pleciuga” 24 września 1960
Czarodziejska fujarka Maria Siedmiograjowa Jan Galewicz scenografia Teatr Lalek „Pleciuga” 4 marca 1961
Koziołek Matołek Kornel Makuszyński Krzysztof Niesiołowski scenografia Teatr Lalek „Pleciuga” 14 października 1961
Marcelianek Majster Klepka Stefan Themerson Włodzimierz Dobromilski scenografia Teatr Lalek „Pleciuga” 5 maja 1962
Kajtuś Czarodziej Ryszard Liskowacki wg Janusza Korczaka Krzysztof Niesiołowski scenografia Teatr Lalek „Pleciuga” 20 kwietnia 1963
Guignol w tarapatach Lech Moszczyński, Jan Wilkowski Włodzimierz Dobromilski scenografia Teatr Lalek „Pleciuga” 12 listopada 1963
Gwiezdne wagary Jadwiga Morawska, Leszek Prorok Krzysztof Niesiołowski scenografia Teatr Lalek „Pleciuga” 5 maja 1964
Czarodziejski bęben Zbigniew Kopalko Krzysztof Niesiołowski scenografia Teatr Lalek „Pleciuga” 28 lutego 1965
Nowe przygody Guignola Jan Ośnica Włodzimierz Dobromilski scenografia Teatr Lalek „Pleciuga” 29 grudnia 1965
Młynek do kawy Konstanty Ildefons Gałczyński Krzysztof Niesiołowski scenografia Teatr Lalek „Pleciuga” 4 grudnia 1966
Skoczek-Toczek Jan Malik Krzysztof Niesiołowski scenografia razem z Ireną Pikiel Teatr Lalek „Pleciuga” 18 lutego 1968
Kozalinka Alena Tomašova Krzysztof Niesiołowski scenografia Teatr Lalek „Pleciuga” 25 marca 1969
Baśniowy las Jan Ośnica Krzysztof Niesiołowski scenografia Teatr Lalek „Pleciuga” 9 maja 1970
Herakles niezwyciężony Melania Karwatowa, Jacek Jokiel Krzysztof Niesiołowski scenografia Teatr Lalek „Pleciuga” 16 października 1971
Pięć małych pingwinów Boris Apriłow Leszek Zalewski scenografia Teatr Lalek „Pleciuga” 20 stycznia 1972
Czarny koń Trygława Maria Kann Krzysztof Niesiołowski scenografia Teatr Lalek „Pleciuga” 29 października 1972
Przygody Tymoteusza Rymcimci Jan Wilkowski Edward Dobraczyński scenografia Teatr Lalek „Pleciuga” 30 grudnia 1973
Kot w walizce Genadij Cyfierow, Henryk Sapgir Włodzimierz Dobromilski scenografia Teatr Lalek „Pleciuga” 12 stycznia 1975
Kiedy rozkwitnie margerytka Rada Moskova Bohdan Radkowski scenografia Teatr Lalek „Pleciuga” 24 kwietnia 1976
Bułanek Henryk Sapgir Włodzimierz Dobromilski scenografia Teatr Lalek „Pleciuga” 27 marca 1982
Latający wiatrak Alina Afanasjew Krzysztof Niesiołowski scenografia Teatr Lalek „Pleciuga” 29 kwietnia 1984
Wyspa kapitanów Zofia Prokofiewa, Henryk Sapgir Włodzimierz Dobromilski scenografia Teatr Lalek „Pleciuga” 25 stycznia 1986
Pożarcie królewny Bluetki Maciej Wojtyszko Włodzimierz Dobromilski scenografia Teatr Lalek „Pleciuga” 10 kwietnia 1988



Słoniątko (1960)

Herakles niezwyciężony (1971)

(fot. Juliusz Kornacki)



Telewizja

Tytuł Autor Reżyseria Realizacja TV Data emisji
Czarodziejski bęben Zbigniew Kopalko Krzysztof Niesiołowski 1 listopada 1965
Gwiezdne wagary Jadwiga Morawska, Leszek Prorok Krzysztof Niesiołowski Krystian Woźniewicz 13 marca 1966
Młynek do kawy Konstanty Ildefons Gałczyński Krzysztof Niesiołowski Krystian Woźniewicz 1 maja 1967
Kajtuś Czarodziej Ryszard Liskowacki wg Janusza Korczaka Krzysztof Niesiołowski Krystian Woźniewicz 27 sierpnia 1967
Kozalinka Alena Tomašová Krzysztof Niesiołowski Krystian Woźniewicz 7 grudnia 1969
Opowieści znad morza (cykl bajek na dobranoc) Andrzej Androchowicz, Władysław Wojciechowski wg Franciszka Fenikowskiego Krzysztof Niesiołowski Andrzej Androchowicz od 10 kwietnia do 26 czerwca 1970
Skoczek-Toczek Jan Malik Krzysztof Niesiołowski Andrzej Androchowicz 10 maja 1970
Baśniowy las Jan Ośnica Krzysztof Niesiołowski Krystian Woźniewicz 12 kwietnia 1971
Herakles niezwyciężony Melania Karwatowa, Jacek Jokiel Krzysztof Niesiołowski 1972
Czarny koń Trygława Maria Kann Krzysztof Niesiołowski 1973
Kiedy rozkwitnie margerytka Rada Moskova Bohdan Radkowski 1977
Bułanek Henryk Sapgir Włodzimierz Dobromilski 1984
Latający wiatrak Alina Afanasjew Krzysztof Niesiołowski 1985
Wyspa kapitanów Zofia Prokofiewa, Henryk Sapgir Maciej K. Tondera 1987



Wystawy



Wystawa „Teatr wyobraźni Zbigniewa Burkackiego” (2020)

fot. Maria Kołodziejczyk



Nagrody i wyróżnienia

  • 1971 – nagroda za scenografię do sztuki Herakles niezwyciężony M. Karwatowej i J. Jokiela w reż. Krzysztofa Niesiołowskiego na V Ogólnopolskim Festiwalu Teatrów Lalek w Opolu
  • 1975 – specjalna nagroda zespołowa, w tym za scenografię, do sztuki Kot w walizce H. Sapgira i G. Cyfierowa w reż. Włodzimierza Dobromilskiego na II Biennale Sztuki dla Dzieci w Poznaniu
  • 2003 – dyplom honorowy Polskiego Ośrodka Lalkarskiego POLUNIMA



Odznaczenia

Zasluzony Dzialacz.jpg
  • 1977 – Zasłużony Działacz Kultury
  • 1979 – Srebrny Krzyż Zasługi
  • 2005 – Krzyż Zesłańców Sybiru



Zbigniew Burkacki o swojej twórczości

  • (...) Poglądy: Architektura to sztuka kształtowania przestrzeni harmonijnie łączącej formę, funkcję, materiał i strukturę budynku. Projektowałem w latach tzw. PRL-u, gdzie warunki techniczne i przepisy prawne oraz wiele bezmyślnych ustaw i zarządzeń dotyczących projektowania, ograniczały swobodę twórczą... (Architektura polska lat 1945-1960 na obszarze Pomorza Zachodniego, s. 310)
  • (...) Każdy scenariusz inspirował mnie do znalezienia klucza do przedstawienia. (...)Czytając scenariusz, widzę tę postać i muszę ją tak zaprojektować, aby uwydatnić cechy charakterystyczne. Pracę swoją zaczynałem od wymyślenia konstrukcji lalki, jej typu. Rozrysowałem też sposób prowadzenia jej przez aktora, projektowałem ruch, jaki życzyłbym sobie, aby ta postać wykonywała. Dopiero potem opracowywałem wygląd. (...) Bo fantazja nieograniczona jest w teatrze lalek. Wszystko jest umowne i dzieci to świetnie łapią. (z wywiadu przeprowadzonego przez Elżbietę Stelmaszczyk - „Pogranicza” 2003 nr 5(46), s. 85 i 89)



O Zbigniewie Burkackim

  • (...) Zbigniew Burkacki wypracował swój własny, rozpoznawalny styl. Jego prace scenograficzne wyróżnia przede wszystkim artystyczna forma, doskonały warsztat wynikający z doświadczenia zawodowego, a także niezwykła lekkość i swoboda oraz upodobanie do karykatury. Charakterystyczny jest tu zawsze kolor – wyrazisty, żywy i intensywny, nadający scenografiom radosną atmosferę. Barwne projekty lalek nawiązujące w formie do rysunków dziecka na scenie przybierały kształt zabawek z uwydatnionymi cechami charakterystycznymi. Większość projektów cechuje łagodna, płynna linia zgodna z estetyką sztuki dziecięcej, choć nie brakuje realizacji bardziej dynamicznych i odważnych, a także nawiązań do sztuki ludowej. Punktem wyjścia każdej inscenizacji była zawsze pogłębiona analiza tekstu literackiego a także bliska współpraca z reżyserem i pracownia plastyczną. (Karolina Skalska w folderze wystawy „Teatr wyobraźni Zbigniewa Burkackiego”, Muzeum Archeologiczne i Etnograficzne w Łodzi, 15 lipca - 15 września 2020)



Ciekawostki

  • Zgodnie z wolą Zbigniewa Burkackiego, dorobek scenograficzny został przekazany przez jego córkę, Marię Kołodziejczyk, Muzeum Archeologicznemu i Etnograficznemu w Łodzi



Bibliografia

  • Wojciech Bal, Robert Dawidowski, Ryszard Długopolski, Adam M. Szymski, Architektura polska 1945-1960 na obszarze Pomorza Zachodniego, Wydawnictwo Walkowska, Szczecin 2014
  • Adam Maria Szymski, Architektura i architekci Szczecina 1945-1995. Architektura Szczecina na tle osiągnięć polskiej architektury wspólczesnej, Wydawnictwo Uczelniane Politechniki Szczecińskiej, seria: „Prace Naukowe Politechniki Szczecińskiej” nr 560, „Instytut Architektury i Planowania Przestrzennego” nr 41, Szczecin 2001
  • Materiały ze zbiorów Archiwum Teatru Lalek „Pleciuga” w Szczecinie

Inne źródła

  • Informacje uzyskane od Marii Kołodziejczyk
  • Materiały ze zbiorów Marii Kołodziejczyk





Logo pomeranica.jpg
Autor opracowania: Andrzej Androchowicz