Zrzeszenie Kaszubsko - Pomorskie Oddział w Szczecinie

Z Encyklopedia Pomorza Zachodniego - pomeranica.pl
Skocz do: nawigacja, szukaj


Zrzeszenie Kaszubsko - Pomorskie Oddział w Szczecinie (Kaszëbskò-Pòmòrsczé Zrzeszenié Part w Szczecenie) – stowarzyszenie społeczno-kulturalne skupiające Kaszubów i Pomorzan zamieszkujących Pomorze Zachodnie.

ZKP logo.png

Powstanie oddziału

Na przełomie 1993/1994 roku na Wydziale Zarządzania i Ekonomiki Usług Uniwersytetu Szczecińskiego odbyły się pierwsze spotkania organizacyjne, które prowadzili prof. dr hab. Józef Stanielewicz i ówczesny rektor Uniwersytetu Szczecińskiego prof. dr hab. Hubert Bronk. Pewien wpływ na zainicjowanie tych spotkań wywarł prof. dr hab. Józef Borzyszkowski, historyk związany z Pomorzem Gdańskim. Obecny był również dr Ryszard Stoltmann. Na spotkaniach podkreślano potrzebę rozbudzania inicjatyw służących wszechstronnemu rozwojowi społecznemu, gospodarczemu, kulturalnemu oraz sprzyjających ludzkiej integracji. Stąd członkostwo w Zrzeszeniu proponowano nie tylko osobom związanym pochodzeniem z Kaszubami, lecz tym wszystkim, którzy identyfikowali się z Pomorzem, chcieli poznawać jego przeszłość, umacniać tożsamość regionu i upowszechniać wiedzę o nim. Zamierzenia te spotkały się z przychylnością i poparciem wojewody szczecińskiego dr Marka Tałasiewicza, który spotkał się z przedstawicielami grupy inicjatywnej. 6 czerwca 1994 roku odbyło się pierwsze Walne Zebranie Oddziału ZKP w Szczecinie, w którym uczestniczyło 17 osób. Wybrano czteroosobowy zarząd. Pierwszym prezesem został dr Ryszard Stoltmann, wiceprezesami prof. Józef Stanielewicz i Edmund Piotrowski, a sekretarzem dr Jan Macholak. Uchwalono program działania dla oddziału, a za tymczasową siedzibę organizacji obrano Archiwum Państwowe w Szczecinie.

Program działania

  • Realizowanie celów zrzeszenia zawartych w Statucie Zrzeszenia Kaszubsko-Pomorskiego ze szczególnym uwzględnieniem problematyki dotyczącej całego Pomorza.
  • Działania na rzecz integracji całego Pomorza i przeciwdziałanie wszelkim antagonizmom pomiędzy Pomorzem Zachodnim i Wschodnim.
  • Popularyzacja historii, kultury, języka i tradycji kaszubskiej.
  • Popularyzacja wiedzy o walorach turystycznych i kulturowych współczesnych Kaszub oraz ziemi zachodniopomorskiej.
  • Prezentacja środowiska naturalnego Pomorza i działania na rzecz zachowania jego walorów.
  • Udział w życiu społeczno-kulturalnym i politycznym województwa zachodniopomorskiego i miasta Szczecina.
  • Współdziałanie z innymi, pokrewnymi stowarzyszeniami - Szczecińskim Towarzystwem Historycznym, wspieranie realizacji działań, wspólne organizowanie imprez kulturalnych i naukowych 
  • Podjęcie starań dla edycji wydawnictw dot. zabytków piśmiennictwa słowiańskiego na Pomorzu Zachodnim oraz materiałów do dydaktyki dla szkół podstawowych i średnich dotyczących dziejów i kultury Pomorza.
  • Integracja szczecińskiego środowiska kaszubskiego.

Początki działalności

Kilka dni po powołaniu do życia oddziału, 10-11 czerwca 1994 roku na posiedzeniu Zarządu Głównego Zrzeszenia Kaszubsko-Pomorskiego w Juracie, dr Ryszard Stoltmann wygłosił komunikat o powstaniu oddziału w Szczecinie i planach jego działalności. W kolejnym roku szczeciński oddział przy współpracy z Kuratorium Oświaty i Wychowania oraz Archiwum Państwowym w Szczecinie wydał zbiór esejów Stanisława Helsztyńskiego, pierwszego w powojennym Szczecinie kuratora oświaty „W piastowskich grodach Pomorza Zachodniego”. Tematyka edukacji historycznej traktującej o przeszłości Pomorza była w tym okresie w centrum uwagi członków oddziału. Przeprowadzono wstępne rozmowy z rektorem Uniwersytetu Szczecińskiego i Kuratorem Oświaty i Wychowania w sprawie organizacji i prowadzenia edukacji regionalnej wśród studentów i nauczycieli szkół podstawowych i średnich.

Przy współpracy ze szczecińskim oddziałem Polskiego Towarzystwa Historycznego oraz Centrum Doradztwa i Doskonalenia Nauczycieli, oddział zamierzał wydać suplement do podręczników historii. W zamierzeniu obejmować miał kilkanaście tematów z przeszłości Pomorza Zachodniego, które po obróbce dydaktycznej, wzbogacone tekstami źródłowymi i kasetami video, mogłyby zostać włączone do programu nauczania. Niestety projekt nie doczekał realizacji. Oddział Zrzeszenia prowadził w tym czasie działalność odczytową. Na zebraniach otwartych mówiono o zabytkach języka kaszubskiego w zbiorach Archiwum Państwowego w Szczecinie (dr Jan Macholak) oraz o stosunkach ludnościowych w pierwszej powojennej dekadzie (prof. Kazimierz Kozłowski). Ważnym wydarzeniem było włączenie się oddziału w organizację zakończenia Kongresu Pomorskiego w 1998 roku. Po raz pierwszy w Kościele św. Jakuba w Szczecinie odbyła się msza św. z liturgią słowa również w języku kaszubskim.

Rozwój działalności w kolejnych latach

Od 2009 roku oddział szczeciński organizuje z powodzeniem, raz w roku Dzień Kaszubski, imprezę o charakterze otwartym, która wpisała się już na dobre w kalendarz przedsięwzięć kulturalnych miasta. Co roku organizowana jest pod innym hasłem. I tak Pierwszy Dzień Kaszubski (2009) poświęcony był Lechowi Bądkowskiemu, drugi (2010) historii i kulturze Pomorza Zachodniego i Kaszub, trzeci (2011) prof. Gerardowi Labudzie, czwarty (2012) ruchowi Młodokaszubów, piąty (2013) językowi, literaturze i edukacji kaszubskiej, szósty (2014) wpisywał się w obchody Roku Gryfa. Tradycyjnie Dzień Kaszubski rozpoczynany jest mszą św. z liturgią słowa w języku kaszubskim, następnie odbywają się konferencje naukowe i popularnonaukowe oraz wystawy prezentujące kulturę, historię Kaszubów oraz historię Pomorza ze szczególnym uwzględnieniem Pomorza Zachodniego. W przeddzień III Dnia Kaszubskiego (2011) spotkali się w Szczecinie przedstawiciele sejmików województwa pomorskiego i zachodniopomorskiego. Gospodarzami spotkania byli Marek Tałasiewicz, przewodniczący Sejmiku Województwa Zachodniopomorskiego i Beata Tokarzewska zastępca dyrektora kancelarii Sejmiku Województwa Pomorskiego. Dyskutowano o możliwościach zacieśnienia współpracy między regionami w myśl tezy, że Pomorze jest jedno. Obie strony poparły propozycję nazwania drogi krajowej nr 6, głównej trasy spinającej Pomorze i łączącej Szczecin z Gdańskiem, Trasą Kaszubską.

Istotnym przedsięwzięciem oddziału było zaprezentowanie wystawy w opracowaniu dr Pawła Guta, zatytułowanej „Z kaszubsko-słowiańskich i polskich losów Pomorza Zachodniego”, a przybliżającej dzieje Pomorza od czasów wczesnego średniowiecza do współczesności. Od 2012 roku wystawa ta pokazywana jest w rozmaitych ośrodkach na całym Pomorzu.

W maju 2013 roku z inspiracji władz oddziału szczecińskiego odbyła się ogólnopolska konferencja naukowa „Język, literatura i edukacja kaszubska” zorganizowana przez Wydziały Filologiczne Uniwersytetu Szczecińskiego i Gdańskiego pod patronatem Instytutu Kaszubskiego w Gdańsku. W konferencji wzięli udział naukowcy z obu uniwersytetów, studenci oraz członkowie i sympatycy kaszubskiego zrzeszenia.

Po raz pierwszy w Szczecinie w ramach IV Dnia Kaszubskiego zorganizowano kiermasz kaszubski na dziedzińcu Zamku Książąt Pomorskich w Szczecinie. Swoje kramy rozłożyli twórcy ludowi prezentujący malarstwo na szkle, haft, rzeźbę i rogarstwo. Zwiedzającym i kupującym towarzyszył zespół instrumentalno – wokalny "Stolem" z Chwaszczyna. Tworzą go artyści, których dewizą jest popularyzowanie folkloru kaszubskiego w pieśni i muzyce. Nad przebiegiem imprezy czuwał Zbigniew Jankowski, aktor związany z Teatrem Miejskim im. W. Gombrowicza w Gdyni, tłumacz i popularyzator kultury kaszubskiej.

W 2014 roku z inicjatywy oddziału odsłonięto przy kościele św. Jakuba pamiątkowy kamień z inskrypcją informującą, że już od VI wieku na terenach Pomorza Zachodniego mieszkali Kaszubi Na ti zemi od kol VI wiek przez czileset lat mieszkele Kaszebi.

Wystawy organizowane bądź prezentowane przez oddział

  • 2009 - Życie, twórczość i działalność Lecha Bądkowskiego (1920-1984)
  • 2009 - Dorobek wydawniczy Instytutu Kaszubskiego w Gdańsku
  • 2009 - Powstanie i 50 lat działalności Zrzeszenia Kaszubsko-Pomorskiego
  • 2010 - Kaszubi - kultura, język
  • 2010 - Wystawa haftu kaszubskiego
  • 2011 - Z kaszubsko- słowiańskich i polskich losów Pomorza Zachodniego

Konferencje naukowe i popularnonaukowe współorganizowane przez oddział

  • 2009 - Kaszubi pomorscy – tradycja i współczesność
  • 2010 - Kaszubi zachodniopomorscy. Historia i kultura
  • 2011 - Profesor Gerard Labuda (1916-2010) - wybitny historyk, przyjaciel Szczecina
  • 2012 - Młodzi Kaszubi- tradycja i współczesność
  • 2013 - Kaszuby - język, kultura i edukacja

Wykaz publikacji wydanych przy udziale oddziału

  • 1995 – Helsztyński, Stanisław. W piastowskich grodach Pomorza Zachodniego. Współwyd. z Kuratorium Oświaty i Archiwum Państwowego w Szczecinie
  • 2001 – Szultka, Zygmunt. Najstarsze modlitwy Kaszubów (wybór). W: Biblioteka Archiwalnego Szczecińskiego Informatora Archiwalnego, z.3.
  • 2009 - Dzień Kaszubski w Szczecinie. Współwyd. z Oficyną Wydawniczą Archiwum Państwowego w Szczecinie „Dokumenty”
  • 2010 - II Dzień Kaszubski w Szczecinie. Współwyd. z Oficyną Wydawniczą Archiwum Państwowego w Szczecinie „Dokumenty”
  • 2011 - Z kaszubsko-słowiańskich i polskich losów Pomorza Zachodniego. Katalog wystawy. Współwyd. z Archiwum Państwowym w Szczecinie i Zamkiem Książąt Pomorskich w Szczecinie
  • 2011 - Kaszubi w Szczecinie. III i IV Dzień Kaszubski. Współwyd. z Oficyną Wydawniczą Archiwum Państwowego w Szczecinie „Dokumenty”


Powstanie koła Zrzeszenia Kaszubsko - Pomorskiego w Stargardzie Szczecińskim

6 listopada 2012 roku w Stargardzie Szczecińskim powołano do życia koło Zrzeszenia Kaszubsko-Pomorskiego. Za sprawą przewodniczącego koła Zdzisława Kosikowskiego, wprowadzono w kalendarium działalności organizacji stałe imprezy i przedsięwzięcia: Wigilie kaszubskie, biesiady kaszubskie i Dni Kultury Kaszubskiej w Stargardzie. Członkowie koła biorą udział w Zjazdach Kaszubów, które odbywają się na Pomorzu Gdańskim.

Bibliografia

  • Dokumentacja szczecińskiego oddziału Zrzeszenia Kaszubsko - Pomorskiego z lat 1994 - 2014.


Linki zewnętrzne





Logo pomeranica.jpg
Autor opracowania: Alicja Łojko