Zbigniew Mamont

Z Encyklopedia Pomorza Zachodniego - pomeranica.pl
Skocz do: nawigacja, szukaj
Zbigniew Mamont
aktor, reżyser
brak zdjecia
(fot. Zbigniew Ryngwelski)
Data urodzenia 6 lutego 1931
Miejsce urodzenia Wilno
Data śmierci 16 czerwca 1994
Miejsce śmierci Szczecin
Miejsce spoczynku Cmentarz Centralny w Szczecinie (kw. 29A-4-8)
Lokalizacja grobu zobacz na mapie

Zbigniew Mamont (1931-1994) – aktor, reżyser

Życiorys

Zbigniew Mamont urodził się 6 lutego 1931 roku w Wilnie. Początkowo studiował historię sztuki i filozofię. W latach 1950-1953 był dziennikarzem „Życia Warszawy”. W tym okresie zainteresował się teatrem. Jako adept występował w Teatrze im. Żeromskiego w Kielcach. Tu zadebiutował na scenie w 1954 roku. W 1958 roku ukończył studia na Wydziale Aktorskim Państwowej Wyższej Szkoły Teatralnej im. Leona Schillera w Łodzi. W sezonie 1958/59 występował w Teatrze Powszechnym w Warszawie. Tu zagrał m.in. Dołochowa w inscenizacji Wojny i pokoju wg Lwa Tołstoja w reż. Ireny Babel. W latach 1959-1961 grał w Bałtyckim Teatrze Dramatycznym im. Juliusza Słowackiego w Koszalinie. Na tamtejszej scenie zagrał wiele interesujących ról,z których do najciekawszych należały Fred w Ladacznicy z zasadami Jean-Paul Sartre'a, Klaudiusz w Hamlecie Williama Shakespeare'a, Rudolf Hoess w Ludobójcy Andrzeja Jareckiego (wyróżnienie na festiwalu toruńskim), Nick w Marii Stuart Juliusza Słowackiego, Prowodyr w Tragedii optymistycznej Wsiewołoda Wiszniewskiego.

Ze scenami teatralnymi Szczecina wiązał się wielokrotnie. Po raz pierwszy w 1961 roku. Zagrał wówczas pamiętne role Parrasjosa w Obronie Ksantypy Ludwika Hieronima Morstina i Szatana w Kordianie Juliusza Słowackiego. Po rocznych występach wyjechał do Olsztyna. Tam w latach 1962-1964 należał do zespołu Teatru im. Stefana Jaracza. Zagrał m.in. Doktora Ranka w Norze Henrika Ibsena, Premiera w Nagim królu Eugeniusza Szwarca, Mobiusa w Fizykach Friedricha Dürrenmatta i Zygmunta w sztuce Zdzisława Wróbla Bracia.

W latach 1964-1970 był aktorem Państwowych Teatrów Dramatycznych w Szczecinie. Będąc artystą wszechstronnym, o dużej wrażliwości i inteligencji, grał role wymagające bogatej skali i różnorodności środków wyrazu. Wspólnie z Bohdanem Gierszaninem kierował Teatrem Krypta (1968-1969), który działał w Zamku Książąt Pomorskich.

W latach 1970-1972 i w sezonie 1976/77 występował w Teatrze Polskim w Bydgoszczy. W sezonie 1972/73 był aktorem Teatru im. Horzycy w Toruniu, w latach 1973-1976 Teatru Wybrzeże w Gdańsku.

Ponownie w Szczecinie od 1977 roku. W latach 1977-1982 oraz 1984-1992 występował w Teatrze Polskim, natomiast w latach 1982-1984 na scenie Teatru Współczesnego. Także reżyserował. Współpracował z lokalną Rozgłośnią Polskiego Radia i z Ośrodkiem Telewizyjnym.

Zagrał epizod w głośnych neorealistycznych Godzinach nadziei (1955) Jana Rybkowskiego i Porucznika w dramacie filmowym z życia lotników Przeciwko bogom (1961) w reż. Huberta Drapelli, a także w serialu społecznym Znaki szczególne (1976) w reż. Romana Załuskiego.

Jego drugą pasją obok aktorstwa były podróże. Zwiedził m.in. Francję, Belgię, Holandię, Szwajcarię, Niemcy, Włochy, Jugosławię.

Był mężem aktorki Danuty Chudzianki.

Zmarł 16 czerwca 1994 roku w Szczecinie. Został pochowany 20 czerwca na Cmentarzu Centralnym (kw. 29A-4-8).





Twórczość artystyczna (Szczecin)

Teatr

Tytuł Autor Reżyseria Forma twórczości Rola Teatr Data premiery
Obrona Ksantypy Ludwik Hieronim Morstin Aleksander Rodziewicz obsada aktorska Parrasjos Państwowe Teatry Dramatyczne (Teatr Współczesny) 7 listopada 1961
Bar Wszystkich Świętych Jerzy Broszkiewicz Lesław Mazurkiewicz obsada aktorska Patron Państwowe Teatry Dramatyczne (Teatr Polski) 29 listopada 1961
Kordian Juliusz Słowacki Ryszard Sobolewski obsada aktorska Nieznajomy; Spiskowy; Szatan Państwowe Teatry Dramatyczne (Teatr Współczesny) 16 stycznia 1962
Idiotka Marcel Achard Irena Grywińska-Adwentowicz obsada aktorska Kamil Sevigne, sędzia śledczy; Strażnik więzienny Państwowe Teatry Dramatyczne (Teatr Polski) 24 kwietnia 1962
Przygody dobrego wojaka Szwejka Jaroslav Hašek Jan Maciejowski obsada aktorska Porucznik Lukasz Państwowe Teatry Dramatyczne (Teatr Współczesny) 20 grudnia 1964
Matka Courage i jej dzieci Bertolt Brecht Zbigniew Mak obsada aktorska Kucharz Państwowe Teatry Dramatyczne (Teatr Współczesny) 20 marca 1965
Dom bez klamek Zygmunt Wojdan Zdzisław Krauze obsada aktorska Teatr Krypta 31 marca 1965
Przychodzę opowiedzieć Jerzy Broszkiewicz Hieronim Konieczka obsada aktorska Jan Państwowe Teatry Dramatyczne (Teatr Polski) 1 maja 1965
Bogowie Zygmunt Mycielski Zdzisław Krauze obsada aktorska Teatr Krypta czerwiec 1965
Dzieci słońca Maksym Gorki Jan Maciejowski obsada aktorska Borys Nikołajewicz Czepurnoj Państwowe Teatry Dramatyczne (Teatr Współczesny) 9 października 1965
Incydent w Vichy Arthur Miller Jan Maciejowski obsada aktorska Leduc Państwowe Teatry Dramatyczne (Teatr Polski) 23 listopada 1965
Dziady Adam Mickiewicz Jan Maciejowski obsada aktorska Jan Sobolewski; Jeden z chóru Państwowe Teatry Dramatyczne (Teatr Współczesny) 12 marca 1966
Mordercy i świadkowie Tadeusz Polanowski Jan Maciejowski obsada aktorska Ruby Państwowe Teatry Dramatyczne (Teatr Współczesny) 24 czerwca 1966
Otello William Shakespeare Jan Maciejowski obsada aktorska Jago; Obywatel Cypru Państwowe Teatry Dramatyczne (Teatr Współczesny) 1 października 1966
Meteor Friedrich Dürrenmatt Jan Maciejowski obsada aktorska Emanuel Lutz Państwowe Teatry Dramatyczne (Teatr Polski) 9 grudnia 1966
Jesienny ogród Lillian Hellman Jan Maciejowski obsada aktorska Edward Crossman Państwowe Teatry Dramatyczne (Teatr Polski) 17 lutego 1967
Kordian Juliusz Słowacki Janusz Marzec obsada aktorska Człowiek Teatr „13 Muz” 17 kwietnia 1967
Przygoda z Vaterlandem Leon Kruczkowski Aleksander Rodziewicz obsada aktorska Hummel Państwowe Teatry Dramatyczne (Teatr Polski) 24 maja 1967
Czego pan szuka; Wieczór autorski Andrzej Mularczyk Zdzisław Krauze obsada aktorska Teatr Krypta 29 maja 1967
Ryszard III William Shakespeare Jan Maciejowski obsada aktorska Jerzy, książę Clarence, brat króla Edwarda IV Państwowe Teatry Dramatyczne (Teatr Współczesny) 29 września 1967
Wujaszek Wania Antoni Czechow Ewa Kołogórska obsada aktorska Ilia Tielegin Państwowe Teatry Dramatyczne (Teatr Współczesny) 3 grudnia 1967
Pan Wokulski Bolesław Prus Ewa Kołogórska obsada aktorska Lisiecki; Szpigelman Państwowe Teatry Dramatyczne (Teatr Polski) 23 lutego 1968
Cesarsko-królewski narzeczony Ludwik Askenazy Jan Maciejowski obsada aktorska Pisarz Państwowe Teatry Dramatyczne (Teatr Współczesny) 4 maja 1968
Wracamy późno do domu Tymoteusz Karpowicz Zbigniew Mamont reżyseria Teatr Krypta maj 1968 (premiera w Łobzie)
Chwiejna równowaga Edward Albee Jan Maciejowski obsada aktorska Harry Państwowe Teatry Dramatyczne (Teatr Współczesny) 9 czerwca 1968
Królowa przedmieścia Konstanty Krumłowski Ewa Kołogórska obsada aktorska Pan I Państwowe Teatry Dramatyczne (Teatr Polski) 22 września 1968
Cały ogień na mnie Stefan Artowski Zbigniew Mamont reżyseria, obsada aktorska Major Pozowski Teatr Krypta 14 października 1968 (spektakl przygotowany z okazji dwudziestopięciolecia Ludowego Wojska Polskiego)
Brzeg Ryszard Liskowacki Jan Maciejowski obsada aktorska Podporucznik Wolny Państwowe Teatry Dramatyczne (Teatr Współczesny) 9 listopada 1968
Historia o starym wdowcu z roku 1637 Peter Hacks Zbigniew Mamont opracowanie sceniczne, reżyseria, obsada aktorska Wojewódzkie Przedsiębiorstwo Imprez Artystycznych (Teatr Krypta) 10 lutego 1969
Wyzwolenie Stanisław Wyspiański Jan Maciejowski obsada aktorska Kaznodzieja; Maska Państwowe Teatry Dramatyczne (Teatr Współczesny) 14 lutego 1969
Rzecz listopadowa Ernest Bryll Krystyna Skuszanka, Jerzy Krasowski obsada aktorska Obcy Państwowe Teatry Dramatyczne (Teatr Współczesny) 20 kwietnia 1969
Henryk IV William Shakespeare Jan Maciejowski obsada aktorska Owen Glendower Państwowe Teatry Dramatyczne (Teatr Współczesny) 12 czerwca 1969
Król w kraju rozkoszy Franciszek Zabłocki Wanda Laskowska obsada aktorska Król Państwowe Teatry Dramatyczne (Teatr Współczesny) 11 września 1969
Maskarada Jarosław Iwaszkiewicz Czesław Staszewski obsada aktorska Żukowskij Państwowe Teatry Dramatyczne (Teatr Polski) 21 listopada 1969
Eros i Psyche Jerzy Żuławski Maciej Prus obsada aktorska Państwowe Teatry Dramatyczne (Teatr Polski) 28 lutego 1970
Wesele Stanisław Wyspiański Józef Gruda obsada aktorska Żyd Państwowe Teatry Dramatyczne (Teatr Polski) 10 maja 1970
Casus Herostrates Grigorij Gorin Ewa Kołogórska obsada aktorska Teatr „13 Muz” 7 listopada 1977
Rzeźnia Sławomir Mrożek Bohdan Cybulski obsada aktorska Teatr Polski 26 listopada 1977
Pan Tadeusz Adam Mickiewicz Janusz Bukowski obsada aktorska Podkomorzy Teatr Polski 4 lutego 1978
Wiśniowy sad Antoni Czechow Janusz Bukowski obsada aktorska Simeonow Piszczyk Borys Borysowicz Teatr Polski 21 października 1978
Oświadczyny Antoni Czechow obsada aktorska Teatr Krypta 13 grudnia 1978
Dwór nad Narwią Jarosław Marek Rymkiewicz Janusz Bukowski obsada aktorska Jenerał Teatr Polski 19 maja 1979
Dacza Ireneusz Iredyński Wanda Laskowska obsada aktorska Sąsiad Teatr Polski 28 czerwca 1979
Co u pana słychać? Krzysztof Kąkolewski Janusz Bukowski obsada aktorska Doleżalek Teatr Polski 9 października 1979
Fantazy, czyli Nowa Dejanira Juliusz Słowacki Janusz Bukowski obsada aktorska Wołdemar Hawryłowicz Teatr Polski 8 grudnia 1979
Biorę z tobą ślub Jadwiga Wilanowska Janusz Bukowski obsada aktorska Kubacki Teatr Polski 27 maja 1980
Lilla Weneda Juliusz Słowacki Janusz Bukowski obsada aktorska Derwid Teatr Polski 13 grudnia 1980
Odprawa posłów greckich Jan Kochanowski Bernard Ford Hanaoka obsada aktorska Menelaus Teatr Polski 6 marca 1981
Łyżki i księżyc Emil Zegadłowicz Ryszard Major obsada aktorska Prezydent Ministrów i Minister Spraw Wojskowych Teatr Polski 27 września 1981
Betleem polskie Lucjan Rydel Henryk Giżycki obsada aktorska Hetman; Stolarz Teatr Polski 15 stycznia 1982
Inferno August Strindberg Zbigniew Wróbel obsada aktorska Rotmistrz Teatr Polski 27 lutego 1982
Caligula Albert Camus Bogdan Ciosek obsada aktorska II Patrycjusz Teatr Współczesny 17 września 1982
Operetka Witold Gombrowicz Ryszard Major obsada aktorska Książę Himalaj Teatr Współczesny 10 grudnia 1982
Czekając na Godota Samuel Beckett Stanisław Hebanowski, Ryszard Major asystent reżysera, obsada aktorska Estragon Teatr Współczesny 25 lutego 1983
Gyubal Wahazar, czyli Na Przełęczach Bezsensu Stanisław Ignacy Witkiewicz Krzysztof Babicki obsada aktorska I kat Teatr Współczesny 25 marca 1983
Kobieta, która zabiła Sidney Garrick Ryszard Major obsada aktorska John Morland Teatr Współczesny 18 czerwca 1983
Cud Gyorgy Schwajda Zbigniew Wilkoński obsada aktorska Vilmos Schuster Teatr Współczesny 7 października 1983
Nie-Boska komedia Zygmunt Krasiński Ryszard Major obsada aktorska Pankracy Teatr Współczesny 16 grudnia 1983
Popiół i diament Jerzy Andrzejewski Jan Maciejowski, Antoni Gryzik obsada aktorska Towarzysz Szczuka Teatr Współczesny 23 marca 1984
Uciechy staropolskie lepsze i pożyteczniejsze aniżeli z Bacchusem i Wenerą Anonim Bogdan Baer obsada aktorska Kupiec; Pan Teatr Polski 28 października 1984
Farfurka królowej Bony Anna Świrszczyńska Ewa Kołogórska obsada aktorska Profesor Akademii Jagiellońskiej Teatr Polski 6 grudnia 1984
Dom otwarty Michał Bałucki Ewa Kołogórska obsada aktorska Ciuciumkiewicz Teatr Polski 8 marca 1985
Kreacja Ireneusz Iredyński Tadeusz Kijański asystent reżysera, obsada aktorska Pan Teatr Polski 12 maja 1985
Sługa Don Kiszota Wojciech Bąk Andrzej May obsada aktorska Teatr Polski 7 grudnia 1985
Za siedmioma strunami Tadeusz Klimowski Marcel Kochańczyk obsada aktorska Król Jan bez Tonacji Teatr Polski 1 czerwca 1986
Wiśniowy sad Antoni Czechow Aleksander Wilkin obsada aktorska Borys Simeonow-Piszczyk Teatr Polski 19 października 1986
Indyk Sławomir Mrożek Antoni Szubarczyk obsada aktorska Książę Teatr Polski 18 stycznia 1987
Życie jest snem Pedro Calderon de la Barca Andrzej May obsada aktorska Clarin; Dworzanin IV Teatr Polski 27 marca 1987
Mandat Nikołaj Erdman Aleksandr Wilkin obsada aktorska Stefan Stefanowicz Teatr Polski 15 listopada 1987
Dawno, dawno, sto nut temu Tadeusz Klimowski Marcel Kochańczyk obsada aktorska Król Jan VII Teatr Polski 17 stycznia 1988
Idiota Fiodor Dostojewski Andrzej May asystent reżysera, obsada aktorska Lebiediew Teatr Polski 27 marca 1988
Księżniczka Turandot Daniela Fischerova Frantisek Hromada obsada aktorska Barach Teatr Polski 6 listopada 1988
Ostatnia noc Sokratesa Stefan Canew Zbigniew Mamont reżyseria Teatr Polski 11 grudnia 1988
Iwona, księżniczka Burgunda Witold Gombrowicz Marcel Kochańczyk asystent reżysera, obsada aktorska Książę Ignacy Teatr Polski 26 lutego 1989
Protest Václav Havel Zbigniew Wilkoński obsada aktorska Staniek Teatr Polski 26 listopada 1989
Bóg Woody Allen Zbigniew Wilkoński obsada aktorska Parka. Bob Teatr Polski 18 lutego 1990
Historyja o Chwalebnym Zmartwychwstaniu Pańskim Mikołaj z Wilkowiecka Tadeusz Malak obsada aktorska Abram; Annasz Teatr Polski 25 marca 1990
Pamiętnik wariata Mikołaj Gogol Andrzej Kowalski obsada aktorska Smutny pan Teatr Polski 15 września 1990
Panna Tutli-Putli Stanisław Ignacy Witkiewicz Zbigniew Wilkoński obsada aktorska Król wyspy Tua-Tua Teatr Polski 14 października 1990
Balladyna Juliusz Słowacki Jarosław Kilian obsada aktorska Teatr Polski 19 stycznia 1991



Na scenie

(fot. Grażyna Wyszomirska oraz Jacek Fijałkowski, Zbigniew Ryngwelski)



Radio

Tytuł słuchowiska/audycji Autor Reżyseria (adaptacja radiowa) Rola Data pierwszej emisji
Zamarłe morze Jorge Amado Jan Maciejowski, (Czesław Czerniawski i Henryk Livor-Piotrowski) obsada aktorska 24 lutego 1962
Na tym i na tamtym brzegu Ryszard Liskowacki Juliusz Burski obsada aktorska 26 kwietnia 1965
10° w skali Beauforta Czesław Czerniawski Juliusz Burski obsada aktorska 29 czerwca 1965
Genesis Marias - Protoewangelia Jakuba Apokryfy Nowego Testamentu Sylwester Woroniecki (Sylwester Woroniecki) obsada aktorska 25 grudnia 1990
Remont (2 części) Janusz R. Kowalczyk Sylwester Woroniecki obsada aktorska 4 stycznia 1991
Lida Aleksander Jurewicz Sylwester Woroniecki (Anna Sobecka) obsada aktorska 30 maja 1991



Telewizja

Tytuł sztuki (programu) Autor Scenariusz (adaptacja) Reżyseria Realizacja telewizyjna Postać Data premiery
Dzieci słońca Maksym Gorki Jan Maciejowski Juliusz Burski Borys Nikołajewicz Czepurnoj 18 lipca 1966 – transmisja z Teatru Współczesnego
Otello William Shakespeare Jan Maciejowski Juliusz Burski Obywatel Cypru 11 sierpnia 1967 – transmisja z Teatru Współczesnego
Dziwak Nazim Hikmet Maryna Broniewska obsada aktorska 10 maja 1968
Ryszard III William Shakespeare Jan Maciejowski Jerzy, książę Clarence, brat króla Edwarda IV 6 września 1968 – transmisja z Teatru Współczesnego
Brzeg Ryszard Liskowacki Jan Maciejowski Jan Maciejowski Podporucznik Wolny 25 kwietnia 1969
Henryk IV William Shakespeare Jan Maciejowski Jan Maciejowski Owen Glendower 15 września 1969 – transmisja z Teatru Współczesnego
Po tamtej stronie świec Stanisław Grochowiak Ryszard Bugajski Ryszard Zawidowski obsada aktorska 15 stycznia 1979
Czekając na Godota Samuel Beckett Stanisław Hebanowski, Ryszard Major Estragon 25 lutego 1983 (cykl: Wieczór w teatrze) – transmisja z Teatru Współczesnego
Scenarzyści Maciej Zenon Bordowicz Andrzej May Ryszard Zawidowski Aktor I 13 lipca 1987



Nagrody i wyróżnienia

  • 1961 – wyróżnienie za rolę Rudolfa Hoessa w przedstawieniu Ludobójca Andrzeja Jareckiego w reż. Jowity Pieńkiewicz (Bałtycki Teatr Dramatyczny w Koszalinie) na III Festiwalu Teatrów Polski Północnej w Toruniu
  • 1964 – wyróżnienie za rolę Zygmunta Hańskiego w przedstawieniu Bracia Zdzisława Wróbla w reż. Zygmunta Wojdana (Teatr im. Stefana Jaracza w Olsztynie-Elblągu) na VI Festiwalu Teatrów Polski Północnej w Toruniu
  • 1980 – wyróżnienie za rolę Jenerała w przedstawieniu Dwór nad Narwią Jarosława Marka Rymkiewicza w reż. Janusza Bukowskiego (Teatr Polski w Szczecinie) na XXII Festiwalu Teatrów Polski Północnej w Toruniu
  • 1983 – nagroda za rolę Estragona w przedstawieniu Czekając na Godota Samuela Becketta w reż. Stanisława Hebanowskiego i Ryszarda Majora (Teatr Współczesny w Szczecinie) na XXV Festiwalu Teatrów Polski Północnej w Toruniu



Odznaczenia

  • 1948 – Medal za Warszawę 1939-1945
  • 1948 – Odznaka Grunwaldzka



O Zbigniewie Mamoncie

  • (...) Spektakl odznacza się - jak wspomniałem dobrą robotą zespołową, w tych warunkach osobne i wysokie uznanie dla Hieronima Konieczki i Zbigniewa Mamonta niech będzie dodatkową zachętą do obejrzenia przedstawienia. Protasow Hieronima Konieczki - to jednak z najlepszych ról tego inteligentnego i myślącego aktora o dużym doświadczeniu scenicznym. Rysunek postaci jest jasny, wyraźny i bogaty zarazem, choć dla stworzenia go użył Konieczka środków prostych i naturalnych. Zbigniew Mamont natomiast wydobył z roli weterynarza Czepurnoja postać najbardziej może rosyjską w tym spektaklu, owo Specyficzne pomieszanie sentymentalizmu, egzaltacji, ekshibicjonizmu, ironii i gniewu, które znamy z literatury tego okresu. Gdyby istniały nagrody miasta Szczecina - należałyby się obu aktorem za tę właśnie sztukę. (Michał Misiorny, „Dzieci słońca”, „Głos Szczeciński” 1965 nr 64)
  • (...) W pierwszym rzędzie wymienić tu trzeba rolę wiodącą — Jana („Szefa”) w interpretacji Zbigniewa Mamonta, prostej, powściągliwej, oszczędnej, a pełnej wewnętrznej prawdy. Rola to niełatwa, pełna niebezpieczcństw, związanych z bardzo częstymi zmianami nie tylko wątków i sytuacji scenicznej, ale wynikających z konieczności stosowania bardzo różnorodnych środków wyrazu: od czystej, obiektywnej relacji do „przeżywania”. Mamont stworzył postać piękną, bogatą wewnętrznie, w pełni przekonywającą. (Feliks Jordan, „Przychodzę opowiedzieć, „Kurier Szczeciński” 1965 nr 107, s. 4)



Bibliografia

  • Encyklopedia Szczecina t. I A-O. (pod red. Tadeusza Białeckiego, autor hasła Ryszard Markow), Uniwersytet Szczeciński, Szczecin 1999
  • Zbigniew Jarzębowski, Słuchowiska szczecińskiego radia, Uniwersytet Szczeciński, Szczecin 2009
  • Artur Daniel Liskowacki, Ryszard Markow, Małe sceny wielkiego zamku. Teatr Krypta i Piwnica przy Krypcie, Zamek Książąt Pomorskich, Szczecin 2015
  • Teatry Dramatyczne w Szczecinie 1945-1965 (pod red. Danuty Piotrowskiej), RSW, Poznań 1965

Inne



Logo pomeranica.jpg
Autor opracowania: Andrzej Androchowicz