Zdzisław Relski

Z Encyklopedia Pomorza Zachodniego - pomeranica.pl
Skocz do: nawigacji, wyszukiwania
Zdzisław Relski
aktor
brak zdjecia
Jako Generał w „Policjantach” S. Mrożka
Data urodzenia 11 maja 1903
Miejsce urodzenia Wiedeń
Data śmierci 24 czerwca 1981
Miejsce śmierci Szczecin
Miejsce spoczynku Cmentarz Centralny w Szczecinie (kw. 31B-1-3)
Lokalizacja grobu zobacz na mapie
Narodowość polska



Zdzisław Relski (1903-1981) – aktor

Życiorys

Zdzisław Relski urodził się 11 maja 1903 roku w Wiedniu. Studiował aktorstwo w Miejskiej Szkole Dramatycznej w Krakowie pod kierunkiem Teofila Trzcińskiego. Studia ukończył w 1924 roku. Zadebiutował w sezonie 1923/1924 w krakowskim Teatrze „Bagatela”. Przed wojną występował w Teatrze Nowym im. Heleny Modrzejewskiej w Poznaniu (1924-1925), Teatrze Miejskim we Lwowie (1925-1926), Teatrze Powszechnym w Krakowie (1926-1927), Teatrze Komedii Muzycznej „Lutnia” w Wilnie (1927-1929), Teatrze Gong w Krakowie (1929-1930), Teatrze Reduta w Wilnie (1930), Teatrze Miejskim w Sosnowcu (1930-1932) oraz warszawskich Teatrze Kameralnym (1932-1935) i Teatrach TKKT (1935-1939). Chętnie grywał w dramatach psychologicznych i we francuskiej farsie (Caillavet, Flers, Labiche i inni). W okresie międzywojennym wcielił się m.in. w Skapena w Szelmostwach Skapena Molière'a, Hjalmara w Podporach społeczeństwa H. Ibsena, Czkawkę w Wieczorze trzech króli W. Shakespeare'a, Naczelnika Ochrany w Róży S. Żeromskiego, Cesarza w Księżniczce Turandot C. Gozziego. Grał u boku wybitnych aktorów Stanisławy Wysockiej, Juliusza Osterwy, Aleksandra Zelwerowicza oraz Ireny i Ludwika Solskich.

Wystąpił także w epizodycznych rolach w dwóch głośnych filmach - Ordynacie Michorowskim (1937) i w Geniuszu sceny (1939).

W czasie okupacji przerwał pracę artystyczną. Tuż po wojnie występował w Teatrze Kameralnym Domu Żołnierza w Łodzi (sez. 1945/46). W latach 1946-1958 związany był ze scenami Poznania. Początkowo był aktorem Teatru Letniego (późniejsza Komedia Muzyczna) i Teatru Nowego (1946-1948), a następnie Teatru Polskiego (1948-1958). Do najciekawszych kreacji z tego okresu należały role Hipolita Lubyka w Moja siostra i ja G. Berra i L. Verneuila, Gąski w Weselu Figara P.A. Beaumarchais'go, Aptekarza w Słudze don Kichota W. Bąka, Cacankiewicza w Podwójnej buchalterii A. Bissona, Cypriana Gaudeta w Pani prezesowej M. Hennequina i P. Vebera, Sędziego w Jasiu u raju bram R. Benatzky'ego, Ludwika XI w Królu Włóczęgów J.H. Mac Carthy'ego.

W 1958 roku wspólnie z żoną przyjechał do Szczecina na zaproszenie Aleksandra Rodziewicza. Z krótką przerwą (sez. 1961/62 w Teatrze im. Słowackiego w Krakowie) był aktorem Państwowych Teatrów Dramatycznych w Szczecinie. Wielokrotnie brał udział w spektaklach Teatru Propozycji. W 1964 roku obchodził jubileusz czterdziestolecia pracy artystycznej. Po tragicznej śmierci żony praktycznie zaprzestał występowania na scenie.

W 1955 roku wystąpił w epizodycznej roli w filmie Godziny nadziei w reż. Jana Rybkowskiego.

Zmarł 24 czerwca1981 roku w Szczecinie. Pochowany na Cmentarzu Centralnym (kw. 31B-1-3).

Był żonaty z aktorką Adą Zasadzianką (1913-1967).

Teatr

Tytuł Autor Reżyser Postać Teatr Data premiery
Rzymska kurtyzana Marin Drżić Henryk Lotar Dundo Maroje Państwowe Teatry Dramatyczne (Teatr Polski) 8 stycznia 1959
Pamiętnik Anny Frank Frances Goodrich, Albert Hackett Jan Maciejowski Otto Frank Państwowe Teatry Dramatyczne (Teatr Polski) 5 maja 1959
Madame Sans-Gene Antoni Marianowicz, Janusz Minkiewicz Henryk Lotar Savary Państwowe Teatry Dramatyczne (Teatr Współczesny) 3 czerwca 1959
Romeo i Julia William Shakespeare Artur Kwiatkowski Ojciec Laurenty Państwowe Teatry Dramatyczne (Teatr Współczesny) 19 stycznia 1960
Młyn Lope de Vega Zespół Król Państwowe Teatry Dramatyczne (Teatr Polski) 10 kwietnia 1960
Kapelusz pełen deszczu Michael Vincente Gazzo Jerzy Jarocki John Pope Państwowe Teatry Dramatyczne (Teatr Polski) 4 czerwca 1960
Godzina dwunasta Aleksiej Arbuzow Aleksander Rodziewicz Mikołaj Albertowicz Dor Państwowe Teatry Dramatyczne (Teatr Polski) 5 listopada 1960
Wielki bluff Juliusz Głowacki Aleksander Rodziewicz Pułkownik Martinelli Państwowe Teatry Dramatyczne (Teatr Współczesny) 16 lutego 1961
Psie czasy, sierżancie... Ira Lewin, Mac Hyman Zbigniew Bogdański Agent komisji poborowej; Pułkownik Państwowe Teatry Dramatyczne (Teatr Współczesny) 19 października 1962
Wesele Stanisław Wyspiański Józef Gruda Żyd Państwowe Teatry Dramatyczne (Teatr Współczesny) 18 stycznia 1963
Hamlet William Shakespeare Aleksander Rodziewicz Poloniusz Państwowe Teatry Dramatyczne (Teatr Współczesny) 19 kwietnia 1963
Śluby panieńskie Aleksander Fredro Irena Ładosiówna Radost Państwowe Teatry Dramatyczne (Teatr Współczesny) 14 września 1963
Policjanci Sławomir Mrożek Jan Maciejowski Generał Państwowe Teatry Dramatyczne (Teatr Współczesny) 4 listopada 1964
Przygody dobrego wojaka Szwejka Jaroslav Hašek Jan Maciejowski III Aresztowany; Płk. Schröder Państwowe Teatry Dramatyczne (Teatr Współczesny) 20 grudnia 1964
Matka Courage i jej dzieci Bertolt Brecht Zbigniew Mak Pułkownik Państwowe Teatry Dramatyczne (Teatr Współczesny) 20 marca 1965
Sługa dwóch panów Carlo Goldoni Maryna Broniewska Pantalone dei Bisognosi Państwowe Teatry Dramatyczne (Teatr Współczesny) 8 maja 1965
Szkoła żon Molière Andrzej Ziębiński Notariusz Państwowe Teatry Dramatyczne (Teatr Współczesny) 4 grudnia 1965
Dziady Adam Mickiewicz Jan Maciejowski Gubernator; Szambelan Państwowe Teatry Dramatyczne (Teatr Współczesny) 12 marca 1966
Mordercy i świadkowie Tadeusz Polanowski Jan Maciejowski Hoover Państwowe Teatry Dramatyczne (Teatr Współczesny) 24 czerwca 1966
Otello William Shakespeare Jan Maciejowski Doża wenecki Państwowe Teatry Dramatyczne (Teatr Współczesny) 1 października 1966
Zbójcy Fryderyk Schiller Edmund Pietryk Ksiądz Państwowe Teatry Dramatyczne (Teatr Współczesny) 3 grudnia 1966
Pan Jowialski Aleksander Fredro Andrzej Ziębiński Pan Jowialski Państwowe Teatry Dramatyczne (Teatr Współczesny) 13 stycznia 1967
Przygoda z Vaterlandem Leon Kruczkowski Aleksander Rodziewicz Daubmann Państwowe Teatry Dramatyczne (Teatr Polski) 24 maja 1967
Ryszard III William Shakespeare Jan Maciejowski Kardynał Państwowe Teatry Dramatyczne (Teatr Współczesny) 29 września 1967
Gra miłości i przypadku Pierre Marivaux Tadeusz Byrski Pan Orgon Państwowe Teatry Dramatyczne (Teatr Polski) 17 grudnia 1967
Pan Wokulski Bolesław Prus Ewa Kołogórska Szprot Państwowe Teatry Dramatyczne (Teatr Polski) 23 lutego 1968
Cesarsko-królewski narzeczony Ludwik Askenazy Jan Maciejowski Ksiądz; Marszałek Polny Państwowe Teatry Dramatyczne (Teatr Współczesny) 4 maja 1968
Królowa przedmieścia Konstanty Krumłowski Ewa Kołogórska Mecenas Państwowe Teatry Dramatyczne (Teatr Polski) 22 września 1968
Rzecz listopadowa Ernest Bryll Krystyna Skuszanka, Jerzy Krasowski Pan I Państwowe Teatry Dramatyczne (Teatr Współczesny) 20 kwietnia 1969
Sonnenbruchowie Leon Kruczkowski Józef Gruda Tourterelle Państwowe Teatry Dramatyczne (Teatr Polski) 12 września 1969
Lubow Jarowaja Konstanty Treniew Piotr Monastyrski Zakatow Państwowe Teatry Dramatyczne (Teatr Współczesny) 15 grudnia 1972



Zdjęcia ze spektakli

(fot. Grażyna Wyszomirska)



Telewizja

Tytuł sztuki (programu) Autor Adaptacja Reżyseria Realizacja telewizyjna Postać Data premiery
W małym domku Tadeusz Ritner Aleksander Rodziewicz Jan Maciejowski Sędzia 18 marca 1966
Ryszard III Wiliam Shakespeare Jan Maciejowski Jan Maciejowski obsada aktorska 6 września 1968; Przeniesienie z Teatru Współczesnego w Szczecinie



Radio

Tytuł słuchowiska Autor Reżyseria (adaptacja radiowa) Forma twórczości Data pierwszej emisji
Jutrzejsze troski Czesław Czerniawski Juliusz Burski obsada aktorska 3 czerwca 1963
Wspaniały pomysł (z cyklu Minuty z dreszczykiem) Jack Ritekie Julia Zyblewska (Alfred Sobecki) obsada aktorska 10 września 1967
Zabójcy Ernest Hemingway Juliusz Burski (Edward Balcerzan) obsada aktorska 8 grudnia 1968
Ostatni dzień życia Wil Lipatow Julia Zyblewska, (Czesław Czerniawski) obsada aktorska 22 kwietnia 1970
Tajemnica czterech notarialnych akt (z cyklu Pół wieku Teatru Polskiego Radia) Jerzy Sawiuk Julia Zyblewska obsada aktorska 1 czerwca 1972



Nagrody i wyróżnienia

  • 1963 – wyróżnienie za rolę Żyda w Weselu Stanisława Wyspiańskiego w PTD w Szczecinie na V Festiwalu Teatrów Polski Północnej w Toruniu
  • 1969 – nagroda zespołowa za wybitne osiągniecia w upowszechnianiu kultury dla zespołu artystycznego Państwowych Teatrów Dramatycznych w Szczecinie przez realizację sztuki Ryszarda Liskowackiego Brzeg, przyznana przez Prezydium WRN z okazji 24 rocznicy wyzwolenia Szczecina (25 kwietnia)



Źródła

Bibliografia

  • Encyklopedia Szczecina Suplement 1 (pod red. Tadeusza Białeckiego, autor hasła Ryszard Markow), Uniwersytet Szczeciński, Szczecin 2003
  • Zbigniew Jarzębowski, Słuchowiska szczecińskiego radia, Uniwersytet Szczeciński, Szczecin 2009
  • Katarzyna Stróżyk, Tylko dla siebie, „Kurier Szczeciński” 2008 nr 214

Inne

  • Programy teatralne Państwowych Teatrów Dramatycznych w Szczecinie
  • Strona internetowa Instytutu Teatralnego im. Zbigniewa Raszewskiego w Warszawie
  • Strona internetowa PWSFTViT w Łodzi
  • Zdjęcia ze zbiorów ZASP w Szczecinie



IES64.png
Autor opracowania: Andrzej Androchowicz