Związki Zbigniewa Cybulskiego ze Szczecinem

Z Encyklopedia Pomorza Zachodniego - pomeranica.pl
Przejdź do nawigacji Przejdź do wyszukiwania
Zbyszek

Związki Zbigniewa Cybulskiego ze Szczecinem

Na premierze

Związki aktora ze Szczecinem sięgają końca lat pięćdziesiątych. Po raz pierwszy do miasta aktor przyjechał w październiku 1958 roku na premierę filmu Popiół i diament w reżyserii Andrzeja Wajdy, w którym zagrał główną rolę, Maćka Chełmickiego. Szczecińska premiera filmu zgromadziła tłumy widzów. Po projekcji aktor spotkał się z publicznością. Mimo późnej pory (po 22.00), Zbigniew Cybulski zdecydował się wziąć również udział w spotkaniu ze studentami w akademiku przy al. Piastów. Ponad 200 studentów zgromadzonych w holu i klatce schodowej do północy w przyjacielskiej atmosferze dyskutowało o ideowych i politycznych problemach głównego bohatera filmu. Do aktora zwracano się po imieniu, rozmawiano o jego przyszłości zawodowej, pytano o jego poglądy na polską drogę do socjalizmu. Następnego dnia wizytę Zbigniewa Cybulskiego w Szczecinie obszernie relacjonowała lokalna prasa.

Estrada

W dniach od 7 do 16 stycznia 1961 roku aktor gościł w Szczecinie wraz z kabaretem „Wagabunda” Lidii Wysockiej. W programie wykonywał piosenkę Laleczka i brał udział w licznych dowcipnych scenkach i monologach.

Z personelem kina Kosmos




W teatrze (1963)

Kolejny, znaczący szczeciński epizod w biografii aktora związany był z Teatrem Polskim. Jesienią 1963 roku Jan Maciejowski, ówczesny dyrektor Państwowych Teatrów Dramatycznych, w skład których wchodził Teatr Polski, powierzył Zbigniewowi Cybulskiemu reżyserię mało znanej sztuki Ernesta Hemingwaya Piąta kolumna. W sztuce tej aktor miał także zagrać główną rolę Filipa Rawlingsa. Zbigniew Cybulski, który w tym czasie brał we Wrocławiu udział w zdjęciach do filmu Stanisława Lenartowicza Giuseppe w Warszawie, zastrzegł w kontrakcie, że będzie miał dublera. Na zastępcę zaproponował popularnego szczecińskiego aktora, Rolanda Głowackiego, z którym znał się dobrze z planu filmu Pociąg Jerzego Kawalerowicza.

Jan Maciejowski, jeden z najlepszych dyrektorów i reżyserów w historii szczecińskich teatrów, angażując Zbigniewa Cybulskiego, chciał z prowincjonalnego teatru uczynić teatr o ogólnopolskiej renomie. Był zainteresowany tym, aby aktor zagrał jak najwięcej spektakli. Jednak już na miesiąc przed premierą było wiadomo, że do tego nie dojdzie. Pochłonięty rolą w Giuseppe i kolejnymi propozycjami filmowymi, Zbigniew Cybulski uznał wyższość swojego zastępcy i jako reżyser polecił Rolandowi Głowackiemu zagranie Filipa w premierowym przedstawieniu. Premiera Piątej kolumny odbyła się 20 grudnia 1963 roku bez udziału Zbigniewa Cybulskiego. Krytycy uznali występ Rolanda Głowackiego za znakomity. Szczeciński aktor z sukcesem występował w kolejnych przedstawieniach.

Choć Zbigniew Cybulski na przełomie 1963 i 1964 roku wielokrotnie przyjeżdżał na szczeciński spektakl, to jednak nigdy nie zdecydował się na zagranie Filipa. Nie chciał komplikować sytuacji w teatrze. Oprócz nieznajomości pełnego tekstu sztuki, do czego zresztą się przyznawał, aktor otrzymał angaż do szwedzkiego filmu Kochać (Att älska). Tę głośną swojego czasu komedię erotyczną reżyserował Jörn Donner. Partnerką Zbyszka Cybulskiego w filmie była słynna Bergmanowska aktorka Harriet Andersson.

Reżyserską przygodę Zbigniewa Cybulskiego w szczecińskim teatrze zarejestrował dla telewizji Andrzej Androchowicz, który z kamerą towarzyszył aktorom podczas prób. Nakręcone zostały także fragmenty spektaklu ze znakomitą kreacją Rolanda Głowackiego. Temu ostatniemu Andrzej Androchowicz poświęcił również osobny program telewizyjny z cyklu Spotkanie z aktorem. Zarówno unikatowy materiał filmowy z teatru, jak i program telewizyjny nie zachowały się w archiwach szczecińskiego Ośrodka Telewizyjnego.



Cała naprzód (1966)

Po raz kolejny Zbigniew Cybulski pojawił się w Szczecinie w drugiej połowie 1966 roku. Reżyser Stanisław Lenartowicz powierzył mu główną rolę, marynarza Janka, w awanturniczo-przygodowej komedii Cała naprzód, której kluczowe sekwencje realizowano w Szczecinie (klamra spinająca fabułę filmu). Obok Cybulskiego w filmie wystąpili m.in. Zdzisław Maklakiewicz, Teresa Tuszyńska, Krzysztof Litwin, a w epizodycznej roli wrocławski aktor Zdzisław Karczewski, który tuż po wojnie był pierwszym dyrektorem Rozgłośni Polskiego Radia w Szczecinie. Zdjęcia do filmu kręcono m.in. na Łasztowni, w szczecińskim porcie i na Zalewie Szczecińskim. Fragmenty realizowano na starym rudowęglowcu, który przeznaczony do złomowania, chwilowo pełnił rolę portowego magazynu zbożowego. Po zakończeniu zdjęć w Szczecinie, ekipa filmowa ze Zbyszkiem Cybulskim na czele miała być zamustrowana na statek m/s „Kraków”, który wypływał w rejs do Maroka. Na pokładzie statku Polskiej Żeglugi Morskiej, oraz w Casablance, przewidywano dokręcenie niezbędnego materiału filmowego. Tuż przed wyjściem „Krakowa” w morze, statek uległ poważnej awarii i filmowcy zmuszeni byli spędzić w Szczecinie niemal bezczynnie dwa tygodnie.

Korzystając z okazji, Andrzej Androchowicz z Telewizji Szczecińskiej na potrzeby własnego cyklicznego programu Kramik z muzami postanowił zrealizować krótki reportaż filmowy o tym, jak w Polsce kręci się filmy, i jakie mogą być tego konsekwencje. W kilkunastominutowym żarcie filmowym, zatytułowanym także Cała naprzód, obok Zbyszka Cybulskiego wystąpili także Zdzisław Maklakiewicz i Krzysztof Litwin. Ponadto Zbigniew Cybulski wspólnie ze Stanisławem Lenartowiczem wzięli udział na żywo w innym z odcinków Kramiku, w którym opowiadali o kulisach realizacji filmu. Program ten wyemitowano w listopadzie 1966 roku na antenie lokalnej Telewizji Szczecińskiej.

Podczas dwutygodniowej przerwy w realizacji filmu fabularnego Zbyszek Cybulski, a także pozostali aktorzy i ekipa realizatorska, byli częstymi gośćmi Klubu „13 Muz”, brali także udział w spotkaniach środowisk twórczych Szczecina, zwiedzali miasto.

Uroczysta, ogólnopolska premiera filmu przewidywana była na pierwszą połowę 1967 roku w szczecińskim kinie Kosmos. Tragiczna śmierć Zbigniewa Cybulskiego 8 stycznia na wrocławskim dworcu zniweczyła te plany. Pokaz filmu odbył się 14 kwietnia 1967 roku w Klubie „13 Muz” w Szczecinie. W kameralnej premierze udział wzięli realizatorzy filmu – reżyser Stanisław Lenartowicz, współautorka scenariusza Ewa Szumańska oraz operator Jerzy Stawicki.



Z prasy



W Stoczni Szczecińskiej podczas realizacji filmu Cała naprzód



Prywatnie

Zbigniew Cybulski był w pewnym sensie ze Szczecinem związany również rodzinnie. Tutaj, w latach 1962-1969, mieszkała jego szwagierka, znana aktorka Państwowych Teatrów Dramatycznych, Maria Chwalibóg. Marię, odwiedzał aktor ze swoją żoną Elżbietą wielokrotnie.

Szczecińska prasa o Zbigniewie Cybulskim (wybór)

  • Film
  • Wspomnienia o aktorze



Bibliografia

  • Jerzy Afanasjew, Okno Zbyszka Cybulskiego, Wydawnictwo Łódzkie, Łodź 1970
  • Andrzej Androchowicz, Zbyszka Cybulskiego epizod szczeciński (maszynopis)
  • Fotografie ze zbiorów portalu sedina.pl




IES64.png
Autor opracowania: Andrzej Androchowicz